Milan

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Milan
Italiako udalerria
Milano collage.jpg
CoA Città di Milano.svg
Administrazioa
Estatua  Italia
Eskualdea  Lombardia
Probintzia Milango probintzia
Postakodea 20121, 20122, 20123, 20124, 20125, 20126, 20127, 20128, 20129, 20131, 20132, 20133, 20134, 20135, 20136, 20137, 20138, 20139, 20141, 20142, 20143, 20144, 20145, 20146, 20147, 20148, 20149, 20151, 20152, 20153, 20154, 20155, 20156, 20157, 20158, 20159, 20161, 20162
ISTAT kodea 015146
Geografia
Koordenatuak 45° 27′ 51″ N, 9° 11′ 25″ E / 45.464161111111°N,9.1903361111111°E / 45.464161111111; 9.1903361111111Koordenatuak: 45° 27′ 51″ N, 9° 11′ 25″ E / 45.464161111111°N,9.1903361111111°E / 45.464161111111; 9.1903361111111
Map of comune of Milan (province of Milan, region Lombardy, Italy).svg
Milan hemen kokatua: Italia
Milan
Milan
Garaiera 120±1 Metro m.
Eremua 181,67 km²
Demografia
Biztanleria 1.242.123 biztanle
Dentsitatea 6.837,25 bizt/km²
Bestelako informazioa
Katastro kodea F205
Telefono aurrizkia 02
Sailkapen sismikoa 3 (Txikia)
Ordu-eremua UTC+01:00, Europa Erdialdeko Ordua
Webgune ofiziala

Milan[1] (italieraz Milano, milaneraz Milan) Italiako hiriburu ekonomikoa da eta bigarren hiri handiena, Padaniako ordekan, pianura padana delakoan, kokatua. Lonbardiako hiriburua da.

Halaber, Europar Batasuneko bosgarren metropoli-barrutirik handiena da.

Milango katedralea eta Vittorio Emanuele II galeria

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Italiako iparraldeko zeltek fundatu zuten Milan, K. a. 600. urtean, gutxi gora behera eta erromatarrek konkistatua izan zen K. a. 222. urtean, "Mediolanum" izena emanik.

Mendeetan zehar erreinu desberdinek konkistatu zuten, hala nola Frantzia, Espainia (XVI. mendean) edo Austria (XVIII. mendean), baina, Frantziako Iraultza eta Napoleondar Gerrak igaro ondoren, hiria italiar nazionalismoaren zilborra bihurtu zen.

Gaur egun Milan, Europako gune ekonomiko garrantzitsua bilakatu da, industrian eta hirugarren sektore ekonomikoan (modan, bereziki) euskarritu den hiri kosmopolita.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Milanek honako udalerri hauekin egiten du muga:

Assago
Arese
Baranzate
Bresso
Buccinasco
Cesano Boscone
Cologno Monzese
Corsico
Cormano
Cusago
Novate Milanese
Opera
Pero
Peschiera Borromeo
Rho
Rozzano
San Donato Milanese
Segrate
Sesto San Giovanni
Settimo Milanese
Trezzano sul Naviglio
Vimodrone

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Linate aireportua, 1961–1990)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4.6 8.2 13.2 17.5 21.9 26.1 28.9 27.7 24.3 18.8 10.2 5.4 17.2
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.4 4.2 8.3 12.3 16.6 20.6 23.1 22.2 18.9 13.6 6.9 2.3 12.5
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -1.9 0.1 3.3 7.0 11.2 15.0 17.3 16.7 13.5 8.4 3.6 -0.9 7.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 64.3 62.6 81.6 82.2 96.5 65.4 68.0 93.0 68.5 99.7 101.0 60.4 943.2
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 7.2 6.7 7.9 8.3 8.1 7.6 5.8 7.1 5.2 6.8 8.5 6.3 85.5
Eguzki orduak 58.9 96.1 151.9 177.0 210.8 243.0 285.2 251.1 186.0 130.2 66.0 58.9 1915.1
Hezetasuna (%) 86 78 71 75 72 71 71 72 74 81 85 86 76.8
Iturria: MeteoAM [2]

Biztanleria eta ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriak 1.308.735 biztanle ditu, eta bere hirigunea 4.280.820 biztanletakoa da. Era berean, gune metropolitarrak 7.400.000 pertsona ditu.

Askok eta askok Milan Italiako hiriburu ekonomikoa dela diote. Izan ere, Milan Europar Batasuneko hiririk aberatsenetarikoa da, Italiako Burtsaren egoitza eta gune komertzial eta finantzierorik nagusienetarikoa. Horrez gain, Milaneko Azoka Italiako inportanteena da, eta munduko handienetarikoa ere.

Milan mundu osoko Modaren hiriburuetariko bat da, Parisekin batera.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Italiako gune kultural garrantzitsua da, Erroma bezala, baina modu desberdinean. Nahiz eta historikoki bere presentzia Italiako kapitala baino askoz apalagoa izan den, gaur egun Milan, munduko lehenengo mailan dago musika, literatura, artea eta batez ere moda munduan.

Milango Katedrala hiriko lekurik ezagunena, bai bere arkitektura arranditsuagatik, baita bere esanahi katolikoagatik, katedrala da; Duomo bezala ezagututa. 1386. urtean eman zitzaion hasiera eta 1805. urtean ofizialki bukaera eman zitzaion bere eraikintzari.

Munduko katedralik haundiena da, Sevillakoaren ondoren, 40.000 pertsonak barruan egoteko ahalera baitu.

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

AC Milan eta FC Internazionale (Milango Inter) futbol taldeak hiriko kirol elkarte nagusien artean ditugu, Olimpia Milano saskibaloi taldearekin batera. Hirurek ibilbide arrakastatsua daukate Europa mailan historikoki.

Bestela, txirrindularitzaren arloan mundu mailan oso nabarmena da Milan-San Remo lasterketa klasikoa.

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Milandar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak:
Milan