Edward Jenner

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Edward Jenner
Edward Jenner by James Northcote.jpg
Bizitza
Jaiotza Berkeley1749ko maiatzaren 17a
Herrialdea  Erresuma Batua
Heriotza Berkeley1823ko urtarrilaren 26a (73 urte)
Heriotza modua berezko heriotza (istripu zerebrobaskularra)
Hezkuntza
Heziketa St George's, University of London
St Andrews Unibertsitatea
Hizkuntzak ingelesa
Irakaslea(k) John Hunter
Lanbidea
Lanbidea medikua
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Suediako Zientzien Erret Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
IMDb ch0233292
Firma edward jenner.jpg

Edward Jenner (Berkeley, Gloucestershire, 1749ko maiatzaren 17a - Berkeley, 1823ko urtarrilaren 26a) doktore ingelesa izan zen. Immunologiaren aitatzat hartua da. Txerto bat lehen aldiz ipini zuen medikua izan zen, baztangaren aurkakoa hain zuzen ere.

Baztangaren aurkako txertoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jennerrek baztangaren kontrako txertoa 1776an aurkitu zuen. Behiak maiz jezten zituzten pertsonek baztanga zabaltzen zen aldietan ez zirela gaixotzen ikusi zuen, eta behiek errapeetan izaten dituzten zarakarretan baztangaren eragilea egon zitekeela oharturik, behi jezleak baztangaren eragilea maiz ukitu izanak gaixotasun horren kontra sendotzen zituela atera zuen ondorioz. Biztanleak gaixotasun horren kontra babesteko, zauritxo arin batzuk egin eta behien errapeetako zarakarretako isurkariz igurtzi zituen; baztangaren eragilea, ahuldurik, odolera zuzen iritsi zedin, eta era horretara, gaixoaldi arin baten ondoren, txerto hori egiten zitzaiona gaixotasun horri aurre egiteko prest geratzen zen.

Lehen txertoa behi errapeetako zarakarretatik egin zelako, hainbat hizkuntzatan txertoa esteko latinezko vaccinae (behiarena) hitzetik eratorritako formak erabiltzen dira. Jennerrek asmatutako txertoaren metodoa mundu osoan zabaldu zen. An inquiry into the causes and effects of the variolae vaccinae (1798, "Baztangaren kontrako txertoaren arrazoiez eta ondorioez galdeketa") liburua idatzi zuen.

Metodo honen bidez immunologiaren zientziaren oinarriak ezarri zituen Jennerrek. Bere txertoari esker Europan baztanga desagertu zen. Handik urte batzuetara Louis Pasteur frantses kimikariak (1822-1895) metodo bera erabili zuen beste eritasun batzuetarako.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Edward Jenner Aldatu lotura Wikidatan


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]