Fedibertso

Wikipedia, Entziklopedia askea
Fedibertso - logo proposamena.
Fedibertso logoaren proposamenaren aldaera monokromatikoa.

Fedibertsoa ingelesetik mailegatutako nazioarteko hitza, bi hitzen arteko nahasketa edo konbinazioa da; portmanteau hitza da. Elkartu eta nahastu diren hitzak, federazioa eta unibertso dira.

Lagunartean erabiltzen hasi zen terminoa da, hainbat sare sozialetako zerbitzariek osatzen zuten ekosistema edo unibertsoa izendatzeko. Sare sozial horien ohiko helburu nagusia mikroblogak kudeatzea izaten da, mezu labur eta publikoak partekatzea[1][2].

Fedibertsoa software librearekin eta zerbitzari federatuekin eraikitze prozesuan dago.

Burujabetza teknologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europan eragile asko kezkatuta agertu dira Interneteko sare sozialetan zenbait enpresa erraldoik lortu duten nagusitasunarekin. Fedibertsoko sare sozial libre eta federatuak kontuan hartzeko moduko alternatiba bezala aipatu izan dira.[3][4]

Fedibertsoko kide batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sare sozial federatu batzuk (fedibertsoa).[5]

Badaude Fedibertsoaren ezaugarriekin bat egiten duten hainbat gizarte sare, bezero edo aplikazio:

Hobetu nahi izan diren ereduak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Interneten arrakasta handia lortu duten zenbait (gizarte sare zentralizatu, ez federatu, eta jabedunekoak), izan dira eredu nagusi.

Erronka izan da software librea erabilita eta sistema federatuak erabilita (eta ez zentralizatuak) hain arrakastatsuak izan diren ereduei alternatibak eskaintzea. Pribatutasuna babesteko-eta.

  • Twitter eta Googkle+ software jabedun eta sistema zentralizatua duten gizarte sare hauek izan da software librez egindako sare sozial batzuen nolabaiteko eredu, Mastodon eta GNU Socialenak esaterako. Zerbitzu bera eskaini nahi zen, erabiltzaileen datuak batu gabe, modu seguruagoan.
  • Facebook, munduan hainbeste erabiltzaile duen gizarte sare zentralizatu hori izan da, esate baterako Friendica edo Diasporaren eredua.

Euskaraz[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Fedibertsoa hazten ari den komunitatea da. Horra adibide batzuk[11][12][13]:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz) «Qué es el Fediverso y que lo diferencia de Mastodon y otras plataformas libres» plume.nogafam.es (Noiz kontsultatua: 2022-04-29).
  2. «What is the Fediverse? (Bideoa ingelesez, euskarazko azpitituluekin)» Framatube (Noiz kontsultatua: 2022-04-29).
  3. (Ingelesez) «EDPS launches pilot phase of two social media platforms | European Data Protection Supervisor» edps.europa.eu (Noiz kontsultatua: 2022-04-29).
  4. «(Aurreko erreferentziaren aipamena euskaraz: "Europar Batasuna fedibertsora batu da - Lemmy.eus)» localhost (Noiz kontsultatua: 2022-04-29).
  5. «Zer da fedibertsoa eta zer eskaini diezaieke euskal sortzaileei?» kolektiva.media (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).
  6. (Ingelesez) Mastodon traslated into basque. .
  7. Librezale. Mastodon. Fedibertsora euskaraz.. (Noiz kontsultatua: 2018-06-07).
  8. «Evan Prodromou (evan)'s status on Sunday, 18-May-08 15:49:33 UTC - Identi.ca» web.archive.org 2013-06-15 (Noiz kontsultatua: 2021-11-19).
  9. https://directory.fsf.org/wiki/PostActiv
  10. http://hubzilla.org
  11. «Ongi etorri! | Lemmy.eus» kaixo.lemmy.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-19).
  12. «Euskal fedibertsoa - Lemmy.eus» lemmy.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-15).
  13. «Zer da fedibertsoa eta zer eskaini diezaieke euskal sortzaileei?» kolektiva.media (Noiz kontsultatua: 2021-12-06).

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]