Baionaldeko jinkariak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jinkariak
Txik Txak sarea
CV 900 FM Gruau Microbus in Bayonne.jpg
N1 (Txik Txak).png lineko ibilgailu bat Baiona Handian
Datu orokorrak
Garraio mota Hiriko jinkaria
Eskualdeak Baionaldea, Lapurdi
 Euskal Herria
Lineak N1 (Txik Txak).png N2 (Txik Txak).png N3 (Txik Txak).png N6 (Txik Txak).png N10 (Txik Txak).png N11 (Txik Txak).png N12 (Txik Txak).png N13 (Txik Txak).png 
Geltokiak 73
Jabea Euskal Hirigune Elkargoa
Webgunea www.txiktxak.eus
Ustiapena
Hasiera 2010eko urtarrilaren 4a (11 urte)
Eragileak Keolis Euskal Kosta-Aturri
Ibilgailuak 11
Datu teknikoak
Luzera 33,07 km
Abiadura maximoa 50 km/h

 Mapa

Jinkariak Euskal Herriko Baionaldea eskualdean dagoen inguruko autobus sarea da. Sarea 7 lineak osatzen dute, Baionan eta Biarritzen zerbitzatzen.

Jinkariak 2010eko urtarrilaren 4an inauguratu zen N6 (Txik Txak).png linearekin, Baionan eta Biarritzen hurrenez hurren, eta 2021eko maiatzaren 10an N11 (Txik Txak).png eta N12 (Txik Txak).png lineak inauguratu zen, Biarritzen.

Txik Txak marka komertzialaren pean jarduten du, Ipar Euskal Herriko garraiobide guztiak biltzen dituen Euskal Hirigune Elkargoaren barruan.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ospitaleko anezka sortzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2010eko urtarrilaren 4an,  Express'HO  linea martxan jarri zen, Floridako aparkalekuaren eta Baionako ospitalearen arteko doako anezka gisa diseinatua. Ospitalera zihoazen gidariek aparkalekuan ibilgailuak aparkatzeko asmatu zuten, eta, hortik, erraz iritsi ahal izan ziren ospitalera. Izan ere, ospitalearen inguruak ibilgailuz gainezka zeuden eta atetik gertu aparkatzea oso zaila zen.

Zerbitzuak hiru geltoki zituen: Florida, Cassin eta Ospitalea. Zazpi minutu eta erdiro zerbitzu bat zegoen Florida (aparkalekua) eta Cassin (San Leongo ospitaleko atea) artean. Bi zerbitzutatik bat Cassin baino haratago hedatzen zen, Ospitalera, non ospitaleko ate nagusia eta anbulantzien sarbidea dauden.[1]

Line gehiago sortzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baiona Handia eta Baiona Ttipiako kale historiko nagusiak pixkanaka oinezkoentzat bihurtu ondoren, autobusek, eta, ondorioz, beste edozein garraiobide publikok, gero eta sarrera gehiago galdu zituzten bi auzoetara, eta ibilbidea Aturri ibaiaren ertzeko etorbideetara mugatu zen.[2] Ondorioz,  Express'HO  anezkak bere urtebatetan zehar eman zituen emaitza onak ikusita, Baiona Handia eta Baiona Ttipiaren artean antzeko zerbitzu bat ezartzea erabaki zen, zati isolatuenak garraio-korridore nagusiekin lotzeko. Gainera, Glain, Espainiako Atea, Champ de Foire edo Glacis bezalako hirigune historikotik kanpo dauden aparkalekuekin konektatuko luke. Linea hau  La Navette  deitua izan zen, euskaraz "jinkaria" dena, eta 2011ko urtarrilaren 31n hasi zen zerbitzua ematen Espainiako Atea eta Glain artean, Baiona Handia eta Baiona Ttipia eta erdiguneko aparkaleku nagusiak zeharkatuz.[3][4]

Baionako jinkariaren inaugurazioa aprobetxatuz,  Navette Centre-Ville  (Hiri Barneko jinkaria) zerbitzuan sartu zen Biarritzen. Funtzio bera betetzen zuen: automobil-gidariek autoak hiriaren mugan dauden aparkalekuetan uztea eta hirigune historikora joatea doako autobus batean. Biarritzeko kasuaren berezitasun bat da linea hau hiriaren erdigunetik haratago hedatzen zela, ia Angelu edo Bidarteko mugaraino.[5]

