Raymond Carver

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Raymond Carver
Raymond Carver.jpg
Bizitza
Jaiotza Clatskanie1938ko maiatzaren 25a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Heriotza Port Angeles1988ko abuztuaren 2a (50 urte)
Heriotza modua berezko heriotza: birikako minbizia
Familia
Ezkontidea(k) Tess Gallagher
Hezkuntza
Heziketa Stanford Unibertsitatea
Harvard Unibertsitatea
California State University, Chico
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak idazlea, poeta, gidoilaria eta autorea
Enplegatzailea(k) Syracuse University
Jasotako sariak
Kidetza Ameriketako Estatu Batuetako Arte eta Letren Akademia
Genero artistikoa Ipuina
IMDb nm0142577

Raymond Clevie Carver, Jr. (Clatskanie, Oregon, 1938ko maiatzaren 25 — Port Angeles, Washington, 1988ko abuztuaren 2), AEBetako idazlea izan zen. Poemak eta kontakizun laburrak idatzi zituen. Errealismo zikina mugimenduaren egile garrantzisua izan da. Alkoholikoa izan zen, nahiz eta bere bizitzako azken hamaika urteetan ez zuen edan. 50 urte betetzear zegoela hil zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Carver Washington estatuan hazi zen. Aitak zerrategi batean egiten zuen lan; arrantzalea eta alkoholikoa zen. Ama zerbitzari eta saltzaile lanetan ibili zen. Anaia bat izan zuen, 1943an jaiotakoa.

Eskola garaian krimenezko eleberriak eta arrantza zein ehizako aldizkariak irakurtzen zituen.

Institutua bukatu ostean, aitarekin egin zuen lan, eta handik urtebetera, hemeretzi urterekin, bere lehen emaztea izango zenarekin ezkondu zen, hamasei urteko Maryann Burk-ekin. Alaba bat izan zuten segituan, eta handik gutxira seme bat.

Kaliforniara bizitzera joan ziren amaginarrebarengandik hurbil egoteko, eta Chico State College unibertsitateko ikastaro batean izena eman zuen. Bertan ezagutu zuen John Gardner idazlea, bere irakasle eta mentore izango zena, eta bere bizitzan zein obran eragin handia izango zuena. Haren babespean izan zuen Carverrek bere lehen argitalpena, "The Furious Seasons" izeneko ipuina, William Faulkneren eragina zuena. Narrazio gehiago ere argitaratu zituen hainbat aldizkari eta egunkaritan. Idazten zituen ipuinen argumentu ohikoena gizarteak erdeinatutako langileen bizitza izaten zen.

1967 urtea mugarria izan zen Carverren lan literarioan. Will You Please Be Quiet, Please? kontakizuna Best American Short Stories antologian agertu zen, eta Near Klamath poema bilduma argitaratzear zegoen.

Liburuzain bezala egin zuen lan, ospitale batean gaueko zaintzale, ofizina batean administrazio-lanetan ere ibili izan zen, testuliburuen edizioan ere bai, unibertsitateko lektore modura...

Urteetan askotariko lanetan aritu izan zen, seme-alabak hezten eta idazten saiatzen, edateari ematen hasi zenean. Idazteari utzi zion, lektore lanetan ere arazoak izan zituen, alkoholismoari lotutako gaixoaldi batzuengatik lanpostua galdu zuen arte. 1973an edana uzten saiatu zen, baina ez zuen lortu. Diru arazo larriak ere baziren tartean.

1976 urte bukaera aldera, hilabete gutxi batzuetan lau aldiz egon zen ospitaleratua, alkoholismoa zela-eta. Maryann Carver bere emaztearengandik aparte bizitzen hasi zen. 1977ko ekainean edateari utzi zion, eta ez zuen bere bizitzan gehiago edan; 11 urtez egon zen edan gabe, hil zen arte.

Carverrek berak esaten zuen "Bad Raymonds Days" garaia atzean utzi eta bere bigarren bizitzaren hasiera izan zela 1977 urte hura. Edana uzteaz gain, bere bigarren emaztea izango zen Tess Gallagher poeta ere urte horretan ezagutu zuen, Dallas-eko (Texas) idazleen konferentzia batean.

Alkohola utzi ondoren aldi batez idatzi ezinik egon zen, baina berriro hasi zen idazten. 1981 urtean argitaratu zen Zertaz ari garen maitasunaz ari garenean ipuin-bilduma. Handik bi urtetara, 1983an, kaleratu zen Katedrala liburua, hura ere ipuinez osatua. Liburu batetik besterako estiloa aldatu egin zuen.

