Australopithecus

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Holozoa

Australopithecus
Fosilaren garaia: 4 Ma-2 Ma

[[file:Australopithecusafarensis reconstruction.jpg
Australopithecus couple.jpg|frameless|alt=]]
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Chordata
Klasea: Mammalia
Ordena: Primates
Familia: Hominidae
Leinua: Hominini
Azpileinua: Hominina
Generoa: Australopithecus
Dart, 1925
Espezieak

A. afarensis
A. africanus
A. anamensis
A. bahrelghazali
A. boisei
A. robustus
A. sediba

Australopithecus edo Australopiteko primate hominidoen genero fosila da, Afrikako hegoaldean bizi izan zena orain dela ia 5 milioi urtetik 2 milioi urteetara bitarteko epean.

Antropologoen ustez australopitekoak hominido zaharrenak dira, genero honen espezie batetik Homo generoa sortu baitzen Afrikan, duela 2 milioi urte inguru. Homoren aitzindariak dira, baina ezin dira oraindik Homo''-'tzat hartu.


Morfologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garaiera txikikoak eta txaparrak ziren (1,20-1,40 metroko altuera). Haien buruhezurra gizakiarena baino askoz txikiagoa zen (450-600  cm³, gizakiarena 1450  cm³koa izanik), baina txinpanzearena baino handiagoa (300-500  cm³). Beren altuerarako australopitekoek txinpanzeek baino garezur-edukiera askoz handiagoa zuten, gainera. Giza-ezaugarri batzuk zituzten: buruhezurraren alde frontalaren garapena, gizakiarekin nolabaiteko antza duten hortz-haginak, pongidoen baino alde supra-orbitario txikiagoa, pelbisa zabala (bipedismoa eta zutik ibiltzea errazten duena)... Era berean, pongidoen ezaugarri batzuk gordetzen zituzten: kokotsa iheskorra, garezur-edukiera txikia, muturraren gisa aurrera zihoan aurpegia, masailezur sendo eta indartsua...


Bizimodua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Berebiziko garrantzia duen ezaugarri batean bat etortzen zen Australophitecus Homo generoarekin: bipedismoan, hots, zutik ibiltzeko gaitasunean. Pongidoen aldean, aldaketa anatomiko batzuk zituen Australophitecus-ek, bipedismoa errazten zutenak: pelbisa motzago eta zabalagoa, hanketako femurra estu eta luzea, zulo okzipitala buruhezurraren behekaldean kokatuta egotea, etab. Bipedismoak eskuak libre izatea ekarri zuen, hauek ez baitziren lurrean jarri behar ibiltzeko. Horri esker, hainbat trebetasun garatu zituzten: esaterako, harriak eta hezurrak lantzen zituzten, sua egiteko gai ez baziren ere.

Australopitekoak orojaleak ziren eta Afrikako hegoaldeko lautadetan bizi ziren, uretatik gertu.


Sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Genero honen barruan zazpi espezie ezberdin aurki ditzakegu:

Ikerlari batzuen ustez A. boisei eta A. robustus beste hominido genero batean sailkatu behar ziren: Paranthropus generoan.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Australopithecus Aldatu lotura Wikidatan