Edward Jenner

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Edward Jenner
Edward Jenner by James Northcote.jpg
Bizitza
Jaiotza Berkeley Itzuli1749ko maiatzaren 17a
Herrialdea  Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua
Heriotza Berkeley Itzuli1823ko urtarrilaren 26a (73 urte)
Heriotza modua berezko heriotza: istripu zerebrobaskularra
Familia
Aita Stephen Jenner
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa St George's, University of London Itzuli
St Andrews Unibertsitatea
Hizkuntzak ingelesa
Irakaslea(k) John Hunter Itzuli
Jarduerak
Jarduerak medikua, naturalista, biologoa eta zientzialaria
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Suediako Zientzien Errege Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
IMDb ch0233292
Firma edward jenner.jpg

Edward Jenner (Berkeley, Gloucestershire, 1749ko maiatzaren 17a - Berkeley, 1823ko urtarrilaren 26a) sendagile ingelesa izan zen. Immunologiaren aitatzat hartzen da. Txerto bat lehen aldiz ipini zuen, baztangaren aurkakoa, hain zuzen ere.

Baztangaren aurkako txertoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jennerrek baztangaren kontrako txertoa 1776an aurkitu zuen. Behiak maiz jezten zituztenek baztanga zabaltzen zen aldietan ez zirela gaixotzen ikusi zuen, eta behiek errapeetan izaten dituzten zarakarretan baztangaren eragilea agian zegoela oharturik, behi-jezleak baztangaren eragilea maiz ukitu izanak gaixotasun horren kontra sendotzen zituela ondorioztatu zuen. Biztanleak gaixotasun horren kontra babesteko, zauritxo arin batzuk egin eta behien errapeetako zarakarretako isurkariz igurtzi zituen, baztangaren eragilea, ahuldurik, odolera zuzen irits zedin, eta era horretara, gaixoaldi arin baten ondoren, txerto hori egiten zitzaiona gaixotasun horri aurre egiteko prest geratzen zen.

Lehen txertoa behi errapeetako zarakarretatik egin zenez, hainbat hizkuntzatan txertoari esateko, latinezko vaccinae (behiarena) hitzetik eratorritako formak erabiltzen dira. Jennerrek asmatutako txertoaren metodoa mundu osoan zabaldu zen. An inquiry into the causes and effects of the variolae vaccinae (1798, "Baztangaren kontrako txertoaren arrazoiez eta ondorioez galdeketa") liburua idatzi zuen.

Metodo horren bidez, immunologiaren zientziaren oinarriak ezarri zituen Jennerrek. Haren txertoari esker, Europan baztanga desagertu zen. Handik urte batzuetara, Louis Pasteur frantses kimikariak (1822-1895) metodo bera erabili zuen, beste eritasun batzuen aurka.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Edward Jenner Aldatu lotura Wikidatan


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]