Dilhan Eryurt

Wikipedia, Entziklopedia askea
Dilhan Eryurt
Bodrum Belediyesi 09.jpg
Bizitza
Jaiotza Esmirna1926ko azaroaren 29a
Herrialdea  Turkia
Lehen hizkuntza turkiera
Heriotza Ankara2012ko irailaren 13a (85 urte)
Hobiratze lekua Cebeci Modern Cemetery (en) Itzuli
Heriotza modua berezko heriotza: miokardio infartu akutua
Familia
Aita Abidin Ege
Hezkuntza
Heziketa Istanbulgo Unibertsitatea
Ankarako Unibertsitatea
Tesi zuzendaria Egbert Adriaan Kreiken (en) Itzuli
Doktorego ikaslea(k) Aysel İbrahim Karafistan (en) Itzuli
Hizkuntzak turkiera
ingelesa
Jarduerak
Jarduerak astrofisikaria eta katedraduna
Enplegatzailea(k) Middle East Technical University (en) Itzuli
Kaliforniako Unibertsitatea

Dilhan Ezer Eryurt (Izmir, 1926ko azaroaren 29a - Ankara, 2012ko irailaren 13a) astrofisikari, astronomo eta ikerlari zientifikoa turkiarra izan zen, bere herrialdean NASAn lan egin zuen lehen pertsona. Eguzkiaren eta sekuentziako beste izar nagusien sorrerari eta bilakaerari buruzko ekarpen handiak egin zituen. [1] Astrofisika Saila sortu zuen eta Ankarako Ekialde Hurbileko Unibertsitate Teknikoko Zientzia eta Literatura Fakultateko dekanoa izan zen. [2] [3]

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eryurt 1926ko azaroaren 29an jaio zen Izmirren ( Turkia) . Aita Abidin Ege zuen, 1944an Denizli probintziako Turkiako Batzar Nazionaleko kidea . Bere familia lehenengo Istanbulera joan zen eta handik urte batzuetara Ankarara . Lehen hezkuntzako ikasketak amaitu ondoren, Batxilergoko Ankarako Nesken Lizeoan jarraitu zuen, matematikarekiko interes berezia erakutsiz urte horietan. Hori dela eta, batxilergoa amaitu ondoren, Istanbulgo Unibertsitateko Matematika eta Astronomia Sailean sartu zen. Unibertsitateko hezkuntzan sortu zitzaion astronomiari buruzko jakinmina. [1]

Ameriketara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1959an Kanadara joan zen bi urtez Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziaren beka batekin. Bertan Alastair GW Cameron doktorearekin lan egin zuen. Gero Estatu Batuetara joan zen eta herrialdean bere lehen lana Indiana Unibertsitatean izan zen Soroptimists Amerikako Federazioaren beka batekin. Bere ibilbideko une honetan izar modeloak egiten jakin zuen. Unibertsitateko Goethe Link Behatokian, Marshall Wrubelekin lan egin zuen. Esperientzia honen ondoren, NASAko Goddard Institute for Space Studies- en lan egin zuen. Eguzkiaren historiari buruzko ikerketekin jarraitu zuen Alastair GW Cameronekin, NASAko ikasketekin jarraitzen baitu. Garai horretan, Goddard Institute for Space Studies-en egonaldian erakundean lan egin zuen emakumezko astronomo bakarra izan zen. [1]

Azken urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ankaran hil zen 2012ko irailaren 13an bihotzekoak jota [4]

Ekarpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dilhan Eryurt-ek Goddard Institutuan egindako lanak agerian utzi du Eguzkiari buruz emandako zenbait datu benetan faltsuak zirela. Agerian utzi zuen Eguzkiaren distira ez dela etengabe handitu sortu zenetik eta iraganean askoz distiratsuagoa eta epelagoa izan zela. Bere lana garrantzitsua izan zen garai hartan abiarazi berri ziren espazio hegaldien ibilbidean eragiteko. 1969an Apollo Achievement Award saria eman zioten, bere lanak egin zuen ekarpenagatik lehen ilargiratzea arrakastatsua izan zedin. Goddard institutuan bi urteko ikasketak amaitu ondoren, Eryurt-i atzerritarrei maiz ematen ez zitzaien pribilegioa eman zioten eta institutuan ikerlari nagusi gisa lanean jarraitu ahal izan zuen. [2]

1969an eta 1973 artean ikerketa zientifikoekin jarraitu zuen NASAn . METUren Fisika Sailera itzuli zen 1973an, eta han Astrofisika Saila sortu zuen. 1977an Tübitak Zientzia eta Pizgarri Zerbitzua eman zioten [3]

2020ko uztailaren 20an, Google- k doodle bat eskaini zion Eryurt-i. [2]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c Alp Akoğlu, Astorfizikte Öncü Bir Türk Kadını Dilhan Eryurt, Bilim ve Teknik Dergisi, Sayı 360, Kasım 1997. Fue archivado desde su fuente (PDF) el 28 de junio de 2012. Consultado el 20 de julio de 2020.
  2. a b c NASA'da görev alan ilk Türk kadın bilim insanı Dilhan Eryurt Google'da doodle oldu! Dilhan Eryurt kimdir? İşte biyografisi... Publicado el 20 de julio de 2020. Consultado el 20 de julio de 2020.
  3. a b Prof. Dr. İlhan Eryurt, Türkiye Bilimler Akademisi Web sitesi, erişim tarihi: 28.12.2012 Fue archivado desde su fuente en marzo de 2018. Consultado el 28 de diciembre de 2012. Aipuaren errorea: Invalid <ref> tag; name "tres" defined multiple times with different content
  4. Gül Krieklo, NASA’daki İlk Türk Bilim Kadını Sessizce Veda Etti, Sabah Gazetesi, 19.11.2012.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]