Morfina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Morfina
Morphine-3D-balls.png
Formula kimikoa C₁₇H₁₉NO₃
SMILES kanonikoa 2D eredua
SMILES isomerikoa
CN1CC[C@]23[C@@H]4[C@H]1CC5=C2C(=C(C=C5)O)O[C@H]3[C@H](C=C4)O
InChl 3D eredua
Osatuta karbono
Aurkitze data 1804
Ezaugarriak
Fusio-puntua 254 °C
Masa molekularra 285,136 u
Erabilera
Konposatu aktiboa Avinza (en) Itzuli, Infumorph (en) Itzuli, Kadian (en) Itzuli, Morphabond (en) Itzuli, MS Contin (en) Itzuli, Duramorph (en) Itzuli, Astramorph (en) Itzuli eta Arymo (en) Itzuli
Tratatzen du Min, Arnasestu eta Fibromialgia erreumatiko
Elkarrekintza Opioid receptor delta 1 (en) Itzuli, Opioid receptor kappa 1 (en) Itzuli eta Opioid receptor mu 1 (en) Itzuli
Haurdunaldia Australian pregnancy category C (en) Itzuli eta US pregnancy category C (en) Itzuli
Rola opioid receptor agonist (en) Itzuli, Opioide eta Narkotiko
Identifikatzaileak
InChlKey BQJCRHHNABKAKU-KBQPJGBKSA-N
CAS zenbakia 57-27-2
ChemSpider 4450907
PubChem 5288826
Reaxys 93704
Gmelin 17303
ChEMBL CHEMBL70
EC zenbakia 200-320-2
ECHA 100.000.291
MeSH D009020
RxNorm 7052
Human Metabolome Database HMDB0014440
KNApSAcK C00001889
UNII 76I7G6D29C
NDF-RT N0000145914
KEGG D08233

Morfina potentzia handiko analgesiko zaharra da, opioaren alkaloide fenantrenoa eta 1804an aurkitu zena, substantzia natural baita, Papaver somniferum lo-belarretik lortu zena. Opiazeoen aitzindaria izan zen, gerora kodeina, heroina... bezalako substantzia sintetikoak lortu ziren bere eragina hobetu nahian. Bere izena Morfeo, loaren jainko greziarrari zor diogu.

Halaber, erabilera medikoei dagokienez mina kentzeko gaitasuna du eta analgesiko moduan erabiltzen da kasu batzuetan.

Beste alde batetik, kalean droga ilegal moduan hartzea ez da ezohikoa izaten.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIX. mendearen hasieran aurkitu zen Alemanian lehenengo aldiz, eta Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila delakoan 400.000 soldaduk haren menpekotasuna pairatu zuten, "soldaduaren gaixotasuna" deitu izan zutena.

1874an morfinatik heroina sortu zuten lehenengo aldiz, eta urte batzuk geroago Bayer enpresa alemaniarrak merkaturatu zuen.

Farmakologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Morfinak mina garraiatzen den bideetan zelulak despolarizatzen ditu, bere garraioa oztopatuz. Dosi altuetan erabiliz gero, arnas depresioa eta koma eragin ditzake. Horregatik kontu handiarekin erabili behar da. Bere eraginen artean ondokoak aurki ditzakegu:

  • Analgesia
  • Euforia
  • Logurea -> dosi handietan koma
  • Arnas depresioa
  • Miosia
  • Eztul kontrakoa
  • Goragalea eta gorakoak
  • Idorreria
  • Ekintza neuroendokrinoak (ACTH, prolaktina eta ADH-ren igoera eta TSH, LH eta FSH-ren jaitsiera)
  • Hipotermia
  • Bradikardia
  • Hipotentsioa
  • Hipertonia muskularra
  • Jasankortasuna
  • Menpekotasuna (fisiko zein psikologikoa)

Morfinaren aho bideko xurgapena ona da. Hala ere, lehenengo iragaite efektua oso bortitza da eta ondorioz, bioerabilgarritasuna txikia. Honek digestio aparatuan ondo xurgatzen dela esan nahi du baina odolera heldutakoan gibeletik pasatzen da eta bertan gehiena degradatu egiten da, beraz, odolean eragina emateko morfina gutxiegi geratuko da. Hau konpontzeko bide parenteraletik injektatzen da.

Gibelean halaber, metabolismoaz gain, glukuronokonjugazioa ere gertatzen da, hau da, metabolito aktiboak sortuko dira efektu terapeutikoa luzatuz.

Morfinaren banaketa gantz ehunetan ematen da batez ere eta iraizketa, sendagai gehienak bezala gernu bidetik.

Indikazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zainketa paliatiboetan oso ohikoa da bere erabilera min handiak kentzeko, hala minbiziaren kasuekin nola beste batzuekin.

Birikako edema akutua tratatzeko ere erabiltzen da.

Baita anestesiko moduan ere.

Albo-ondorioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eragin desiragaitzen artean arnas depresioa (dosi mugatzaile da hau), gorakoak, idorreria, agitazio psikikoa eta hipertentsio intrakraneala daude.

Baita menpekotasuna eta jasankortasuna ere. Azken honek eragin berak lortzeko gero eta dosi altuagoak erabiltzera behartzen gaitu.

Abstinentzi sindromea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Opiazeo guztiek bezala morfinak ere abstinentzi sindrmoea sortzen du. Sindrome honen ezaugarri diren zenbait sintoma eta zeinu ondokoak dira:

Sintomak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Opiazeoak hartzeko irrika (craving)
  • Urduritasuna
  • Suminkortasuna eta erasokortsuna
  • Logabezia
  • Goragalea
  • Min sentikortasun handitua
  • Sabeleko mina
  • Min muskularra
  • Humore disforikoa

Zeinuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Izerdia, mukiak eta Malkoak
  • Ile zutitzea
  • Hipertentsioa
  • Takikardia
  • Gorakoak eta beherakoak
  • Sukarra
  • Aharrusiak
  • Midriasia
  • Berezko eiakulazioa

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Morphina (Zea Mays taldearen estudioko 5. diska)

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]