Yangon

Wikipedia, Entziklopedia askea
Yangon
ရန်ကုန်
hiria
Panoramic view from Sakura Tower.jpg
Administrazioa
Estatu burujabe Myanmar
Myanmarko eskualdeYangon
Izen ofizialaရန်ကုန်
Рангун
Янгон
Jatorrizko izenaရန်ကုန်
Geografia
Koordenatuak16°47′42″N 96°09′36″E / 16.795°N 96.16°E / 16.795; 96.1616°47′42″N 96°09′36″E / 16.795°N 96.16°E / 16.795; 96.16
Azalera576 km²
Altuera15 m
Demografia
Biztanleria5.430.000 (2016)
Red Arrow Down.svg−1.930.703 (2015)
Dentsitatea9.427,08 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera1035
Telefono aurrizkia01
Ordu eremuaUTC+06:30
Hiri senidetuakHaikou
ycdc.gov.mm

Yangon edo Rangun[1] (birmanieraz: ရန်ကုန်) Myanmarko hegoaldeko hiria da, herrialdeko handiena, eta Yangon estatuko hiriburua. Hlaing ibaiaren ertzean dago, Martabango golkoaren iparraldean. Myanmarko hiriburua izan zen, 2006an Naypyidawek ordeztu zuen arte. 2014an 4.728.524 biztanle zituen.[2]

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima montzonikoa du (Am Köppen klima sailkapenaren arabera).

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Yangon (Kaba–Aye) 1981–2010, muturrekoak 1881–1990)   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 38.9 38.9 40.0 41.1 42.0 37.8 37.8 34.4 38.9 37.8 38.9 35.6 42.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 33.2 35.2 36.7 37.5 34.2 30.8 30.3 30.0 30.9 32.2 33.1 32.5 33.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 24.8 26.5 28.6 31.0 29.2 27.4 26.8 26.9 27.5 27.6 27.3 25.0 27.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 16.7 18.4 21.0 23.8 24.3 23.6 23.2 23.2 23.2 23.1 21.3 17.8 21.6
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) 12.2 13.3 16.1 20.0 20.0 20.0 21.1 20.0 20.0 20.0 15.0 9.2 9.2
Euria (mm) 0.4 3.1 12.4 37.8 328.1 565.6 605.8 570.7 393.7 200.3 58.6 6.8 2783.3
Euri egunak (≥ 1 mm) 0.2 0.2 0.4 1.6 12.6 25.3 26.2 26.1 19.5 12.2 4.8 0.2 129.3
Eguzki orduak 300 272 290 292 181 80 77 92 97 203 280 288 2452
Hezetasuna (%) 62 66 69 66 73 85 86 87 85 78 71 65 74
Iturria (1): Norwegian Meteorological Institute[3] World Meteorological Organization (euri-egunak 1961–1990),[4] Deutscher Wetterdienst (muturrekoak)[5]
Iturria (2): Danish Meteorological Institute (eguzkia, hezetasun erlatiboa 1931–1960),[6] Myanmar Times (muturrekoak)[7] Tokyo Climate Center (batez besteko tenperaturak 1981–2010)[8]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K. a. VI. mendean sortu zuten; oso hiri garrantzitsua izan zen erlijioaren (budisten erromesgunea) eta industriaren aldetik (ontziolak). Alompra erregeak eman zion gaur egungo izena eta, 1753an, Myanmarko hiriburu egin zuen. 1852an, ingelesek hartu zuten; 1942an, berriz, japoniarrek; eta 1945ean, ingelesek berriro ere.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industria (janari-industria, ontziolak, larrugintza, zurgintza, petrolio-findegiak, industria kimikoa), eskulangintza, merkataritza eta finantzak dira ekonomia-jarduera nagusiak. Garrantzitsua da, halaber, portuko jarduera. Arroza, zura, gomak, bolia, tabakoa, espeziak eta lurpeko aberastasunak (beruna, zinka) esportatzen dira, besteak beste.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1850. urtean diseinaturiko plano errektangular baten arabera eraikia dago, urre-koloreko Shwedagon pagoda budista handi eta ikusgarria erdian duela. 1920. urtean sortutako unibertsitatea du.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
  2. Myanmar: Regions, States, Major Cities & Towns - Population. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2019-12-30).
  3. Myanmar Climate Report. Norwegian Meteorological Institute, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2020-1-2).
  4. World Weather Information Service – Yangon. (Noiz kontsultatua: 2020-1-2).
  5. Klimatafel von Yangon (Rangun) / Myanmar (Birma). Deutscher Wetterdienst, dwd.de (Noiz kontsultatua: 2020-1-2).
  6. Jensen, John. Myanmar – Rangoon. Danish Meteorological Institute, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2020-1-2).
  7. Cho, Myo. High of 40C, low of 13C in Yangon for 2003. Government of Myanmar, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2020-1-2).
  8. Normals Data: YANGON - MYANMAR Latitude: 16.77°N Longitude: 96.17°E Height: 14 (m). Japan Meteorological Agency, web.archive.org.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Geografia
Myanmar
Artikulu hau Myanmarko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.