Pakistan

Pakistango Islamiar Errepublika اسلامی جمہوریۂ پاکستان (Islāmī Jamhūriya-i-Pākistān)
Bandera Armarria
Goiburua: Iman, Ittehad, Nazm ( Fedea, Batasuna, Diziplina )
Nazio ereserkia: Qaumi Tarana
Hiriburua	Islamabad 33°40′ N 73°10′ E
Hiri handiena	Karatxi
Hizkuntza ofiziala(k)	Urdua eta Ingelesa
Gobernua Presidentea Lehen Ministroa	Errepublika Asif Ali Zardari Yousaf Raza Gillani
Independentzia - Erresumaren sorrera - Errepublika	Erresuma Batutik 1947 abuztuaren 14 1956 martxoaren 23
Eremua • Guztira • Ura	880.254 km² (34.) % 3,1%
Biztanleria • Zenbatespena (2006) • Dentsitatea Herritarra	163.985.373 (6.) 186 biztanle/km² (42.) pakistandar
Dirua	Rupia (Rs) (PKR)
Ordu eremua	UTC (UTC +5)
Interneteko domeinua	.pk
Telefono aurrezenbakia	+92

Pakistan Asia hego-mendebaldeko estatu bat da.

Ekialdeko muga India du, iparrekoa Txina eta Tadjikistan, mendebalekoa Afganistan eta Iran eta hegokoa Arabiako itsasoa. Hiriburua Islamabad da, nahiz eta Karatxi izan hiri handiena.

Egungo Pakistan hainbat arraza eta etniaren igarobide zein pausaleku izan da. Besteak beste, arioak, persiarrak, partoak, kuxarrak, turkoak... izan ziren Pakistanen. Halaber, hainbat erlijio izan dira herrialdean, hala nola hinduismoa, budismoa, kristautasuna. Egun Islama da nagusi.

Geografia

Sakontzeko, irakurri: Pakistango geografia

K2 mendia

Pakistan 804 000 km² luze-zabal da eta honako mugak ditu: Iran (900km) hego-mendebaldean, Afganistan (2400 km) ipar eta mendebaldean, Txina (520 km) ipar-ekialdean eta India (2900 km) ekialdean. Kosta 1050 km luze da eta Omango itsasoaren hegian dago.

Iparraldean mendi oso garaiak daude (haien artean K2 ezaguna, 8.611 metrokoa, munduko bigarren garaiena), mendebaldean mendi lehorrak, hego-mendebaldean goi-ordoki antzua, hego-ekialdean Txolistango basamortua. Lurraldearen herena inguru alubioi-zabaldiak dira, nekazaritzarako erabiliak. Bertan kokatzen da biztanleriaren gehiengoa. Indo ibaia, iturburua Tibeten duena, 2.900 km luze da eta estatua ipar-hego zeharkatzen du Omango itsasoan delta erraldoia sortzeko. Ibai nagusiak Indo (2900 km), Sutlej (1550 km), Chenab (1200 km), Ravi (900 km) eta Jhelum (400km) dira.

Lurraldeak lurrikara arrisku handia du, 2005eko urriaren 8koa kasu. Uholdeak eta zikloiak ere pairatzen ditu.

Mendi nagusiak K2 (8611 m), Nanga Parbat (8125 m), Gasherbrum I (8068 m), Broad Peak (8047 m) eta Gasherbrum II (8035 m) dira.

Historia

Sakontzeko, irakurri: Pakistango historia

• 1757. Britainiar Inperioak Indiako azpikontinentea menperatu zuen.
• 1940. 1906an sortutako Liga Musulmanak Indiako musulmanentzat estatu berezia eratzea proposatu zuen.
• 1947. Inperio britaniarretik bereiztean, batetik, India, eta, bestetik, Ekialdeko eta Mendebaldeko Pakistango estatu islamikoa eratu zituzten.
• 1948. Kaxmir menperatzeko lehenbiziko guda Indiarekin.
• 1951. Lehenbiziko gobernu militarra.
• 1956ko martxoaren 23an munduko lehen islamiar errepublika bihurtu zen.
• 1971. Ekialdeko Pakistan bereizi zen Indiaren laguntzaz eta Bangladesh izena hartu.
• 1980. Sobietar Batasunak Afganistan inbaditu ondoren Ameriketako Estatu Batuak laguntza militarra ematen hasi ziren Pakistani.
• 1988. Benazir Bhutto hauteskunde orokorretan garaile. 1991n ustelkeriaz akusatuta kargutik kendu zuten.
• 1998. Lehen proba nuklearrak egin zituen Pakistanek.
• 1999. Bhuttori kartzela zigorra ezarri zioten, ustelkeriagatik; atzerrira ihes egin zuen. Pervez Musharraf jeneralak estatu kolpea eman zuen.
• 2001. Musharrafek estatu-kolpea egin eta bere burua presidente izendatu zuen, hildakorik gabe.

Banaketa administratiboa

Sakontzeko, irakurri: Pakistanen banaketa administratiboa

Pakistanen banaketa administratiboa

Pakistan federazio bat da, osagai hauek dituena: lau probintzia, hiriburu lurralde bat eta administrazio federaleko tribu eremuak. Pakistanek de factozko juriskikzioa du Kaxmirreko mendebaldean, bi entitate politikotan banatuta eta Indiak ere aldarrikatzen duena.

2001ean Gobernu Federalak Banaketa edo Dibisio entitatea desagerrarazi zuen, eta horren ordez laugarren mailako banaketak ziren Barrutiak ezarri zituen azpibanaketa gisa. Guztira 107 barruti dira.

Probintziak

1. Balutxistan*
2. Khyber Pakhtunkhwa*
3. Punjab
4. Sindh

Oharra: Balutxistan eta Khyber Pakhtunkhwa tribu probintziak dira.

Lurraldeak

5. Islamabadeko Hiriburu Lurraldea

6. Administrazio Federalpeko Tribuen Eremua

Kaxmir

7. Azad Kaxmir

8. Iparraldeko Eremuak

Gobernua eta politika

Sakontzeko, irakurri: Pakistango politika

1999an errepublika federal bat izendatu zuten arren, Pervez Musharraf jeneralak Nawaz Sharifen gobernu zibila kendu zuen eta berak hartu zuen botere exekutiboa. 2000.ean egin ziren azkeneko hauteskundeak udal gobernuetarako eta 2001ean Musharrafek bere burua presidente izendatu zuen. 2002ko hauteskundetan Zafarullah Khan Jamali, Musharrafen jarraitzailea lehen ministro izendatu zuten. 2003an oposizioarekin adostu zuen Konstituzioaren aldaketa bat eta modu honetan zilegitasuna irabazi zuen automatikoki.

Pakistanen diktadura ugari egon dira, batez ere 1960ko hamarkadan Ayub Khanena, 1980ko hamarkadan Zia Ul Haqena eta Musharraf berarena 1999tik aurrera.

Kanpo loturak

• (Ingelesez) Pakistango gobernuaren webgune ofiziala
• (Euskaraz) Jalgi.com atlasa datuak, mapak eta irudiak
• (Ingelesez) CIA - World Factbook Geografia, biztanleria, politika eta ekonomia datuak.