Fluoxetina

Fluoxetina
Formula kimikoa	C17H18F3NO
SMILES kanonikoa	2D eredua
MolView	3D eredua
Konposizioa	karbono, fluor, Nitrogeno, oxigeno eta hidrogeno
Aurkitzailea	David T. Wong (en)
Mota	konposatu kimiko
Masa molekularra	309,134049 Da
Erabilera
Konposatu aktiboa	Prozac (en) , Sarafem (en) , Magrilan (en) , Deprex (en) eta Defluox (en)
Tratatzen du	Izu-nahasmendu, bulimia, nahasmendu neurotiko, nahasmendu obsesibo-konpultsibo, gogo-aldartearen nahasmendu, buruko gaitz, trauma osteko estresaren nahasmendu, antsietate eta antsietate-nahasmendu
Interakzioak	isocarboxazid (en) , phenelzine (en) , procarbazine (en) , (±)-deprenyl (en) , tranylcypromine (en) , zolpidem (en) , desmopressin (en) , eptifibatide (en) , iloprost (en) , Prostaziklina, tirofiban (en) , abciximab (en) , prasugrel (en) , ticagrelor (en) , cangrelor (en) , Azido azetilsaliziliko, nabumetone (en) , Naproxeno, celecoxib (en) , diklofenako, Piroxicam, Meloxikam, (RS)-fenoprofen (en) , (±)-flurbiprofen (en) , Ibuprofeno, indometazina, (RS)-ketoprofen (en) , (RS)-etodolac (en) , sulindac (en) , parecoxib (en) , aceclofenac (en) , tenoxicam (en) , rivaroxaban (en) , Warfarina, Azenokumarol, phenindione (en) , apixaban (en) , (S)-duloxetine (en) , Paroxetina, Sertralina, venlafaxine (en) , Fluboxamina, Klopidogrel, vortioxetine (en) , Zitalopram, trimipramine (en) , Amitriptilina, (S)-duloxetine (en) , Paroxetina, (E/Z)-doxepin (en) , Sertralina, Karbamazepina, Fluboxamina, nabumetone (en) , Naproxeno, celecoxib (en) , diklofenako, Piroxicam, Meloxikam, (RS)-fenoprofen (en) , (±)-flurbiprofen (en) , Ibuprofeno, indometazina, (RS)-ketoprofen (en) , (RS)-etodolac (en) , sulindac (en) , parecoxib (en) , aceclofenac (en) , tenoxicam (en) , imipramina, Zitalopram, klomipramina, Triptofano, Triptofano, Triptofano, Triptofano, rasagiline (en) , rasagiline (en) , rasagiline (en) , rasagiline (en) , rasagiline (en) , phenelzine (en) , phenelzine (en) , phenelzine (en) , phenelzine (en) , phenelzine (en) , linezolid (en) , linezolid (en) , linezolid (en) , linezolid (en) , linezolid (en) , moclobemide (en) , moclobemide (en) , moclobemide (en) , moclobemide (en) , moclobemide (en) , (−)-selegiline (en) , (−)-selegiline (en) , (−)-selegiline (en) , (−)-selegiline (en) , (−)-selegiline (en) , Bupropion, trimipramine (en) , Amitriptilina, (E/Z)-doxepin (en) , imipramina, klomipramina, fosphenytoin (en) , vortioxetine (en) , vortioxetine (en) , vortioxetine (en) , vortioxetine (en) , Paroxetina, errisperidona, Fenitoina, Fenitoina, Fenitoina, Fenitoina, venlafaxine (en) , venlafaxine (en) , venlafaxine (en) , venlafaxine (en) , venlafaxine (en) , tamoxifeno, haloperidol, haloperidol eta Zitalopram
Elkarrekintza	5-hydroxytryptamine receptor 2B (en) , Anoctamin 1 (en) , Potassium inwardly-rectifying channel, subfamily J, member 6 (en) , Solute carrier family 29 member 4 (en) eta solute carrier family 6 member 4 (en)
Hartzeko bidea	oral administration (en)
Haurdunaldia	Australian pregnancy category C (en) eta US pregnancy category C (en)
Rola	selective serotonin reuptake inhibitor (en) , cytochrome P-450 CYP2D6 inhibitors (en) , second-generation antidepressive agents (en) eta farmako esentzial
Identifikatzaileak
InChlKey	RTHCYVBBDHJXIQ-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia	54910-89-3
ChemSpider	3269
PubChem	3386
Reaxys	39914106
Gmelin	5118 eta 86990
ChEMBL	CHEMBL41
EC zenbakia	611-209-7
ECHA	100.125.370
MeSH	D005473
RxNorm	4493
Human Metabolome Database	HMDB0014615
UNII	01K63SUP8D
NDF-RT	N0000147852
KEGG	D00823

