Norbert Wiener

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Norbert Wiener
Norbert wiener.jpg
unibertsitateko irakasle

Bizitza
Jaiotza Columbia (Missouri)1894ko azaroaren  26a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Heriotza Stockholm1964ko martxoaren  18a (69 urte)
Familia
Aita Leo Wiener
Hezkuntza
Heziketa Harvard Unibertsitatea
Tufts Unibertsitatea
Cornell Unibertsitatea
Massachusetts Institute of Technology
Hezkuntza-maila Ph.D.a
Tesi zuzendaria Josiah Royce
Doktorego ikaslea(k) Amar Bose Itzuli
Hizkuntzak ingelesa
Ikaslea(k) Amar Bose Itzuli
Shikao Ikehara Itzuli
Norman Levinson Itzuli
Colin Cherry Itzuli
Jarduerak
Jarduerak matematikaria, autobiografialaria, unibertsitateko irakaslea, psikologoa eta informatikaria
Enplegatzailea(k) Harvard Unibertsitatea
Massachusetts Institute of Technology
Jasotako sariak
Nominazioak
Kidetza Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa agnostizismoa

Norbert Wiener (Columbia, Montana, 1894ko azaroaren 26a - Stockholm, Suedia, 1964ko martxoaren 18a) Estatu Batuetako matematikaria izan zen. A. Rosembluethekin batera zibernetika sortu eta definitu zuen, eta informazio-kontzeptuari oinarri matematikoa eman zion. 14 urte besterik ez zuela graduatu zen Matematikan, eta gerora Biologia ikasten hasi zen Harvarden; konturatu zen baina, laborategian ez zela oso trebea, eta utzi egin zuen karrera. Filosofia ikasten hasi zen, eta 18 urterekin lortu zuen doktoretza, matematika-logikaren gainean egindako tesiarekin. Gerora, informazio selektiboaz eta entropia negatiboaz aritu zen, eta bere lan ezagunena, informazioari buruzko teoria matematikoa, sortu zuen. 1948. urtean Cybernetics: or, Control and Communication in the Animal and the Machine (Zibernetika, edo animaliaren eta makinaren arteko komunikazioa eta kontrola) izeneko obra argitaratu zuen; bertan, kontrol automatikoa duten sistemen printzipioak eta aplikazioak azaldu zituen. Obra horrek eragin handia izan zuen hainbat alorretako zientzialarien artean. Wienerrek gizarte-zientzietan, eta bereziki psikologian, matematika aplikatzeko oinarriak ezarri zituen. Aipagarriak ditu orobat The Human Use of Human Beings (1954) eta Nonlinear Problems in Random Theory (1958).

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]