Bob Marley
Wikipedia(e)tik
Robert Nesta Marley, ezagunagoa Bob Marley izen laburtuaz, (1945eko otsailaren 6a - 1981eko maiatzaren 11) jamaikar abeslari, gitarrista, konpositore eta aktibista jamaikarra izan zen.
Eduki-taula |
[aldatu] Biografia
Nime Milen (Rhoden Hall, Saint Ann) jaio zen, Jamaika iparraldeko herrixka batean, Karibe itsaso bazterrean. Cella Booker, 18 urteko jamaikar neskaren eta Norval Marley, 50 urteko britaniar armadako kanpitain txuri baten semea zen. Aita ez zen semeaz arduratu. 1950ko hamarkada bukaeran, Bob bere amarekin Kingston-era joan zen bizitzera. Nekazariak hiri honetara joan ohi ziren beren egoera ekonomikoa hobetzeko asmoz. Zoritxarrez, gehienentzat euren etorkizuna auzo txiroetan zegoen.
Trenchtown izan zen Robert Nesta Marley gazteak bebop eta jazz aire berriak ezagutu zituen lekua. Hau izan arren haren lehen eragin musikala, honako hau aitortu zuen: "me couldn't understand it,", hau da, "ez nintzen ulertzeko gai". Hala ere, 1960. urtean arratsaldero, Joe Higgs-ek antolatutako musika saioetan parte hartzen hasi zen.
Kingston-en soldatzaile moduan lan egiten zuen bitartean, Bob-ek bere lehen musika taldea sortu zuen: The Rubeboys. 1963. urtetik aurrera The Wailing Wailers izena hartuko zuten, Neville O'Riley Livingstone (Bunny Wailer) eta Peter Tosh-ekin batera. Elkarrekin jotzen hasi ziren Ray Charles, Fats Domino, Brook Benton eta Curtis Mayfield-en eraginpean. Urte horretan lehenengo reagge diskoa kaleratu zuten. Jamaikako zerrendetan lehen postua lortuko zuten.
1966. urtean, Bob Marley Rita Anderson-ekin ezkondu zen eta Estatu Batuetara joan zen amarekin bizitzera, zein bere senar berriarekin bizi zen. Uhartera itzuli zenean, dagoeneko onartua zuen rastafari erlijioan gehiago sinesten hasi zen, 1966. urteko apirilaren 23an Haiele Selassie (Ras Tafari Makkonen) Etiopiako erregeak Jamaikara bidaia egin zuenean, gizon haren delako "jainkotasuna"-ren lekuko izan ondoren. Bere izpirituaren egoera berri hau kantu berrietan islatuko da.
Bere lagun Bunny eta Peter-ekin, talde berri bat sortzen dute: The Wailers. Kantuetan ageri zen espiritualismoa zela eta, arazoak izan zituzten ordezkari bat bilatzeko. 70. hamarkadaren hasieran, Lee Perry-rekin bat egiten dute. Ekoizle honek taldearen lana goitik behera iraultzen du, beren lan onenei emaitzak ematen, hala nola Soul Rebel, Small Axe, 400 Years, etab.
1972. urte bukaeran taldeak euren lehen diskoa argitaratzen dute, Catch a Fire. Arrakasta haundia izan zuen, eta honek, Inglaterra eta Estatu Batuetatik bira bat egitera bultzatzen die. 1973. urean beste diska berri bat ateratzen dute, Burnin, kantu zaharren bertsioekin.
Bunny eta Peter-rek taldea uzten dute bakarkako lanak hasteko. Marcia Griffitsh, Bob-en emazte berriak, eta Judy Mowatt-ek ordezkatzen dituzte. Taldea Bob Marley & The Wailers deitzera pasa zen. 1975. urtean Natty Dread argitaratzen dute eta beste disko bat zuzeneko kantuekin: Live!.
1976. urtean Rastaman Vibration argitaratu zuen. Disko honek listetan emaitza honak izan zituen eta Bob-en onenetariko bat moduan kontsideratu zen. Bere kantak gai asko ikutzen zituen: maitasuna, kritika soziala etab. iraultza politiko eta espirituala alegia.
1976. urteko abenduaren 5etan, Bob, kontzertu bat ematera zihoan Kingston-en, pakea eta hiritarren eskubideak aldarrikatzeko. Baina ezezagun batzuk, kontzertua baino lehenago, tiro batez zauritu zuten besoan. Atentatu hau eta gero, Bob Marley-k Jamaica utzi eta Londresera joan zen, Estatu Batuak, Europa eta Afrikatik kontzetuak biderkatuz.
Hurrengo urtean Exodus(1977) diskoa argitaratuko du, Inglaterran arrakasta haundia izango zuena. Urte horretan ere Kaya argitaratuko du, arrakasta berri bat, maitasunari eta marihuanari buruzko kantuez osatua. Babylon By Bus(1978) diskoa atera zuen Europa eta Afrikatik egindako bira baten ondorioz. Gero Afrika bisitatu zuen eta Survival diskoa atera zuen, afrikarren omenez.
