Atila

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Atila
Eugene Ferdinand Victor Delacroix Attila fragment.jpg
hunoen errege

435 - 453 - Ellac
Bizitza
Jaiotza Kaukasia395 inguru
Talde etnikoa Hunoa
Heriotza Panonia453
Familia
Aita Mundzuk
Ezkontidea(k) Kreka
Ildico
Seme-alabak
Anai-arrebak
Lanbidea

Atila[1] (latinez Attila; 395 inguru - 453) hunoen azken erregea izan zen, denetan boteretsuena. Garaiko inperiorik handienean agindu zuen. Bere lurrak Erdialdeko Europatik Itsaso Beltzeraino zabaltzen ziren, eta Danubiotik Baltikoraino. Ekialdeko eta Mendebaldeko Inperio erromatarren etsairik handiena izan zen, Balkanak bi aldiz inbaditu zituen, eta Konstantinopla setiatzera heldu zen. Frantzian zehar ere ibili zen, Orleanseraino.

Haren inperioa harekin batera hil zen arren, europar historiako pertsonaia mitiko bihurtu zen. Mendebaldeko Europan krudeltasunaren adibidetzat gogoratu ohi da, baina historialari batzuek diote errege handi eta noblea izan zela.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hunoen inperioaren hedadura.

Errege 434tik 453ra izan zen. Rugasen ondorengoa izan zen, Bleda anaiarekin batera (445); Bleda hil arazita hartu zuen erregetza.

Erroman Honorio enperadorearen gortean ikasten egon ondoren, Panoniako (egungo Györ, Hungaria) errege zelarik, bere herriko tribu guztiak bateratzea lortu zuen (hunoen herri turkiar-mongoliarraren lurrak Itsaso Baltikotik Itsaso Beltzeraino hedatzen ziren).

Ekialdeko inperioari eraso zion, Teodosio II. enperadoreari zerga bat ezarriz. Balkan herriak inbaditu eta beste bahisari bat ezarri zion Teodosio II.ari, Konstantinoplaren ordainez.

Germaniar eta eslaviarrak menderatu ondoren, Galian barneratu eta Metz hiria ebatsi zuen (451), Lutezian (Parisen) sartu ez bazen ere. Orleansen atzera jo behar izan zuen Flavio Aezio jeneral erromatarraren eta Teodoriko I.a errege bisigodoaren aurrean.

Aetius, Meroveo eta Teodoriko I.a buruzagiek elkar hartuta, garaitu zuten Kataluniako Zelaietan (Troyes, 451). Osteak osatu ondoren, Italia aldera jo zuen eta, Aquilea (Venezia), Milan eta Padua suntsitu ostean, Leon I.a Aita Santuak ondoren Panoniara itzultzeko egin zion eskaria onartu zuen, sari baten truke.

Luzaro gabe hil zen Atila. Erregearen heriotzaren ondoan desagertu zen hunoen inperioa.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Atila Aldatu lotura Wikidatan