Edukira joan

Dallas

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Texasko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Dallas (argipena)».
Dallas
Dallas
Ameriketako Estatu Batuetako hiria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
Estatua Texas
Texaseko konderriDallas konderria
AlkateaEric Johnson
Izen ofizialaDallas
Jatorrizko izenaDallas
Posta kodea75201, 75202, 75203 eta 75204
FIPS kodea48-19000
Geografia
Koordenatuak32°46′45″N 96°48′32″W / 32.7792°N 96.8089°W / 32.7792; -96.8089
Mapa
Azalera996,577625 km²
Altitudea131 m
Demografia
Biztanleria1.304.379 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea1.309 bizt/km²
Etxebizitzak524.498
Informazio gehigarria
Sorrera1841
Telefono aurrizkia214, 469, 972
Hiri senidetuakTaipei, Dijon, Monterrey, Riga, Saratov, Sendai, Tianjin, Dalian, Nanjing, Trujillo, Tuzla, Valentzia eta Qingdao
dallascityhall.com

Dallas AEBetako hiria da, Texasko estatuaren bigarren populatuena Houston ondoren.

2008an 1.279.910 biztanle zituen.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 1.304.379 biztanle zeuden. Batez besteko adina 33,6 urtekoa zen ( Texasko mapa), 33,2 urtekoa gizonezkoen artean eta 34,0 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 23,4 18 urtetik beherakoak ziren eta % 11,2 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 98,7 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,1 gizon zeuden adin-talde horretan.[1][2]

BiztanleriaUrtea0300.000600.000900.0001.200.0001.500.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 647.963 gizon, 656.416 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.89
 
85+
 
1.62
1.00
 
80-84
 
1.42
1.69
 
75-79
 
2.16
2.68
 
70-74
 
3.20
3.72
 
65-69
 
4.09
4.96
 
60-64
 
5.02
5.63
 
55-59
 
5.50
5.74
 
50-54
 
5.57
6.04
 
45-49
 
5.96
6.76
 
40-44
 
6.47
7.83
 
35-39
 
7.39
9.19
 
30-34
 
8.77
9.92
 
25-29
 
10.02
7.46
 
20-24
 
7.68
6.45
 
15-19
 
6.10
6.81
 
10-14
 
6.47
6.60
 
5-9
 
6.28
6.62
 
0-4
 
6.30
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[3]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 1.304.379 biztanle zeuden. Herritarren % 42,3 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 48,6 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 28,1[oh 2]; % 39,7 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 22,9; % 6,3 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,7; % 4,2 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,4; % 0,4 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,7 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 3][4]

Arraza/etnia Texasko mapa
Etnizitatea
2000
64,4 %
35,6 %
2010
57,6 %
42,4 %
2020
57,7 %
42,3 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
50,8 %
25,9 %
17,2 %
2010
50,0 %
42,6 %
2020
48,6 %
39,7 %
6,3 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 53,8 estatu berean jaiotakoak, % 21,3 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 23,4 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 30,7 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 69,3 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 74,3, biztanleria osoaren % 17,4); ondoren Asian (% 13,1, % 3,1), Afrikan (% 8,5, % 2,0), Europan (% 3,2, % 0,8), Ipar Amerikan (% 0,6, % 0,1) eta Ozeanian (% 0,3, % 0,1).[oh 5][5]

Jaioterria eta jatorria Texasko mapa
Jaioterria
53,8 %
21,3 %
23,4 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
30,7 %
69,3 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
74,3 %
13,1 %
8,5 %
Latinoamerika Asia Afrika Europa Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian 572.194 etxebizitza zeuden, horietatik % 91,5 okupatuta eta % 8,5 hutsik.[6] Okupatutako etxebizitzen artean, % 40,0 jabeek okupatutakoak ziren eta % 60,0 errentan hartutakoak.[2] Udalerrian 523.520 etxegune zeuden guztira, horietatik % 55,9 familia-etxeguneak ziren eta % 44,1 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 61,5 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 38,5 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 79,9 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 20,1 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[7] Talde-bizilekuetan bizi ziren 14.418 pertsona (biztanleria osoaren % 1,1); horietatik 4.518 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 2.541 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[6]

572.194etxebizitza
523.520okupatuak
14.418talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Texasko mapa

209.617
313.903
48.674
Jabetzan (209.617) Alokairuan (313.903) Hutsik (48.674)

Etxegune motak

180.070
32.242
80.445
184.395
46.368
Ezkondutako bikotea (180.070) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (32.242) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (80.445) Bakarrik bizi (184.395) Beste norbaitekin (46.368)

Talde-bizilekuetako biztanleria

4.518
2.541
7.359
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (4.518) Unibertsitateko egoitzak (2.541) Beste (7.359)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 81,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 38,2k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 14,9k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[8]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 70.518 $ zen ( Texasko mapa), eta familiena, 80.707 $. Per capita errenta 45.811 $ zen. Biztanleriaren % 16,7 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[9] Etxeguneen artean, % 6,0k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 12,6k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[10]

