Feminismo islamiko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Feminismo islamikoaren ikurra

Feminismo islamikoak, Islam-aren barnean emakumearen papera aldarrikatzen du, musulman guztien arteko berdintasuna defendatuz. sexu edo generoa alde batera utzita, bai ingurugiro pribatu zein publikoan kontextu islamikoaren barne.

Nahiz eta Islam-ean oinarriturik dagoen, Korana textu zentral bezala hartuz[1], mugimendu feminista sekularraren diskurtso batzuk erabili ditu erreferentzia moduan eta mugimendu feminista orokorraren parte da. Hala ere, jakitun Islamikoek feminismo sekularra baino erradikalagotzat hartzen dute [2]. Eskola filosofiko bezala, erreferentziatzat Fatema Mernissi soziologo marokoarra eta Amina Wadud zein Leila Ahmed jakitunak daude.[3]

Mugimendu feminista dinamikoa eta heterogeneoa izan da betidanik. Aitzindari izan ziren XIX. mendeko mugimendu feministen garaitik hainbat eta hainbat testuinguru ezberdinetan sortu dira feminismo klasikoaren ideien ildotik eratorriak ziren sexu-generoen berdintasunaren aldeko mugimenduak, bakoitzak bere helburu eta jokabideetan partikulartasunak eta ezberdintasunak izanda. Hain anitza den mundu mailako egoera batean, eta nahiz eta globalizazioak homogeneotasunean sakon eragin duen, feminismoek beti izan dute maila handiago edo txikiagoko izaera lokala. Horrela kokatzen dugu feminismo islamikoa, mundu musulmanaren testuinguruan jaiotako mugimendu feminista.

Koran baten irudia

Feminismo islamikoa munduan zehar eman diren feminismo mota ezberdinen markoaren barruan aurkitzen da. Kasu honetan, mundu musulmanari lotuta eta feminismoaren ildotik datorren mugimendu soziala da, emakumeen egoerari erreferentzia egiten diona. Gizarte islamisten testuinguruan kokatuta, feminismo mota honek berdintasunaren bila aritzen da, sexuan edota generoan oinarrituriko ezberdinketak baztertuz bizitzaren arlo guztietan, bai publikoan, bai pribatuan baita rlo legalean ere. Komunitate islamisten barruan jaio izan denez gehien bat, Islam-aren eragin nabarmenak ditu, baina horiek teoria sekular feminista tradizionalekin uztartzen ditu. Feminismo islamikoa emakume musulmanek haien izaerarekiko zabalduak izan diren irudikapen sinplista eta estereotipatuen ukapenean oinarritzen da. Emakume horiek bizikidetza musulmanari eutsi nahi diote, gizarte hauen oinarri kulturalak ahaztu gabe, baina, haietan sakon itsatsiak izan diren matxismoa eta sexismoa gaindituz. Horretarako, emakume hauek haien burua subjektu feminista kritiko bezala eraikitzen dute testuinguru arrotzaren barnean.

Mugimenduaren teoria gehienak musulmanen liburu sakratuen idatziei bestelako interpretazio bat emanten diote, haientzat historikoki eman zaien begirada patriarkaletik aldenduz. Testu sakratuak Korana, Hadith-a eta Sharia dira. Feminismo islamikoaren proiektua testu hauen berrinterpretazioan datza nagusiki, horren bitartez generoen arteko baita gizarte bizitzaren funtzionamendua berdintasunera bideratu daitekelako, eragin ideologiko, estruktural eta legal zuzenak bultzatuz paradigma epistemologikoaren aldaketaren bidez. Mugimendu feminista islamikoak aurkari indartsuak aurkitu ditu bere sorreratik. Izan ere, mugimendua bi korronte ideologikoen uztarketa egiten saiatzen da, bietako ekarpenak hautatuz erlijio baten ulermen parekatuago bat eratu nahian eta bi korronteetan agertu izan dira ahots kritikoak. Fundamentalismo islamikoarentzat ulertezina suertatzen da testu sakratuak beste modu batera irakurri nahia, tradizioan oinarritzen baita eta oso ikuspuntu androzentrikoa landu baitu mendeetan zehar, nahiko muturreko ideiak normalizatuz. Gainera, feminismoa onartzen ez duten modernitate eredu bat bezala ikusten dutelako. Bestalde, mundu okzidentaletik datozen beste kritikak, hauek feminismoaren eta islamaren uztarketa ezinezkoa ikusten dutenak erlijioaren epistemologia zaharkitua dela eta. Korronte hauetan kokatzen dira feminismoa eta Islama kontrako esanahia dutena pentsatzen dutenak, baita Islama naturalki emakumeen kontrako jarrera hartzen duela eta nahitaez matxista dela. Azken hau ikuspuntu etnozentrista argia dela esan daiteke, zaila zaigulako askotan emakume hauek haien kulturari eta sinboloei eutsi nahi dietela eta askapenak ez daukala zertan Islama-ren tradizioei ezetz esatea esan nahi.

Oinarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Feminismo islamikoa mundu osoan zehar olatu ezberdinen garapenean eraikia izan den mugimendu horren oinarriak partekatzen ditu, berdintasuna, askatasuna eta duintasuna. Islamikoaren ezizena testuinguru bati egiten dio erreferentzia, besterik ez. Bestelako feminismo mota guztiek bezala inguraketa zehatz baten bitartez sortu izan da, aipatutako balio horiek defendatuz. Hala ere, maiz zaila iruditzen zaigu feminismoa eta Islama uztartzea, baina, hori gure munduaren ikuskeraren eragina besterik ez da. Chandra Talpade Mohanty idazle eta soziologoak bere "Under Western Eyes" lanean horrela agertzen da:

«" feminismo klasikoaren begiradak hirugarren mundua delakoaren emakume guztiak baztertu izan ditu, gizon eta emakume okzidentalen arteko berdintasuna eskatzen baitu, bestelako kulturetako emakumeen berdintasuna alde batera utziz. Feminismoa emakume burges, zuri eta mendebaldarretatik eta haientzat bakarrik eraikia izan da."» [4] http://www2.kobe-u.ac.jp/~alexroni/IPD%202015%20readings/IPD%202015_5/under-western-eyes.pdf

Gizarte musulmanetan gurearen oso bestelakoa da kosmologia hegemonikoa eta hainbat bizikidetza faktore azaltzeko orduan aurkakoa izaten da gurearekiko. Baina gizarte musulmanen moldeen barnean ere eman daiteke feminismoa, betiere kulturaren eta tradizioaren alderdi batzuk mantenduz. Feminismo islamikoak defendatzen du emakume musulmanaren menperakuntza ez dela Islamaren mezuaren eragina, baizik eta honi eman zaion interpretazioaren eragina. Honen arira, Sirin Adlbi Sibai emakume musulman feminista espainiar gazteak, bere liburuan idatzi duen bezala,

«" feminismo islamikoa esaera zentzugabea da, izan ere, islama eta feminismoa berdintasuna esan nahi dute. Begirada okzidental liberalek emakume musulmana objektu bat bezala ulertu dute beti, gure izaera kritikoaren existentzia ukatuz"» [5] (https://www.academia.edu/30224571/_La_c%C3%A1rcel_del_feminismo..._info_Tal_Cual_ )

Emakume feminista islamikoak hegemonikoa den liburu sakratuen esanetatik eraikiak izan diren instituzioen iruditegiari egiten diete aurre, izaera patriarkala eta matxista zabaldu baitu. Gainera, berdintasunaren eta askatasunaren bide horretan ezinbesteko bezala ulertzen dituzten hiritartasun eskubide eta praktika erlijiosoen eskubide parekotasuna aldarrikatzen dituzte. Liburu sakratuei ematen zaien interpretazioari edo ulerkerari "ijtihad" deitzen zaio. Musulmanen egutegiko II. mendean sortua izan zen dogma da, aurretik I. mendean eraikitako "ijma" dogmari berrikuntza emateko. Feminista musulmanak koranaren teorizazio hauei atxikitzen diote gaurko bizikidetza musulmanaren izaera sexista eta bestelako interpretazio bat defendatzen dute, hierarkia hegemonikoari aurre egiten diona eta berdintasunean oinarritzen dena. Horretarako, feminista islamikoen aburuz hezkuntzak ezinbesteko garrantzia dauka, eremu horretatik eraiki behar baita bizikidetza berriaren iruditegia.