Ohar medikoa

Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.

Fluoxetina konposatu organikoa da, C₁₇H₁₈F₃NO formula duena. Konposatu organofluoratua eta eter eta amina funtzio-taldeak ditu egituran da. Solidoa da. Uretan disolbaezina da. Narritagarria eta toxikoa da^[1].

Fluoxetina serotoninaren birkaptazioaren inhibitzaile selektiboa eta ezaugarri hori medio botika gisa usatzen da nahasmendu depresiboak, larritasun-krisiak, nahasmendu obsesibo-konpultsiboa, bulimia, menstruazioaren aurreko disforia-nahasmendua eta izu-nahasmendua tratatzeko^[2]. Fluoxetina, noizbehinka, alkoholismoa, arreta-defizitaren nahasmendua, loaren nahasmendu jakin batzuk (bereziki, narkolepsiari lotutako kataplegia-sintomak), migrainak, trauma osteko estresaren nahasmendua, Tourette sindromea, trikotilomania, obesitatea eta sexu-arazo batzuk tratatzeko ere erabiltzen dute ere.

Fluoxetina Espainian Prozac eta Luramon markekin eta botika generiko gisa merkaturatzen da^[2]. Frantzian Prozac markarekin eta botika generiko gisa merkaturatzen da^[3]. Ahoz hartzen da pilula moduan.

Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago^[4].

Sintesia

Fluoxetina estereozentroa duen konposatu kirala da. Terapeutikoki errazemato gisa usatzen da, hau da, (S) eta (R) enantiomeroen 1:1 nahaste gisa^[5].

Literaturan fluoxetinaren (nahaste errazimikoaren) hainbat urrats anitzeko sintesi deskribatzen dira, baita (R)- edo (S) enantiomeroak sintetizatzera bideratutako zenbait bide ere^[6].

1975ean deskribatutako lehen sintesiak β-dimetilaminopropiofenonatik eta p-trifluorometilfenoletik abiatuta fluoxetina errazemikoa sortzen du^[7]

Albo-ondorioak

Albo-ondorio ohikoenen artean daude gosea galtzea, goragalea, beherakoa, buruko mina, lo egiteko arazoak, aho lehorra eta disfuntzio sexuala. Albo-ondorio larrien artean, serotonina sindromea, mania, konbultsioak, 25 urtetik beherako pertsonengan suizidio-jokabidearen arrisku handiagoa eta odoljario-arrisku handiagoa daude^[8].

Ingurugiro-kezka

Fluoxetina eta beste sendagai batzuk giza gorputzektik gernuaren bidez uretara doaz eta bertan denbora luzez iraun dezakete. Errekako intsektu-larbek hartzen dute han. Metatu egiten dute, gainera, eta, ondorioz, intsektuok jaten dituzten animaliek ugaltzeko arazoak eduki ditzateke gero. Australiako ikerketa batean kalkulatu dute ornitorrinkoek, intsektiboroak izanik, gizakiek hartzen duten antidepresibo-kontzentrazioaren erdia hartzen dutela, egunero, haien elikagaiekin, errekatik^[9].

