Fentanil

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Fentanil
Fentanyl2DCSD.svg
Actiq-30-pack-600mcg-fentanyl-base.jpg
Formula kimikoa C22H28N2O
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Aurkitzailea Paul Janssen (en) Itzuli
Ezaugarriak
Fusio-puntua 83 °C
Masa molekularra 336,220164 u
Erabilera
Konposatu aktiboa Effentora (en) Itzuli, Pecfent (en) Itzuli, Fentora (en) Itzuli, Abstral (en) Itzuli, Ionsys (en) Itzuli, Duragesic (en) Itzuli, Lazanda (en) Itzuli, Actiq (en) Itzuli eta Subsys (en) Itzuli
Tratatzen du Min, osteoarthritis susceptibility 1 (en) Itzuli, Migraina, Fibromialgia erreumatiko, artritis, complex regional pain syndrome (en) Itzuli eta neuropatia
Interakzioak isocarboxazid (en) Itzuli, phenelzine (en) Itzuli, procarbazine (en) Itzuli, (±)-deprenyl (en) Itzuli eta amiodarone (en) Itzuli
Elkarrekintza Opioid receptor delta 1 (en) Itzuli, Opioid receptor kappa 1 (en) Itzuli eta Opioid receptor mu 1 (en) Itzuli
Haurdunaldia Australian pregnancy category C (en) Itzuli eta US pregnancy category C (en) Itzuli
Rola opioid receptor agonist (en) Itzuli, opioide, Narkotiko, Adjuvants, Anesthesia (en) Itzuli eta Anesthetics, Intravenous (en) Itzuli
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
4
0
Batezbesteko dosi hilgarria
Eragin dezake fentanyl toxicity (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKey PJMPHNIQZUBGLI-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 437-38-7
ChemSpider 3228
PubChem 3345
Reaxys 494484
Gmelin 119915
ChEMBL CHEMBL596
EC zenbakia 207-113-6
ECHA 100.006.468
MeSH D005283
RxNorm 4337
UNII UF599785JZ
NDF-RT N0000147049
KEGG D00320
PDB Ligand 7V7

Fentanila nerbio sistema zentrala eta arnasketa deprimitzen dituen ekintza azkarreko opiazeoa da. Oso opiazeo gogorra da, morfina baino 80 aldiz potenteagoa.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fentanila Paul Janssenek sintetizatu zuen 1959an eta hurrengo hamarkadan zain barneko anestesiko moduan erabiltzen hasi zen. 1990eko hamarkadaren erdialdean hasi zen erabiltzen azalean ipintzeko txaplata moduan, gaur egun oso hedatuta dagoena.

Erabilpen terapeutikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fentanila analgesia eta anestesia orokorrean oso erabilia da. Maiz bentzodiazepinaren batekin (midazolam) konbinatuta ematen da sedazio lortzeko.

Horretaz gain, minbizi eta beste gaixotasun kroniko batzuen mina tratatzeko ere erabiltzen da. Minbiziaren mina tratatzerako orduan, ez da fentanila baino eraginkorragoa den opiazeorik ezagutzen. Horregatik, minbizia duten gaixoetan lehen aukerako sendagaia da, eta hartzeko modurik ohikoena txaplataren bidez izaten da, 72 ordutik behin.

Halaber, min akutua tratatzeko gaur egun modu berriak daude aho-mukosa edo sudurrarena zeharkatuz hartutako botiken bidez. Eragin azkarra lortzen da era hauetatik.

Eragin desiragaitzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarrien agertzen diren fentanilaren eragin desiragaitzak honakoak dira:

  • Gorakoak
  • Idorreria
  • Logura
  • Astenia
  • Disnea

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]