Baina hau ez zen hemen geratu, 2012ko martxoaren 18an  Navette Quintaou  (Kinttauko jinkaria) iritsi baitzen, merkatu egunak Minervako aparkalekua eta Angeluko Kinttauko merkatua lotzen zituena.[6] Gainera, 2012ko azaroaren 19an, beste jinkaria bat inauguratu zen Biarritzen:  Navette Saint-Charles  (San Xerlesko jinkaria). Honek, San Xerles auzoari zerbitzua emateaz arduratzen zen, Chronoplus sareko linea handietatik apur bat deskonektatua zegoena.[5]

Hondartzetara hedatzea udan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Chronoplus sarea sartu ondoren, udan bakarrik martxan zeuden jinkariak garatu ziren Angeluko eta Biarritzeko hondartzei zerbitzu hobea emateko. Horrela, 2011ko uztailean  Navette Côte des Basques  (Euskaldunen kostako hondartza Biarritzeko erdigunearekin lotzea) eta  L'Océane  (Angeluko hondartzak Minerva aparkalekuarekin lotzea) sortu ziren. Linea horiek astelehenetik igandera zeuden martxan uztailean eta abuztuan, eta aurreko guztiak bezala, doakoak ziren.

Txik Txak sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017ko urtarrilean hirigune guztiak Euskal Hirigune Elkargoan batu zirenean, Iparraldeko garraio publikoko sare guztiak (Chronoplus, Hegobus, etab.) haien eskuetara pasatu ziren, hiriarteko lineak izan ezik (Transports 64), horiek departamenduaren esku jarraitzen baitzuten. 2019ko uztailera arte ez zuen lortu Akitania Berria eskualdeak hiriarteko garraioaren emakida (lehenago departamenduen esku), eta bere lurraldetik osorik elkargoari igarotzen diren lineen titulartasuna ematea erabaki zuen. Horrela sortu zen garraio publikoaren irudi bateratu berria, sare berri batek lagunduta: Txik Txak.[7][8]

Jinkariek, ordura arte Chronoplus markarekin, marka propioa hartu zuten: jinkariak. Hala ere, Keolis Euskal Kosta-Aturrik ere esplotatu zituen.

2019ko azaroaren 18an, Biarritzeko Hiri Barneko lineko ibilgailuen ordez beste % 100 elektrikoak erabili ziren, Baionako jinkarian eta San Xerlesko jinkarian lan egiten zutenen antzekoak.[9]

2020an, COVID-19 pandemiaren ondorioz, konfinamenduan zirkulazioak nabarmen murriztu ziren, eta gero pixkanaka berreskuratu ziren. Ondorioz, martxoa eta ekaina bitartean, jinkari guztiek beren zerbitzuak etenda ikusi zituzten. Pixkanaka-pixkanaka, ekainean, Biarritzeko eta Baionako zerbitzuak berreskuratu zituzten. Hala ere, Kinttaukoak ez zuen inoiz bere zerbitzua berreskuratu.[10][11]

2020ko irailean, Aturriko txalupetako A2 (Txik Txak).png linea kenduko zutela iragarri zuten, bidaiari faltagatik, Euskal Hirigune Elkargoaren arabera. Arduradunek azaldu dutenez, 2019ko irailean eta 2020ko otsailean Santizpirita zubia ireki ondoren, bidaiarien kopurua % 61 jaitsi zen. Gainera, Txik Txaken 2 (Txik Txak).png , 4 (Txik Txak).png eta 32 (Txik Txak).png lineek Santizpirita auzoari zerbitzu hobea ematea ahalbidetu zuten, eta, ondorioz, Baiona Ttipiarekin eta Baiona Handiarekin loturak izatea. Hala ere, Baionako Udala eta Euskal Hirigune Elkargoa Santizpiritako txalupa zati batean eta lurrez ordezkatzeko jinkaria berri bat sortzea aztertzen ari zirela iragarri zen.[12][13][14]

Aldaketaren bigarren zatia 2020ko abenduaren 15ean gauzatu zen, Santizpiritako jinkaria zerbitzuan sartu zenean.[15]