Zebra-arrainekin eginiko ikerketek erakutsi dute zebra-arrainen enbrioi arrak sei egunez izan zituzten fluoxetinaren eraginpean. Arrainek kortisol-maila baxua zuten (depresioan kortisol-maila altua izaten da), eta apaltze horrek heldutan ere irauten zuela. Are gehiago: hurrengo hiru belaunaldietan ere kortisol-maila ohi baino baxuagoa zen. Horrekin batera, ingurua esploratzeko joera ere galtzen zutela ikusi zen^[10].

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) PubChem. «Fluoxetine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ ^a ^b «★ Fluoxetina 🥇» www.vademecum.es (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ Fluoxetine. .
↑ (Ingelesez) Organization, World Health. (2023). The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023). (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ Gram, Lars F.. (1994-11-17). «Fluoxetine» New England Journal of Medicine 331 (20): 1354–1361. doi:10.1056/NEJM199411173312008. ISSN 0028-4793. (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ Kleemann, Axel, ed. (2001). N-Z and indexes (A-Z). (4. ed. argitaraldia) Thieme ISBN 978-1-58890-031-9. (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ Arloxyphenylpropylamines. US Patent.^{[Betiko hautsitako esteka]}
↑ (Ingelesez) Serralde-Zúñiga, Aurora E; Alejandro G Gonzalez Garay; Rodríguez-Carmona, Yanelli; Melendez, Guillermo. (2019). «Fluoxetine for adults who are overweight or obese» Cochrane Database of Systematic Reviews (10) doi:10.1002/14651858.cd011688.pub2/full. ISSN 1465-1858. (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ Aitziber, Agirre Ruiz de Arkaute. (2020-04-08). «Botiken kutsaduraren ondorio larriak agerian» Zientzia.eus (kontsulta data: 2025-05-08).
↑ Ana, Galarraga Aiestaran. (2018-12-13). «Fluoxetina antidepresiboaren eragina, hurrengo belaunaldietan ere bai» Zientzia.eus (kontsulta data: 2025-05-08).

Kanpo estekak

Datuak: Q422244
Multimedia: Fluoxetine / Q422244

Artikulu hau medikuntzari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

[1] (Ingelesez) PubChem. «Fluoxetine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-05-08).

[:0-2] «★ Fluoxetina 🥇» www.vademecum.es (kontsulta data: 2025-05-08).

[3] Fluoxetine. .

[4] (Ingelesez) Organization, World Health. (2023). The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023). (kontsulta data: 2025-05-08).

[5] Gram, Lars F.. (1994-11-17). «Fluoxetine» New England Journal of Medicine 331 (20): 1354–1361. doi:10.1056/NEJM199411173312008. ISSN 0028-4793. (kontsulta data: 2025-05-08).

[6] Kleemann, Axel, ed. (2001). N-Z and indexes (A-Z). (4. ed. argitaraldia) Thieme ISBN 978-1-58890-031-9. (kontsulta data: 2025-05-08).

[7] Arloxyphenylpropylamines. US Patent.^{[Betiko hautsitako esteka]}

[8] (Ingelesez) Serralde-Zúñiga, Aurora E; Alejandro G Gonzalez Garay; Rodríguez-Carmona, Yanelli; Melendez, Guillermo. (2019). «Fluoxetine for adults who are overweight or obese» Cochrane Database of Systematic Reviews (10) doi:10.1002/14651858.cd011688.pub2/full. ISSN 1465-1858. (kontsulta data: 2025-05-08).

[9] Aitziber, Agirre Ruiz de Arkaute. (2020-04-08). «Botiken kutsaduraren ondorio larriak agerian» Zientzia.eus (kontsulta data: 2025-05-08).

[10] Ana, Galarraga Aiestaran. (2018-12-13). «Fluoxetina antidepresiboaren eragina, hurrengo belaunaldietan ere bai» Zientzia.eus (kontsulta data: 2025-05-08).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]