Elizabeth Anscombe

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Elizabeth Anscombe
Younganscombe.jpg
Bizitza
Jaiotza Limerick1919ko martxoaren 18a
Herrialdea  Erresuma Batua
Heriotza Cambridge2001eko urtarrilaren 5a (81 urte)
Hobiratze lekua Ascension Parish Burial Ground, Cambridge
Familia
Ezkontidea(k) Peter Geach
Hezkuntza
Heziketa St Hugh's College
Sydenham High School
Newnham College
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea filosofoa, teologoa, itzultzailea, idazlea eta unibertsitateko irakaslea
Influentziak Aristoteles, Tomas Akinokoa eta Ludwig Wittgenstein
Kidetza Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Britainiar Akademia
Sinesmenak
Erlijioa Erromatar Eliza Katolikoa

Gertrude Elizabeth Margaret Anscombe (Limerick, Irlanda, 1919ko martxoaren 18a - Cambridge, Ingalaterra, 2001eko urtarrilaren 5a) britainiar filosofo eta teologoa izan zen, Ludwig Wittgensteinen dizipulua. Beste publikazioen artean, Intention eta Collected Philosophical Papersen egilea da.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oxfordeko Unibertsitatearen St. Hugh's Collegen ikasi zuen, 1941an graduatzen eta filosofiaren katedra okupatu zuen Cambridgen 1970.urtetik bere erretiroko urtera arte 1986an. Unibertsitatearen lehenengo urtean katolizismora bihurtu zen.

Peter Geachekin, filosofia eta logikako irakasle batekin, ezkonduta egon zen. Bera bezala, Ludwig Wittgensteinen dizipulua izan zen. Zazpi seme izan zituen, hiru mutil eta lau neska. Bakarrik haietako bat filosofa da, Mary, eta bera ere ezkonduta dago filosofo batekin.

1942an ezagutu zuen Wittgensteini Cambridgen eta denbora gutxi pasa eta gero bere dizipulu leial bat bihurtu zen. Elizabeth izan zen salbuespena Wittgenstein izan zuen mesfidantza orokorrean emakume akademikoetan eta old man maitasunezko ezizenarekin deitzen zion normalean.

Wittgnstein urte batzuk geroago, minbizia zuenean, Anscombe eta Geachen etxera joan zen haiekin bizitzera hilabete batzuk. Wittgenstein hil eta gero esfortzu asko egin zituen bere legatu filosofikoa, alemanez idatzita batez ere,itzultzeko. Aipatzeko da bere itzulpena ingelesera Ikerketa filosofikoen testuaz.

Bere partez, gogoratuta izango da bere liburuaz, Intention, 1957an idatzi zuena. Liburu hau kontuan hartu izan da gaur egungo filosofia akzioaren oinarrizko dokumentu bezala. Bere 1959ko monografian, An Introduction to Wittgenstein's Tractatus, ikasten du modu magistral batean Wittgensteinen lehengo liburua. Ere ezaguna izango da 1981eko Collected Philosophical Papersen hiru liburukietan zauden artikuluetatik. Haiek inpaktu handi bat izan zuten zirkulu akademikoetan. Haietatik oso ezaguna da 1958ko lana Modern Moral Philosophy, zeinek papera oso garrantzitsu bat izan zuen gizakion bertutearen nozio aristotelikan eta buruzko filosofiaren ikerketaren orain egungo interesaren berritzean. Ihes egin zuen beti erakusketa sistematikoetaz eta planteamendu globaletaz.

Bere zorroztasun eta buruko argitasun ikaragarriak eta bere originaltasun eta azkartasuna izan zuten lekua testu laburretan.Irakurtzen zituen ahots oso polit batekin bere itxurarekin jo egiten zituenak,ez bazen asko interesatzen bere itxuraz.

Bere testuetan saihesten ditu leku komunak ,ez du errepikatzen betiko doktrinak,marrazten du azkar eta zehaztasunez problemaren nukleoa inork inoiz planteatu izan balio eta denok sinesten ditugun topiko batzuk erabiltzen ditu. Horregatik oso zaila da laburtzea bere ekarpena gaur egungo filosofiara.

The First Personliburuan azpimarratzen du asimetria gramatikala lehenengo pertsonaren eta hirugarren pertsonaren artean dualismorik eutsi barik. The Intentionality of Sensation liburuan esaten du sentsazioen objektuan ezin dira tratatu forma extensional batean baina ere esaten du ezin direla laburtu buruko gauzei.