Lineak berrantolatzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baionan bigarren jinkaria bat martxan jarri eta Biarritzen beste batzuk aurreikusi ondoren, lineen nomenklaturak nahasgarriak ziren. Baionako jinkaria, adibidez, Baiona udalerriko hiru jinkarietako bat zen, baina, bere izenagatik, bakarra zela adierazten zuen. Hala, berregituraketa bi fasetan egin zen. Lehenengoan, 2021eko otsailean, Baionako jinkaria eta Santizpiritako jinkaria desagertu ziren, N1 (Txik Txak).png eta N2 (Txik Txak).png lineei bidea emateko. Aldaketa hori urtarrilaren 31tik otsailaren 1era gertatu zen.[16][17]

Biarritzen kasuan, 2021eko maiatzean egin zen berrantolaketa, bi urratsetan. Maiatzaren 8an inauguratu zen N13 (Txik Txak).png linea, urte osoan zehar Euskaldunen kostako jinkaria ibilbidea berrabiarazten duena. Maiatzaren 10ean, Hiri Barneko jinkaria N10 (Txik Txak).png linea bihurtu zen eta San Xerlesko jinkaria N11 (Txik Txak).png linea. Gainera, N12 (Txik Txak).png linea sortu zen. Eraldaketan zehar, jinkari batzuek eraldaketak jasan zituzten beren ibilbideetan.[18]

2021eko ekainaren 26an, ordura arteko N1 (Txik Txak).png linea bi lerrotan banatu zen: N1 (Txik Txak).png eta N3 (Txik Txak).png . Era berean, NH (Txik Txak).png linea N6 (Txik Txak).png linea izatera pasa zen.[19]

Sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sareak zazpi linea ditu, guztira 2 udalerri, 73 geltoki eta 33 kilometro egiten dituzte.

Jinkariak
N1 (Txik Txak).png  N2 (Txik Txak).png  N3 (Txik Txak).png  N6 (Txik Txak).png  N10 (Txik Txak).png  N11 (Txik Txak).png  N12 (Txik Txak).png  N13 (Txik Txak).png 
Linea Deskribapena
N1 Saulteko Dorrea ↔ Gaztelu Zaharra
Irekiera
2011ko urtarrilaren 31a
Itxitera
-
Luzera
1,81 km
Iraupena
7 min
Geldialdiak
8
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N1 linea
Udalerriak: Baiona
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik ostiralera: 10'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N2 Arènes ↔ Santizpirita
Irekiera
2020ko abenduaren 15a
Itxitera
-
Luzera
3,74 km
Iraupena
15 min
Geldialdiak
13
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N2 linea
Udalerriak: Baiona
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik ostiralera: 15-20'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N3 Glain ↔ Baionako herriko etxea
Irekiera
2021eko ekainaren 25a
Itxitera
-
Luzera
2,25 km
Iraupena
7 min
Geldialdiak
9
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N3 linea
Udalerriak: Baiona
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik ostiralera: 10'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N6 Florida ↔ Cassin — Ospitalea
Irekiera
2010eko urtarrilaren 4a
Itxitera
-
Luzera
1,32 km
Iraupena
3 min
Geldialdiak
4
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N6 linea
Udalerriak: Baiona
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik ostiralera: 7' (Florida eta Cassin artean) / 15' (Florida eta Ospitalea artean)
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N10 Harispe ↔ Haraout
Irekiera
2011ko urtarrilaren 31a
Itxitera
-
Luzera
7,64 km
Iraupena
15 min
Geldialdiak
17
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N10 linea
Udalerriak: Biarritz
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik larunbatera: 20'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N11 San Xerles ↔ Zalditoki
Irekiera
2012ko azaroaren 19a
Itxitera
-
Luzera
9,66 km
Iraupena
30 min
Geldialdiak
27
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N11 linea
Udalerriak: Biarritz
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik larunbatera: 30'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N12 Lorategi Publikoa ↔ Agilera Klinika
Irekiera
2021eko maiatzaren 10a
Itxitera
-
Luzera
5,50 km
Iraupena
15 min
Geldialdiak
12
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N12 linea
Udalerriak: Biarritz
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Astelehendik larunbatera: 35'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.
N13 Euskaldunen Kosta ↔ Lichtenberger
Irekiera
2021eko maiatzaren 10a
Itxitera
-
Luzera
1,73 km
Iraupena
7 min
Geldialdiak
5
Ibilgailuak
-
Jabea
Euskal Hirigune Elkargoa
Eragilea
Keolis Euskal Kosta-Aturri
Irisgarritasuna
Geltoki irisgarria 
Mapa
N13 linea
Udalerriak: Biarritz
Eskualdeak: Baionaldea
Maiztasunak: 
  Larunbatak eta jaiegunak: 20'
Oharrak: Azken eguneratzea 2021eko uztailaren 10an.

Geltokiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dauden 73 geltokiak hurbileko erreferentzia leku baten izena jasotzen dute. Hala, Biarritzeko San Xerles auzoan ondoan dagoen geltokiak San Xerles du izena, eta Baionako geltokia dagoen tokian dagoenak, Baionako geltokia.

Disuasio-aparkalekuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun, ez dago disuasio-aparkaleku ofizialak.

Ustiapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun, Keolis Euskal Kosta-Aturri enpresak ustiatzen du sarea.[20]

Flota[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: «Txik Txak sarearen flota»

Sarean 11 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

Eraikitzailea Eredua Zenbakia Urtea Luzera (m) Garaiera (m) Edukiera Lineak
Dietrich City 23 3 2018 5,100 2,900 23 N1 (Txik Txak).png N2 (Txik Txak).png N3 (Txik Txak).png N6 (Txik Txak).png N10 (Txik Txak).png N11 (Txik Txak).png N12 (Txik Txak).png N13 (Txik Txak).png 
Gruau Bluebus 8 2018 5,460 2,970 22 N1 (Txik Txak).png N2 (Txik Txak).png N3 (Txik Txak).png N6 (Txik Txak).png N10 (Txik Txak).png N11 (Txik Txak).png N12 (Txik Txak).png N13 (Txik Txak).png 

Tarifak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jinkari guztiak doakoak dira.[21]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Frantsesez) Mikel. «Sarrerako mapak» Euskal Kostaldeko Ospitale-Zentroa Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  2. (Frantsesez) «Baiona: oinezkoak hartzen du hirigunea» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  3. «Doango jinkariak - Baiona turismoa» www.visitbayonne.com Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  4. Baionako Udala. Urririkako joan-jinkaria. .
  5. a b «Mugitu» Biarritzeko turismo bulegoa 2018-06-18 Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  6. (Frantsesez) Angeluko turismo bulegoa. Angeluko merkatuko doango jinkaria - Angelu turismoa. .
  7. (Frantsesez) «Euskal Herria: Txik txak sareak garraiobide guztiak estaliko ditu.» Ville, Rail et Transports 2019-04-01 Noiz kontsultatua: 2020-04-06.
  8. (Frantsesez) «Euskal Kostaldeko etorkizuneko Tram'Busa, Marseillan aurkeztua.» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-03-21.
  9. (Frantsesez) «Doako jinkari elektrikoen % 100: Biarritzen ere sartzen da» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  10. (Frantsesez) Roux, Willy. (2020-11-09). «Txik Txak asteburuetan ordutegia murrizten du» www.mediabask.eus Noiz kontsultatua: 2021-03-21.
  11. (Frantsesez) «Iparralde: garraio zerbitzu guztiak martxan egongo dira asteartetik, ekainak 2, aurrera» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-04-22.
  12. (Frantsesez) Roux, Willy. (2020-09-21). «Baionako Santizpiritako txalupa jinkari baten ordezkatu ditu» www.mediabask.eus Noiz kontsultatua: 2021-05-05.
  13. «Txalupa jinkari elektriko batez ordezkatua Santizpiritan» www.communaute-paysbasque.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-05.
  14. (Frantsesez) «Baiona: agur Santizpiritako txalupari eta kaixo Santizpiritako jinkariari» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-05.
  15. (Frantsesez) «Baiona: doango jinkari bat Santizpiritarentzat» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  16. (Frantsesez) «Baiona: doako jinkari berriak bere publikoa aurkitu du» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  17. (Frantsesez) «Baiona: jinkarien tempo ona» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  18. «Nobedadeak Biarritzeko doako jinkarietan - Chronoplus Euskal Kosta-Aturri eskualdeko garraio sarea» www.chronoplus.eu Noiz kontsultatua: 2021-05-08.
  19. (Frantsesez) «Berritasunak Baionako jinkarietan» www.chronoplus.eu Noiz kontsultatua: 2021-07-10.
  20. «Keolisek Euskal Kosta-Aturriko garraio publikoa ustiatuko du.» www.keolis.com Noiz kontsultatua: 2020-04-08.
  21. «Doango jinkariak - Chronoplus Euskal Kosta-Aturri eskualdeko garraio sarea» www.chronoplus.eu Noiz kontsultatua: 2021-05-06.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]