Pantaila (ordenagailua)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Ordenagailuaren pantaila irteerako periferiko bat da, testu eta irudiak bistaratzen dituena, alegia. Ordenagailura konektatzen da txartel grafiko edo bideo-txartelaren bidez.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehenengo komputagailuak argi txiki batzuen ditartez komunikatzen ziren operadorera, memoriaren posizioen arabera itzaltzen edo pizten zirenak, baita zenbait instrukzio ejekutatzean ere.

Hainbat urte geroago Txartel Performatuekin funtzionatzen ziren ordenagailuak agertu ziren, programak ordenagailuak sartzea ahalbidetzen zutenak. 60ko amarkadan, normalena Teletipoen bidez ordenagailuarekin interaktuatzea zen, zuzenean honetara konektatzen zena eta honek inprimatzen zituen sesio informatikoaren datu guztiak. Emaitzak ikusteko modurik merkeena izan zen 70ko amarkada arte,orduan lehenengo monitore CRT agertzen hasi ziren (izpi katodikoen hodia). MDA (Monochrome Display Adapter) estandarra jarraitzen zuten,eta monitore monokromatikoak ziren (kolore bakar batekoak) IBMkoak.

Texturako diseinatuak zeuden eta azpimarratzea, lodia, etzana, normala eta ikustezina jasaten zuten. Piska bat geroago, urte berdinean, CGA (color graphics adapter) monitoreak atera ziren, 1981an komertzializatuak izan ziren txartel grafikoa garatzerakoan CGA eta IBM estandarretatik abiatuta. PCko rosleek monitore monokromatikoa erostea nahiago zuten, bere kostea zela eta.

Hiru urte geroago EGA (enhanced Graphics Adapter) monitoreak agertu ziren, IBMk sortuta grafikoak ikusteko, monitore honek kolore gehiago eta erresoluzio handiago bat aportatzen zituen. 1987An VGA (video graphics array) estandarra sortu zen, estandar bat zen eta bi urte geroago hobetu egin zen eta bazituen zenbait arazo konpondu, horrela SVGA (super VGA) garatzen, honek baita koloreak eta erresoluzioak hobetzen zituen, estandar berri honetarako txartel grafikoak sortu egin zituzten zenbait oraingo ezagun ala nola S3 Graphics, NVIDIA edo ATI.

Azken estandar honekin CRT monitoreak azaleratu ziren, orain dela gutxi arte ordenagailu bat zegoen etxebizitzetan zegoen.

Pantaila baten parametroak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

LCD monitore bat.
  • Pixel: Unitate minimoa monitore batean representa daitekeena. Monitoreak pixel hilak edo trabatutak. Nabariak dira txurian agertzen direlako. Portatiletan komunagoak dira.
  • puntuaren tamaina: puntu baten tamaina, pixel baten bi fosforo koloretsuen arteko hutsunea da. Irudiaren argitasuna neurtzen duen parametroa da, kolore berbereko bi puntuen arteko distantzia neurtzen; resoluzio handietan funtsezkoa da. Puntu txikienak irudi uniformeagoak eratzen dituzte. 14 pulgadako monitoreek 0,28mm edo gutxaigoko puntu tamaina izaten dute. Batzuetan ezberdina da horizontal edo bertikalean, edo balio ertain batetik tratatzen da, pantailaren koloreko puntuen disposizio partikularraren arabera, baita hace elktronikoak gidatzeko rejilia motaren arabera. LCDan eta CRTan rejiliaren irekigunean, distantzia horizontala da, aldiz itzaleko maskarako CRTeetan ia ia diagonalean neurtzen da. Gutxien exijitu ahal dena une honetan da 0,28mm-koa izatea. CADentzako edo diseinurako generalean, ideala 0,25mm edo txikiagoa izatea izango lirateke. 0,21mm itzaleko maskaran da 0,24 rejiliako irekidura bezalakoa.
  • Area baliagarria: pantailaren tamaina ez du koinziditzen datuak presentatzeko erabiltzen den arearekin.
  • Ikuste angelua: monitorea ikus daitekeen angelu maximoa da (irudia degradatu gabe). Graduetan neurtu egiten da.
  • Luminantzia: Luminositate neurria da, "Candeletan" neurtuta.
  • Erantzun denbora: Latenzia bezala ere ezagutua. Pixel bati aktibotik (zuria) inaktibora (beltza) eta berriz aktibora pasatzea kostatzen zaion denbora tartea da.
  • Kontrastea: Monitorea erreproduzitzeko disdira proportzioa da pixel beltz batetik zuri batera dagoen arteko distantzian. Monitorea zenbat disdira tonu dituen da gutxi gora behera.
  • Irudi kontrastearen koefizientea: Disdira proportzioaren arabera koloreak zein punturaino biziak erresultatzen duten. Koefizientea handiagoa denean, koloreen intsentitatea handiagoa izango da. (30000:1 koloretsuagoa izango lirateke 50000:1 baino).
  • Kontsumoa: Monitoreak kontsumitutako energia kopurua da,"Vatioetan" neurtzen da.
  • Banda-zabalera: Monitorea soportatzeko gai den frekuentzia maximoa.
  • HZ (bertikala): 2 balore dira zeinetan monitorea gai da pantailan irudi egonkorrak erakusteko.
  • HZ (horizontala): Aurrekoaren antzekoa baina horizontalean, pantailaren linea guztiak marrazteko.
  • Blindatzea: Monitore bat blindatua egon daiteke edo ez interferentzia elektriko extremen aurrean, eta izan daiteke sentikorragoa edo gutxiagoa haien aurrean. Blindatuta egonez gero, plantxa metaliko bat eramango du (lurrerekin edo masarekin kontaktuan) hodi osoa inguratzen.
  • Monitore mora: CRTetan mi mora existitu daitezke, itzal maskara edo rejilia irekidura.
  • Tentsio lerroak: Lerro horizontal batzuk dira, irekidura rejiliak dituztenak koloreak erakusten dituzten lerroak ondo aliniatutak egoteko; 19 pulgadetan normalena da 2 egotea, baina baita era badaude 3 lerroekin, zenbait monitore txikiek badaukate bat bakarra.


Ikus,gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Pantaila (ordenagailua) Aldatu lotura Wikidatan