Zertaz ari garen maitasunaz ari garenean liburuan agertzen den Bainua ipuinaren bertsio bat dago Katedrala liburuan, Gauza xumea baina ona bezala izendatu zuena. Lehenengoa estilo minimalista eta murritzean dago idatzita; ipuinaren bigarren bertsioko estiloa oparoagoa da, baita luzeagoa ere, eta amaiera baikorragokoa.

Esquire aldizkarian editore izan zuen Gordon Lishen eragina dute Carverren lehen idatziek. Lish-ek aholkatzen zion 15 hitz erabili behar zituen lekuan, 5 besterik ez jartzeko. Editoreak idazleari ez ote zion testua gehiegi aldatu, horren inguruko eztabaida handiak egon dira, baita oraindik ere. Bere bizitzako azken urteetan, Lishen aldaketekin argitaratutako ipuinak berriro argitaratzen hasi zen Carver, hasiera batean berak idatzi zituen moduan. Bera hil eta gero ere Beeginers liburua argitaratu zen, 2009 urtean, Tess Gallagher bere alargunak Carverren ipuinen hasierako bertsio orijinalak emanda [1].

Katedrala liburuan erabilitako estilo berberean hasi zen idazten harrezkeroztik, baita aurreragoko bere testu batzuk berridazten ere.

Tess Gallagher poetarekin bizi izan zen Sirakusan, bertako unibertsitatean irakasle aritu ziren biak: Gallagher idazketa kreatiboko ikastaroetan koordinatzaile, eta Carver ingeleseko departamentuko irakasle. Bikote ezaguna ziren, etxe aurrean "Idazleak lanean" zekarren kartel bat jartzen zuten, jendeak bakarrik uzteko.

1982an, Carver eta bere lehen emaztea, Maryann, banatu egin ziren, eta 1988an ezkondu zen Tess Gallagherrekin, hil baino sei hilabete lehenago.

1988ko abuztuan hil zen Raymond Carver, biriketako minbiziagatik.

Ezaugarri literarioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Raymond Carverren idazkera minimalistatzat hartu izan da: esaldiak zein paragrafoak laburrak dira, kontakizunak ere motzak. Eszenografia eta pertsonaia gutxirekin eraikitakoak, ekintza gutxiesten dutenak. Apaingarri estilistikorik ez du erabiltzen Carverrek, idazkera soila du eta estilo zuzena darabil.

Agertzen diren pertsonaiak bazterrekoak dira: langabetuak, alkoholikoak, dibortziatuak, noraezean dabiltzanak... eta hausnarrean dihardute, pertsonaien kontzientzia erakusten du kontakizunak: haien zalantzak, pentsamenduak, obsesioak.

Carverren kontakizunek ez dute ipuinen egitura klasikoa jarraitzen, "hasiera-korapiloa-askaera" delakoa. Eta konklusio argi batera iristen den bukaerarik ez dago bere ipuinetan; bat-batean bukatzen da kontakizuna, nahiz eta aurrera segi lezakeen[2].

Kritikak errealismo zikina bezala izendatu zuen Carverren idazteko modua[3].

Lan literarioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Narrazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Will You Please Be Quiet, Please? (1976)
  • What We Talk About When We Talk About Love (1981)
  • Cathedral (1983)
  • Elephant (1988)
  • Beeginers (2009), hilondokoa

Poesia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Near Klamath (1968)
  • Winter Insomnia (1970)
  • At Night The Salmon Move (1976)
  • Where Water Comes Together with Other Water (1985)
  • Ultramarine (1986)
  • A New Path to the Waterfall (1989)

Euskaraz[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  Rich, Motoko, Raymond Carver - Books, https://www.nytimes.com/2007/10/17/books/17carver.html?ex=1193198400&en=ef2288f85b950c2d&ei=5070&emc=eta1. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  2.   Karlos, del Olmo (2003-08-30), «Zertaz ari gara Carver aipatzean?», Gara, https://kritikak.armiarma.eus/?p=859. Noiz kontsultatua: 2018/10/03 .
  3.   Zuberogoitia, Aitor (1993-10-31), «Egunerokotasunaren amarauna», Argia, https://kritikak.armiarma.eus/?p=3375. Noiz kontsultatua: 2018/10/03 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]