Leda (satelitea)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Leda (satelitea)
[[irudi:Leda (moon).jpg|200px]]
Aurkikuntza
Aurkitzailea Charles T. Kowal
Data 1974ko irailaren 11a[1]
Ezaugarri orbitalak
Batazb. erradioa 11.160.000 km[2] km
Eszentrikotasuna 0,16[2]
Orbita periodoa 240,92 egun (0,654 u)[2]
Inklinazioa 27.46° (ekliptikarekiko)
29.01° (Jupiterren ekuadorekiko)[2]
Planeta Jupiter
Ezaugarri fisikoak
Diametroa 10 km
Masa 1,1×1016 kg
Dentsitatea 2,6 kg/m³
Grabitatea azalean ~0.0073 m/s2
Errotazio periodoa sinkronoa
Albedoa 0,04
Tenperatura ~124 K K

Leda (grezieraz: Λήδα) Jupiterren ilargi irregular txiki bat da, eta honen inguruan mugimendu zuzenean orbitatzen du 239 egunetan. Charles Thomas Kowalek aurkitu zuen Palomar Behatokitik 1974ko irailak 14an hiru gauez behaketa fotografikoak egin ondoren (irailak 11tik 13ra, Leda argazki plaka guztietan agertzen da[1][3]. Jupiter XIII bezala ere ezagutzen da. Ilargi honek Leda izena Castor, Polux, Klitemnestra eta Helena Troiakoaren ama izan zen Espartako erregina bategatik jasotzen du.

1956an Fire Maidens from Outer Space britainiar filma egin zuten, Jupiterren 13. ilargian kokatuta, nahiz eta orduan Leda ezezaguna izatea.

Ezaugarri fisikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leda satelite txikia da (20 km-ko diametroa), eta irregularra. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera, hala nola Himaliaren taldekoena. Izan ere, Himaliaren taldeko satelitea da, hau da, 11.160.000 km eta 12.555.000 km arteko erradioekin eta 25,8° eta 30,7° bitarteko inklinazioekin Jupiter orbitatzen duten bost sateliteen taldekoa.

Leda Himalia taldeko ilargi bat da, Jupiterren inguruan honengandik 11 milioi eta 13 milioi arteko distantziara bataz beste 27,5ºko inklinazioarekin orbitatzen duten bost ilargik osatutako taldea.

Izendapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leda izena mitologia grekoko Leda pertsonaian du jatorria; Leda Espartako erregina zen, eta Zeusen maitalea.

Charles Thomas Kowal aurkitzaileak berak proposatuta, 1975 ofizialdu zuen Leda izena Nazioarteko Astronomia Batasunak, Jupiterren beste zortzi sateliteren izenekin batera (Nazioarteko Astronomia Batasunak ofizialki izendatutako lehenengo satelite-multzoa izan zen).

Ez da 38 Leda asteroidearekin nahastu behar.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b   Kowal, C. T.; Aksnes, K.; Marsden, B. G.; Roemer, E. (1974), «Thirteenth satellite of Jupiter», Astronomical Journal 80: 460–464, doi:10.1086/111766, Bibcode1975AJ.....80..460K, http://adsabs.harvard.edu//full/seri/AJ.../0080//0000460.000.html .
  2. a b c d   Jacobson, Robert A. (2000), «The orbits of outer Jovian satellites», Astronomical Journal 120 (5): 2679, doi:10.1086/316817, Bibcode2000AJ....120.2679J .
  3. IAUC 2702: Probable New Satellite of Jupiter 1974 September (discovery)