Jawaharlal Nehru

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Jawaharlal Nehru
Jawaharlal Nehru

1927 inguruan ateratako argazkia


1947 – 1964
Aurrekoa -
Ondorengoa Gulzarilal Nanda (bitartekoa)

Indiako Kanpo Harremanetarako Ministroa
1947 – 1964
Aurrekoa -
Ondorengoa Gulzarilal Nanda

Jaiotza 1889ko azaroaren 14a
Allahabad, Uttar Pradesh
Heriotza 1964ko maiatzaren 27a
New Delhi, Delhi
Alderdi Politikoa Indiako Kongresu Nazionala
Ezkontidea Kamala Nehru
Seme-alabak Indira Gandhi
Erlijioa Hinduismo-Adi Dharm (gero ateismoa)
Sinadura Jawaharlal Nehru-ren sinadura

Jawaharlal Nehru (hindiz: जवाहरलाल नेहरू, dʒəʋaːɦərˈlaːl ˈneːɦruː ahoskatua; Allahabad, India, 1889ko azaroaren 14a - New Delhi, 1964ko maiatzaren 27a[1]) Indiako politikaria izan zen, 1947 eta 1964 artean bertako lehendabiziko lehen ministro bilakatu zena.

Indiako mugimendu independentistaren buruzagi nagusienetariko bat izanik, Indiako Kongresu Nazionalak 1947an bertako lehendabiziko Lehen Ministro izendatu zuen, 1952ko hauteskundetan irabazi zuenean herriak berretsi zuena. Lerrokatu Gabeko Mugimenduaren sortzailetako bat izanik, Gerra Hotzan nazioarteko politikarik inportanteenetariko bat ere izan zen. Batzuetan Pandit Nehru ere deitua izan zen ("pandit" sanskritoz eta hindiz "maisua" deitzeko ohorezko izena izanik).

Nehru buruzagi karismadun eta erradikala izan zen, Britainiar Inperioarekiko swaraj edo independentzia osoa aldarrikatzen zuena. Indiak bere independentzia lortzeko prozesu luzean, Gandhiren oinordeko politiko bilakatu zen. Politikoki, Nehruk sozialismo fabiano eta garapen ekonomikoa lortzeko sektore publikoa bultzatzearen alde egin zuen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nehru 1959an.

Kasta nagusiko familia batean sortu zen. Aita Motilal Nehru abokatu eta politikari indiar aberatsa zuen. 1905ean Britainia Handira joan eta abokatu karrera egin zuen (1912). Indiara itzulirik, Ghandiren jarraitzaile eta laguntzaile izan zen eta haren ondoan Indiaren burujabetasunaren aldeko borrokan esku hartu zuen; arrazoi horregatik maiz atxilotu zuten britainiarrek. Gazte-gaztetik Indiako Kongresu Nazionalaren ezkerraldeko aldearen buruzagi bilakatu zen, 1929an, Mahatma Gandhiren laguntzari esker.

Inperioaren azken erregeorde Lord Mountbattenekin Indiaren burujabetasuna negoziatu zuen. Independentzia lorturik (1947), Lehen Ministro izendatu zuten eta hil arte kargu hori izan zuen (1962). Nehruren kanpo arazoetarako politikaren ezaugarriak neutraltasuna eta antikolonialismoa izan ziren; gerra hotzean esku hartu ez zuen lehen estatu gizona izan zen, eta Koreako eta Indotxinako gatazketan neutral azaldu zen. Bere garaiko Hirugarren Munduko buruzagi ospetsuenetarikoa izan zen, eta gatazka anitzetan bitartekari eginkizuna bete zuen. Ildo horretatik, Colomboko hitzarmenaren (1950) eta Bandungeko batzarrean (1955) bultzatzaile nagusia izan zen. Barne Arazoetan, berriz, sozialismo demokratikoaren aldeko agertu zen; ekoizpena emendatzeko eta jaiotza tasa urritzeko politikak oposizio erlijiosoa eta analfabetismoa izan zituen oztopo nagusiak. Independentzia lortu zuenetik, eta Nehru gobernu buru zela gerra bi aldiz (1948,1957) piztu zen Pakistanen eta Indiaren artean, Kaxmiren jabetza zela eta. 1959an, Dalai-Lama Indian hartu zuen Nehruk, eta aitzakia honez Txinaren aurkako muga gerra hasi zen; 1962an, Txinako tropak indiarrei nagusitu zitzaizkien. 1961ean portugaldarren mende zegoen Goa-z indarrez jabetzerakoan, Indiako lurretan geratzen zen azken kolonia desagerrarazi zuen.

Bizitzaren azken aldian, Pakistanen eta Txinaren kontrako gatazkak zirela eta, Estatu Batuen laguntza militarra onartu behar izan zuenean haren ospea txikitu zen Hirugarren Munduan. Nehru hil eta hiru urte geroago haren alaba Indira Gandhi Lehen Ministro hautatu zuten.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Marlay, Ross; Neher, Clark D. (1999), Patriots and Tyrants: Ten Asian Leaders, Rowman & Littlefield, 368. orrialdea .
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jawaharlal Nehru Aldatu lotura Wikidatan