Hiroshima

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Hiroshima

Hiroshima
Goitik behera eta ezkerretik eskuinera: Hiroshimako gaztelua; beisbol partida, beisboleko Udal Estadioan; Hiroshimako Bakearen Memoriala (Genbaku Dome); kale baten gaueko ikuspegia; Haurren Bake Monumentua.
Hiroshimako bandera
Izen ofiziala 広島市 (Hiroshima-shi)
Estatua JaponiaJaponia
Uhartea
Eskualdea
Prefektura
Honshu
Chūgoku (Sanyō)
Hiroshima
Koordenatuak

34°23′53″N 132°28′33″E / 34.39806°N 132.47583°E / 34.39806; 132.47583Koordenatuak: 34°23′53″N 132°28′33″E / 34.39806°N 132.47583°E / 34.39806; 132.47583

Hiroshima non dagoen adierazten duen Japonia-ko/-go/-eko mapa
Hiroshima
Eremua 905,01 km²
Posta kodea 34100-2
Biztanleria 1.184.208 bizt.
Dentsitatea 1.308,5 bizt./km²
www.city.hiroshima.lg.jp

Hiroshima[1] (広島市 Hiroshima-shi?) Hiroshimako prefekturako hiriburua da. Japoniako Chūgoku eskualdean dago, Honshu uharteko hego-mendebaldean, Setoko Barne Itsasoaren ertzean. 2014ko erroldaren arabera 1.184.208 biztanle ditu, Japoniako 11. hiri handiena da. Metropoli eremuak berriz 2.064.536 biztanle ditu, Japoniako 7. metropoli eremu handiena da beraz.

Hiroshimak historiako lehen bonbardaketa atomikoa nozitu zuen 1945eko abuztuaren 6an, Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Estatu Batuetako armadak egina. Gertaera honen omenez egindako Hiroshimako Bakearen Memoriala Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 1996 urtean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sorrera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mōri Terumotok Hiroshima 1589an sortu zuen, Setoko Barne Itsasoaren ertzeko Ōta ibaiaren deltan, eta 1593an Hiroshimako gaztelua eraiki. Terumotok, ordea, Sekigahara borroka galdu egin zuen eta hiria Tokugawa Ieyasuren esku geratu zen. Horrek Masanori Fukushima daimyoa jarri zuen agintari.

Garrantzia militarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Meiji berrezarkuntzaren ondoren, Hiroshima prefeturako hiriburu izendatu zen eta asko garatu zen, 1894an trena iritsi zenean eta 1880ko hamarkadan Ujina itsasp ortua eraikitzean. Berehala japoniar armadaren garrantzi handiko base militarra bihurtu zen Txinaren aurkako gerran (1894-1895). Urte hauetan Meiji enperadorea Hiroshimako gazteluan bizi izan zen, honek argi erakusten du hiriaren garrantzia. Industria ere finkatu zen, batez ere kotoigintzari loturikoa. 1904 urtean, Errusiaren aurkako gerran sartu zen Japonia eta Hiroshiman baliabide militarrak ekoizten zituen industria berria garatu zen. Lehen Mundu Gerran ere garrantzia handia izan zuen eta Japoniak Aliatuekin bat egin zuenez, 500 gerra-preso alemaniar izan ziren Hiroshimako badiako Ninoshima uhartean.

Bigarren Mundu Gerra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren Mundu Gerran ere industria militarraren indarra mantendu zuen eta Japoniako armadaren hainbat atalen egoitza nagusia izan zen, batez ere Tokion bonbaketak izan zirenean, Hiroshima ez baitzen erasotua izan.

1945eko abuztuaren 6an, Enola Gay izeneko Ameriketako Estatu Batuetako B-29 bonbaketariak lehen bonba atomikoa bota zuen hiriaren gainean. Ondorioak latzak izan ziren: hiriaren % 69 erabat suntsitu zuen eta 80.000 pertsona inguru hil. Urtebeteren buruan, hildakoak 140.000 ziren, hiriaren aurreko biztanleriaren % 40 gutxi gorabehera.

Urte bereko irailaren 17an, Makurazaki tifoiak jo zuen Hiroshima eta 3.000 hildako eragiteaz gain, hiriko zubien eria eta errepide eta trenbideak suntsitu zituen.

Gerra ostea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gerraren ondoren, Tange Kenzoren zuzendaritzapean eraiki zen berriro, eredu berrien arabera. Hala ere erdialdea bonba atomikoa lehertu ondoren geratu zen bezala gorde da, hondamenaren oroigarri. Horretarako, 1949an Hiroshimako Bakearen Memoriala egiteko diseinuak jaso ziren eta 1955ean inauguratu zuten.

Shinzo Hamai (1905–1968) alkateak 1949an Bakearen Hiria izendatu zuen Hiroshima eta poliki-poliki nazioartearen estimua jasotzen hasi zen. Gaur egun, Hiroshimako gobernuak munduko arma nuklear guztiak deusezta daitezen lanean dihardu.

Gaur egun, berriro arrantza portu eta industriagune nagusia da.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiroshimak zortzi auzo (ku) ditu:

Auzo Biztanleria Azalera (km²) Dentsitatea Mapa
Aki-ku 78,176 94.01 832 Hiroshima wards.png
Asakita-ku 156,368 353.35 443
Asaminami-ku 220,351 117.19 1,880
Higashi-ku 122,045 39.38 3,099
Minami-ku 138,138 26.09 5,295
Naka-ku
(erdigunea)
125,208 15.34 8,162
Nishi-ku 184,881 35.67 5,183
Saeki-ku 135,789 223.98 606
2006ko datuak

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Setoko Barne Itsasoaren ertzean kokaturik dago Ōta ibaiaren deltan. Ibaiaren sei kanalek Hiroshima hainbat uhartetan banatzen dute. Ōta ibaia Hiroshimako Badian itsasoratzen da.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Hiroshima (1971-2000))
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 9.6 10.2 13.8 19.5 23.8 26.9 30.8 32.1 28.3 23.0 17.2 12.3 20.6
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.3 5.7 9.0 14.6 18.9 22.8 26.9 27.9 23.9 18.0 12.3 7.5 16.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.7 1.8 4.5 9.8 14.3 19.2 23.7 24.3 20.2 13.8 8.2 3.5 12.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 46.9 66.9 120.5 156.0 156.8 258.1 236.3 126.0 180.3 95.4 67.8 34.8 1540.6
Elur egunak (≥ 1 mm) 7.8 7.6 2.4 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.3 4.3 22.4
Eguzki orduak 137.5 131.1 166.3 189.1 205.7 158.8 182.9 201.5 154.9 180.2 149.3 147.8 2004.9
Hezetasuna (%) 67 67 65 64 66 73 75 71 71 69 68 69 69
Iturria: Japan Meteorological Agency[2]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiroshimak itsasoz haraindiko sei hiri senidetu ditu:[3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hiroshima Aldatu lotura Wikidatan