1980. urtean, hauteskunde kanpaina bortitza zenean Jamaican, Michael Manley eta Edward Seaga aurkarien artean tregoa bat lortu zuen. Uprising argitaratu zuen(1980, izugarrizko arrakasta izan zuena, besta bira europear bat ekarri ziona. Bira hau amaitu zenean, Bob oso gaixo jarri zen kantzerrarekin. Pentsatzen da Londresen futbolean jokatzen hankako hatzapar batean egin zuen zauri baten ondorioz etorri zitzaiola gaixoa; hau jendeak pentsatzen zuena zen, egia izan ez arren, kantzerra ez delako sortzen horrelako zauri batetik. 1978. urtean medikuek oina mozteko esaten zioten, baina ukatu egin zuen, badirudi bere ideia rastafariengatik.
1981. urteko maiatzaren 11an, hil zen Miamiko ospital batean 36 urte zituela, Meritoaren Ordena Jamaikarra delakoa jaso ondoren, bere kontribuzio kulturalari esker. Bere gorpua bere jaioterrira eraman zuten, Nine Milera, mausoleo baten atseden hartzen duelarik. Nesta Robert Marleyk hileta ederra jaso zuen herriko jendeari esker. Hileta horretara, Jamaikako lehenengo ministroa eta beste munduko jende ospetsu asko joan zen.
[aldatu] Datu Bitxiak
Bob Marley-k kontzertu baten aurretik, Superman, Iron Man, Spiderman, Hulk, Batman eta horrelako istorioak irakurtzen zituen
[aldatu] Liburuak
- Mintegi Irazusta, Josetxo: Junto a los ríos de Babilonia: Biografía de Bob Marley. Ediciones Vosa, S.L. ISBN 848218010X
- Andres Grinblat: ¿Cómo llegué a ser Bob Marley siendo blanco?. Ediciones Luis Calvo, S.R.T. ISBN 858411013X
[aldatu] Diskoak
| Album-a | Banda | Urtea | Diskografika |
|---|---|---|---|
| The Wailing Wailers | The Wailers | 1966 | Studio One |
| The Best of the Wailers | The Wailers | 1970 | Beverley's |
| Soul Rebels | The Wailers | 1970 | Upsetter/Trojan |
| Soul Revolution | The Wailers | 1971 | Upsetter/Trojan |
| Soul Revolution Part II | The Wailers | 1971 | Upsetter/Trojan |
| African Herbsman | The Wailers | 1973 | Upsetter/Trojan |
| Catch a Fire | The Wailers | 1973 | Island/Tuff Gong |
| Burnin' | The Wailers | 1973 | Island/Tuff Gong |
| Rasta Revolution | Bob Marley & The Wailers | 1974 | Upsetter/Trojan |
| Natty Dread | Bob Marley & The Wailers | 1974 | Island/Tuff Gong |
| Rastaman Vibration | Bob Marley & The Wailers | 1976 | Island/Tuff Gong |
| Exodus | Bob Marley & The Wailers | 1977 | Island/Tuff Gong |
| Kaya | Bob Marley & The Wailers | 1978 | Island/Tuff Gong |
| Survival | Bob Marley & The Wailers | 1979 | Island/Tuff Gong |
| Uprising | Bob Marley & The Wailers | 1980 | Island/Tuff Gong |
| Confrontation (álbum póstumo) | Bob Marley & The Wailers | 1983 | Island/Tuff Gong |
[aldatu] Zuzeneko diskak
Bob Marley in Saint Steven 1973 Luisbiel records
| Album-a | Urtea | Diskografika |
|---|---|---|
| Live! | 1975 | Island/Tuff Gong |
| Babylon by Bus | 1978 | Island/Tuff Gong |
| Talkin' Blues (grabado en 1973) | 1991 | Island/Tuff Gong |
| Live at the Roxy (grabado en 1976) | 2003 | Island/Tuff Gong |
[aldatu] Errekopilazioak
| Album-a | Kaleratze-urtea | Diskografika |
|---|---|---|
| Interviews | 1981 | Island/Tuff Gong |
| Legend | 1984 | Island/Tuff Gong |
| Rebel Music | 1986 | Island/Tuff Gong |
| Songs of Freedom | 1992 | Island/Tuff Gong |
| Natural Mystic: The Legend Lives On | 1995 | Island/Tuff Gong |
| Bob Marley: Reggae Legend | 1999 | St. Clair |
| One Love: The Very Best of Bob Marley & The Wailers | 2001 | Island/Tuff Gong |
| Bob Marley and The Wailers: Trenchtown Rock (Anthology '69 - '78) | 2002 | Trojan Records |
| Gold | 2005 | Island/Tuff Gong |
| Africa Unite: The Singles Collection | 2005 | Island/Tuff Gong |
| "Bob Marley and The Wailers. Universal Clasic" | 2004 | Universal |