70.518 $etxegunearen errenta mediana
80.707 $familiaren errenta mediana
45.811 $biztanleko errenta
% 16,7pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,5
% 10,5
% 12,6
% 8,4
% 7,2
% 12,6
< 10.000 $ — % 6,0 (31.816) 10.000-14.999 $ — % 4,2 (22.382) 15.000-19.999 $ — % 2,8 (14.932) 20.000-24.999 $ — % 3,6 (19.206) 25.000-29.999 $ — % 3,5 (18.713) 30.000-34.999 $ — % 3,8 (20.371) 35.000-39.999 $ — % 3,8 (20.257) 40.000-44.999 $ — % 3,9 (20.563) 45.000-49.999 $ — % 3,8 (20.225) 50.000-59.999 $ — % 7,5 (39.784) 60.000-74.999 $ — % 10,5 (55.963) 75.000-99.999 $ — % 12,6 (67.419) 100.000-124.999 $ — % 8,4 (44.855) 125.000-149.999 $ — % 5,9 (31.724) 150.000-199.999 $ — % 7,2 (38.269) ≥ 200.000 $ — % 12,6 (67.436)

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kolonizazioaren aurretik, Caddo indiarren lurretan zegoen Dallaseko ingurunea. Texasko lur hauek Espainiaren edo Mexikoren mendeko izan ziren bitartean, ez zen garapenik inguruan. Texasko Errepublika 1836an osatu zen, eta handik gutxira, 1841ean, John Neely Bryan-ek fundatu zuen hiria. Caddo indiarrek Trinidad ibaia gurutzatzeko erabiltzen zuten ibi batzuen presentzia izan zen kokapenerako motiboa. 1846an Dallas Estatu Batuen parte bilakatu zen, eta konderri bati ere eman zion izena.

1911. urtean AEBetako Erreserba Federaleko Bankuaren adar bat finkatu zen Dallasen, eta ordudanik finantzekin lotutako zentroa izan da. 1915ean Hegoaldeko Unibertsitate Metodista inauguratu zen, Dallasko lehen unibertsitatea.

1930ko hamarkadan Depresio Handiak jo zuen hiria, baina AEBetako beste eskualde batzuk baino gutxiago petrolioa aurkitu zelako inguruetan.

Dallasko historian egun seinalatua da 1963ko azaroaren 22a, John Fitzgerald Kennedy orduko presidente estatubatuarra bertan erail baitzuten, Dealey plazan.

1970eko eta 1980ko hamarkadetan hazkunde handia izan zuen hiriak, eta 80koan ospea ere bai, mundu mailako fama lortu baitzuen Dallas telesailak, hirian kokatuak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Dallas, 1981-2010)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 34 36 38 38 42 45 43 44 44 41 32 32 45
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 14 16 20 25 29 33 36 36 32 26 20 14 25.1
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 3 5 9 13 19 23 25 25 21 15 9 4 14.3
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -19 -22 -12 -2 1 9 13 13 4 -4 -7 -18 -22
Pilatutako prezipitazioa (mm) 53 66 89 78 124 104 56 47 70 121 74 71 953.8
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 6.7 6.5 7.8 6.6 9.5 7.9 4.8 4.5 5.4 7.6 6.7 6.8 80.8
Elur egunak (≥ 0.1 in) .5 .4 .2 0 0 0 0 0 0 0 .1 .3 1.5
Eguzki orduak 182.9 180.8 226.3 237.0 257.3 297.0 331.7 303.8 246.0 229.4 183.0 173.6 2848.8
Iturria: http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=fwd NOAA

Pertsona ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dallas ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  2. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  6. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  11. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Brno. (kontsulta data: 2018-08-19).
  12. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Dalian. (kontsulta data: 2018-08-19).
  13. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Dijon. (kontsulta data: 2018-08-19).
  14. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Monterrey. (kontsulta data: 2018-08-19).
  15. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Nanjing. (kontsulta data: 2018-08-19).
  16. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Qingdao. (kontsulta data: 2018-08-19).
  17. ↑ (Ingelesez) Municipal Portal of Riga. (kontsulta data: 2018-08-16).[Betiko hautsitako esteka]
  18. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Riga. (kontsulta data: 2018-08-19).
  19. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Saratov. (kontsulta data: 2018-08-19).
  20. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Sendai. (kontsulta data: 2018-08-19).
  21. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Taipei. (kontsulta data: 2018-08-19).
  22. ↑ (Ingelesez) Taipei City Council. (kontsulta data: 2018-07-28).
  23. ↑ (Ingelesez) Dallas Economic Development - Tianjin. (kontsulta data: 2018-08-19).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Hiriaren erdigunea
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Dallas&oldid=11789632"(e)tik eskuratuta