Australopithecus
 |
||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Austrolopithecus africanus baten buruhezurra
|
||||||||||||||||||
| Sailkapen zientifikoa | ||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||
|
A. afarensis |
||||||||||||||||||
Australopithecus edo Australopiteko primate hominidoen genero fosila da, Afrikako hegoaldean bizi izan zena orain dela ia 5 milioi urtetik 2 milioi urteetara bitarteko epean.
Antropologoen ustez australopitekoak hominido zaharrenak dira, genero honen espezie batetik Homo generoa sortu baitzen Afrikan, duela 2 milioi urte inguru. Homoren aitzindariak dira, baina ezin dira oraindik Homo''-'tzat hartu.
Eduki-taula |
Morfologia [aldatu]
Garaiera txikikoak eta txaparrak ziren (1,20-1,40 metroko altuera). Haien buruhezurra gizakiarena baino askoz txikiagoa zen (450-600 cm³, gizakiarena 1450 cm³koa izanik), baina txinpanzearena baino handiagoa (300-500 cm³). Beren altuerarako australopitekoek txinpanzeek baino garezur-edukiera askoz handiagoa zuten, gainera. Giza-ezaugarri batzuk zituzten: buruhezurraren alde frontalaren garapena, gizakiarekin nolabaiteko antza duten hortz-haginak, pongidoen baino alde supra-orbitario txikiagoa, pelbisa zabala (bipedismoa eta zutik ibiltzea errazten duena)... Era berean, pongidoen ezaugarri batzuk gordetzen zituzten: kokotsa iheskorra, garezur-edukiera txikia, muturraren gisa aurrera zihoan aurpegia, masailezur sendo eta indartsua...
Bizimodua [aldatu]
Berebiziko garrantzia duen ezaugarri batean bat etortzen zen Australophitecus Homo generoarekin: bipedismoan, hots, zutik ibiltzeko gaitasunean. Pongidoen aldean, aldaketa anatomiko batzuk zituen Australophitecus-ek, bipedismoa errazten zutenak: pelbisa motzago eta zabalagoa, hanketako femurra estu eta luzea, zulo okzipitala buruhezurraren behekaldean kokatuta egotea, etab. Bipedismoak eskuak libre izatea ekarri zuen, hauek ez baitziren lurrean jarri behar ibiltzeko. Horri esker, hainbat trebetasun garatu zituzten: esaterako, harriak eta hezurrak lantzen zituzten, sua egiteko gai ez baziren ere.
Australopitekoak orojaleak ziren eta Afrikako hegoaldeko lautadetan bizi ziren, uretatik gertu.
Sailkapena [aldatu]
Genero honen barruan zazpi espezie ezberdin aurki ditzakegu:
- Australopithecus anamensis (duela 4,2-3,9 milioi urte)
- Australopithecus afarensis (duela 3,9-2,7 milioi urte)
- Australopithecus bahrelghazali (duela 3,5-3 milioi urte)
- Australopithecus boisei (duela 2,6-1,2 milioi urte)
- Australopithecus africanus (duela 3-2,5 milioi urte)
- Australophitecus robustus (duela 2,2-1,2 milioi urte)
- Australophitecus sediba (duela 2 milioi urte)
Ikerlari batzuen ustez A. boisei eta A. robustus beste hominido genero batean sailkatu behar ziren: Paranthropus generoan.
Ikus, gainera [aldatu]
