Ali ibn Abi Talib

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Ali ibn Abi Talib
Hakob Hovnatanian - Ali ibn Abi Talib.jpg
1. Imamah

632 - 661
Mahoma - Hasan ibn Ali
Ondo gidatutako kalifak

656 - 661eko urtarrilak 27
Uthman ibn Affan - Muawiyah I.a
Bizitza
Jaiotza Meka599ko martxoaren 17a
Herrialdea Rasidar kalifaldia
Talde etnikoa Arabiarra
Quraixa
Hashemitea
Heriotza Kufa661eko otsailaren 28a (61 urte)
Hobiratze lekua Imam Ali Mosque
Heriotza modua gizahilketa
Hiltzailea Abd-al-Rahman ibn Muljam
Familia
Aita Abu Talib ibn ‘Abd al-Muttalib
Ama Fatimah bint Asad
Ezkontidea(k) Fatima az-Zahra
Umamah bint Zainab
Umm ul-Banin
Khawlah bint Ja'far
Asma bint Umays
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Hizkuntzak Arabiera klasikoa
Lanbidea
Lanbidea estatu-politikaria, Kadia, Alfakia, muhadditha, mufassirra eta epailea
Zerbitzu militarra
Gatazka Badreko gudua
Battle of Uhud
Battle of Khaybar
Conquest of Mecca
Battle of the Camel
Battle of Siffin
Battle of Nahrawan
Sinesmenak
Erlijioa islama

Alī ibn Abī Ṭālib (arabieraz: علي بن أﺑﻲ طالب‎, ʕaliː ibn ʔæbiː t̪ˤɑːlib; 598ko urriaren 23a – 661eko urtarrilaren 28a[1]), Ali[2] izenaz soilik ezaguna, Mahoma islamdar profetaren lehengusu eta suhia izan zen, 665 eta 661 artean kalifa izan zena. Sunitek laugarren kalifa Rashidun, baita azkena ere, zela diote, xiitek berriz bera lehendabiziko "Imam" zela eta bere ondorengoak Mahomaren ondorengo zuzenak direla diote. Eztabaida honek Ummah edo musulmanen komunitatea xiitar eta sunitar adarren artean banatu zuen[3].

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iturri askoren arabera, batez ere xiitar iturrien arabera, Ali Mekako Kaaba santutegian jaiotako pertsona bakarra da[3]. Aita Abu Talib ibn Abd al-Muttalib eta ama Fatima bint Asad zituen arren[3], Mahomaren etxean hezia izan zen gosealdiaren ondorioz (Abu Talibek Mahoma umezurtza zenean bere etxean hartu zuen).

Mahomak goi-agerkundea izan zuenean, Ali bere mezua onartzeko lehendabiziko "gizona" (10 urte zituen) izan zen eta handik aurrera Islam zabaltzeari ekin zion[1][4]

Ali Medinara migratu zen, Mahomak egin eta berehala. Bertan zeudela, Mahomak Aliri Jaungoikoak Fatima bere alaba Aliri ezkon zitezen emateko agindu ziola esan zion[3]. Profetaren suhi bilakatuta islam hedatzeko lagundu zuen.

Uthman ibn Affan hirugarren kalifa hil zenean, Sahabak (Mahomaren kideek) laugarren kalifa hautatu zuten. Hala ere, guda zibila sortu eta 661ean, Kufako meskitan otoitz egiten zegoela erail zuten.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b   Encyclopædia Iranica, Ali ibn Abitalib, http://web.archive.org/web/20071107180319/http://www.iranica.com/newsite/articles/v1f8/v1f8a043.html .
  2.   Euskaltzaindia (2016-9-30) (PDF), 181. araua: Erdi Aroko pertsona-izenak, Iruñea, 12. orrialdea, http://www.euskaltzaindia.eus/dok/arauak/Araua_0181.pdf .
  3. a b c d   Nasr, Seyyed Hossein, Ali, Encyclopædia Britannica Online, Encyclopædia Britannica, Inc., http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali .
  4.   Steigerwald, Diana, Ali ibn Abi Talib, Encyclopaedia of Islam and the Muslim world, 1, MacMillan, ISBN 0028656040 .
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ali ibn Abi Talib Aldatu lotura Wikidatan