Fentanil

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Fentanil
Fentanyl2DCSD.svg
Actiq-30-pack-600mcg-fentanyl-base.jpg
Formula kimikoaC22H28N2O
SMILES kanonikoa2D eredua
InChl3D eredua
AurkitzaileaPaul Janssen (en) Itzuli
Ezaugarriak
Fusio-puntua83 °C
Masa molekularra336,220164 Da
Erabilera
Konposatu aktiboaEffentora (en) Itzuli, Pecfent (en) Itzuli, Fentora (en) Itzuli, Abstral (en) Itzuli, Ionsys (en) Itzuli, Duragesic (en) Itzuli, Lazanda (en) Itzuli, Actiq (en) Itzuli eta Subsys (en) Itzuli
Tratatzen duMin, osteoarthritis susceptibility 1 (en) Itzuli, Migraina, Fibromialgia erreumatiko, artritis, complex regional pain syndrome (en) Itzuli eta neuropatia
Interakzioakisocarboxazid (en) Itzuli, phenelzine (en) Itzuli, procarbazine (en) Itzuli, (±)-deprenyl (en) Itzuli eta amiodarone (en) Itzuli
ElkarrekintzaOpioid receptor delta 1 (en) Itzuli, Opioid receptor kappa 1 (en) Itzuli eta Opioid receptor mu 1 (en) Itzuli
HaurdunaldiaAustralian pregnancy category C (en) Itzuli eta US pregnancy category C (en) Itzuli
Rolaopioid receptor agonist (en) Itzuli, opioide, Narkotiko, anesthesia adjuvants (en) Itzuli eta intravenous anesthetics (en) Itzuli
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
4
0
Batezbesteko dosi hilgarria
Eragin dezakefentanyl toxicity (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKeyPJMPHNIQZUBGLI-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia437-38-7
ChemSpider3228
PubChem3345
Reaxys494484
Gmelin119915
ChEMBLCHEMBL596
EC zenbakia207-113-6
ECHA100.006.468
MeSHD005283
RxNorm4337
UNIIUF599785JZ
NDF-RTN0000147049
KEGGD00320
PDB Ligand7V7

Fentanila nerbio sistema zentrala eta arnasketa deprimitzen dituen ekintza azkarreko opiazeoa da. Oso opiazeo gogorra da, morfina baino 80 aldiz potenteagoa.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fentanila Paul Janssenek sintetizatu zuen 1959an eta hurrengo hamarkadan zain barneko anestesiko moduan erabiltzen hasi zen. 1990eko hamarkadaren erdialdean hasi zen erabiltzen azalean ipintzeko txaplata moduan, gaur egun oso hedatuta dagoena.

Erabilpen terapeutikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fentanila analgesia eta anestesia orokorrean oso erabilia da. Maiz bentzodiazepinaren batekin (midazolam) konbinatuta ematen da sedazio lortzeko.

Horretaz gain, minbizi eta beste gaixotasun kroniko batzuen mina tratatzeko ere erabiltzen da. Minbiziaren mina tratatzerako orduan, ez da fentanila baino eraginkorragoa den opiazeorik ezagutzen. Horregatik, minbizia duten gaixoetan lehen aukerako sendagaia da, eta hartzeko modurik ohikoena txaplataren bidez izaten da, 72 ordutik behin.

Halaber, min akutua tratatzeko gaur egun modu berriak daude aho-mukosa edo sudurrarena zeharkatuz hartutako botiken bidez. Eragin azkarra lortzen da era hauetatik.

Eragin desiragaitzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarrien agertzen diren fentanilaren eragin desiragaitzak honakoak dira:

  • Gorakoak
  • Idorreria
  • Logura
  • Astenia
  • Disnea

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]