Izarra (Urkabustaiz)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Arabako Urkabustaizko herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Izarra».
Izarra
 Euskal Herria
Izarra herriko kale nagusia (Urkabustaiz).jpg
Izarrako tren geltokia eta kale nagusia.
Kokapena
Herrialdea Araba
UdalerriaUrkabustaiz
Administrazioa
Posta kodea
Geografia
Koordenatuak42°57′N 2°54′W / 42.95°N 2.9°W / 42.95; -2.942°57′N 2°54′W / 42.95°N 2.9°W / 42.95; -2.9
Garaiera634 metro
Demografia

Izarra Zuia-Gorbeialdea eskualdean dagoen Urkabustaiz udalerriko herriburua da. Gasteiztik 26 kilometrora kokatua dago, iparraldean.

Herriaren postakodea 01440 da.

Toponimoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1257. urteko dokumentuen arabera Yçarra izenarekin ezaguna zen. 1338. urtean, herriak gaur egun arte iraun duen Izarra izena hartu zuen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kokagune geografiko berezia denez, bidegurutze historikoa izan zen, Leintzerako, Arabako Lautadarako, Urduñarako eta Miranda de Ebrorako bideak lotzen zituena. Gaur egun ere, Bizkaia eta Araba lotzen dituzten bide nagusiak igarotzen dira bertatik.

Klimari dagokionez klima ozeanikoa dauka Izarrak. Urtean zehar euri pilaketa 1200-1400mm.

Izarratik euskal hiriburuetara joateko distantzia hau da:

·Gasteiz 26 km

·Bilbo 42 km

·Donostia 114 km

Demografia eta biztanleria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izarrako biztanleria
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2015 2019 2020 2021
549 560 590 602 638 680 734 823 840 860 947 1.028 1.047 1.067

Komunikazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izarrak tren eta autobus geltokiak ditu. Autobus zerbitzua Gasteizera doa, Zuia eta Zigoitiatik igarotzen. Nahiz eta tren geltokia izan, ez dago tren zerbitzurik.

Monumentuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

·Arrosarioko Andre Mariaren glesia. XVI. mendean eraikia, erretaula nagusi neoklasikoa du, eta dorrea, xapitel lerdenarekin. Merezi du gogora ekartzea 1816an gertaturiko gertakari berezi batengatik. Misio Santu bat egiten ari zen bertan, herriko eliztarrei ez ezik, inguruko herrietako bizilagunei ere zuzendua. Fededun askok okupatzen zuten eliza, ganga gotikoak erori zirenean, bertaratutako fededunen gainean harri ugari eroriz. Hondamendia oso handia izan zen, zazpi pertsona eta zauritu asko hil baitziren.

·San Jose eliza. 1946an eliza berri bat eraiki zuten, San Josék babestuta. Jesús Guinea eta Emilio de Apraiz arkitektoek proiektatu eta zuzendu zituzten obrak. Obra funtzional bat, elizak nabe bakarra baitu, abside erdizirkularra, inolako originaltasunik gabea, eta estalki bat, bistako zinbri metalikoz estalia.

·Santa Luzia ermita. XX. mendean eraikia.

Garraioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba Bus sareko Araba Bus - 14.png eta Araba Bus - 15.png lineek zerbitzua ematen diote herri honi:

Logo Purple Bus.svg Araba Bus
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
14 Gasteiz
(geltokia)
ZaitegiMurgiaSarriaMurgia (Paularrak)AmetzagaBeluntza (Soleta) Izarra
15 Gasteiz
(unibertsitatea)
Gasteiz (epaitegiak)Gasteiz (Bastiturri)Gasteiz (geltokia)ZaitegiMurgiaSarriaMurgia (Paularrak)AmetzagaBeluntza (Soleta)IzarraLezamaLarrinbeAmurrioAmurrio (San Jose)Luiaondo (Malato)LuiaondoLaudio (Gurutze Gorria)LaudioAretaLaudio (Ugarte)Okondo Artziniega

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

Logo Purple Bus.svg Eskualdeko Garraioa
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
5 Urduña
Izarra
Murgia
Gopegi
Urduña (suhiltzaileak)ApregindanaUntzagaUzkio UrkabustaizOiardoGoiuriBeluntzaZiorragaAltubeGillernaLukianoAperregiDonamaikiaJugoBitorianoZarateMarkiaSarriaOlanoLetonaZaitegi Urduña
Izarra
Murgia
Gopegi

Aisia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an, herriko gazte batzuek Izarrako Gaztetxea abian jarri zuten.

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Arrosarioko Ama Birjina: urriko lehen asteburuan. Honetan, mozorroa jartzeko aukera izango duzu, urtero mozorroen jaitsiera egiten baita, musikaz eta dantzaz josirik dagoena. Izarrako zaindariaren jaiak, Arrosarioko Ama Birjinaren omenez, zaindariaren santutegiarekin batera. Udalerriko festarik garrantzitsuenak dira, Izarra baita Urkabustaizko hiriburu administratiboa. Herriko jai hauek jatorri erlijiosoa dute eta, beraz, patroiari lanbide erlijiosoen bidez saltzen zaizkio. Horien gailurra Igandeko Meza Nagusian dago, eta eliztarrek, eguerdiko kanpai-iraulketa entzutean, Arrosarioko Ama Birjinaren elizara jotzen dute. Han, emakumea hurrengo urte osoan babes ditzan bultzatu dute.
  • Herriko jaietaz aparte, urtean zehar hainbat ekitaldiz gozatzeko aukera dago, hala nola, trikipoteoak, merkatua, tonbola, gazte eguna, euskararen eguna, Olentzeroren eguna, errege maguen eguna eta ihauteri herrikoiak.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]