Esta lucha está enfocada hacia la obtención de la igualdad entre hombres y mujeres en todos los ámbitos de la vida política, social y jurídica. Hay estatutos personales casi en todo el mundo árabe musulmán donde la mujer sigue siendo menor de edad a nivel jurídico con enormes contradicciones. Por ejemplo, en Arabia Saudí, la mujer puede ser directora de una empresa financiera, dispone de todos los medios que quiere, pero, sin embargo, no tiene permiso de viajar sin su marido, y si no hay marido, no puede viajar sin su hijo, aunque éste tenga 14 años. Tampoco tiene derecho de conducir. Por otro lado, las reformas llevadas a cabo en Túnez son muy positivas aunque no son suficientes si a su vez no se reforma la educación, pues el pueblo las interpreta como antislámicas. Hay que cambiar las mentalidades y para ello la educación. G.M.

Margot Badran-entzat mugimendu honen oinarri nagusiak generoen arteko berdintasuna eta legearen aurrean parekotasuna dira. Honela azaltzen da autorea:

   «El Islam es la única de las tres religiones del Libro, que ha incluido en los textos –del Corán considerado como la palabra de Dios– la idea de la igualdad fundamental de la mujer y el hombre (tanto la una como el otro considerados como seres humanos o insan) y en ello incluye la cuestión de los derechos de la mujer y de la justicia social. Este es un mensaje que ha sido pervertido a nombre del Islam mismo. El patriarcado preexistente, que el Corán ha llegado a atemperar y finalmente a erradicar (...) ha demostrado ser muy resistente. Y es a pesar de la persistencia del patriarcado que la religión musulmana fue adoptada. La manipulación por las facciones dominantes de la sociedad fue tal que el Islam terminó por ser percibido como naturalmente patriarcal, hasta el punto de borrar la contradicción inherente entre la palabra revelada y el patriarcado y de aniquilar toda reivindicación islámica en favor de la igualdad de los sexos y de la justicia social. Esta no es la menor paradoja de constatar que la única religión que ha inscrito el reconocimiento de la igualdad de los sexos en sus textos, sea actualmente considerada como la más machista de todas. Los machistas musulmanes en el ámbito estatal, social o familiar y los detractores del Islam tienen un interés común, aunque por razones diferentes, para perpetuar tal ficción e un Islam patriarcal.»4​

Margot Badran-ek, hortaz, uste du feminismo islamikoaren ideiak estatu islamiko bat ukatzen duela, eta umma-ren bestelako interpretazio baten bidean lan egiten duela, jendarte musulmanaren egituraketa berri bat roposatzen duena.Valentin Moghamad-ek dio kristau eta judutar feminismoekin batera feminismo islamikoak feminismo erlijiosoa barneratzen dutela. Korana interpretatzeko askatusenaz harago, feminista islamikoek musulmanen erritu eta sinboloetan parte hartzeko aukera ere eskatzen dute.​


Feministak eta tradizio islamikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beloa jainkoaren eta emakumearen arteko gauza bat da.

Mendebaldek joera du beloa erlijio islamiarrean emakumearen zapalkuntzaren adibide gisa erakusteko Zer iritzik merezi dio balioespen hau?

Emakume bat Niqab-a jantzita

Beloa ez da ez kultural, ez politiko, ez ideologikoa, ez gizonari|gizakiari men egitea esan nahi du. Erlazionatuta fedearekin dagoen uste oso pertsonala da. Beloa Koranen behin zitatuta|aipatuta agertzen da eta era sotilean, duintasunaren portaera etiko barruan gomendio hutsa bezala eta bai gizonei buruz bai emakumeei buruz aritzen da. Arazoa diskurtso islamiar matxista eta patriarkalak txatal bakar honen egin duela da musulman bat izan behar duenaren oinarrizko printzipioa|hasiera|jatorria

Asma Lambrabet-ek dio: “Ni pertsona independente, libre eta musulman bezala, zer jarri nahi dudan erabakitzera eskubidea dut eta guztiek eskubide hau izan behar dute. Beloa zerbait da Jainkoaren eta nire artean. Beloaren debekuak doaz bere gorputzaren gaineko emakumearen eskubidearen aurka. Ni kritikatzen dut era berean emakumearen gorputz biluzia publizitatea egiteko darabilten haietara, emakumea estalita joan dadila goitik behera nahi duten erradikal|erro|errotzaile musulmanetara bezala eta hura uztea ikusezina.”

Baina mendebalean estereotipo asko ditugu eta ezin dugu aniztasun hau onartu, baliabideen|komunikabideen eta kontatzen|zenbatzen diren gezurren eragina emanda. Zer iritzik du mugimendu feminista islamista xariaren gainean?

Asma Lamrabet-ek Xariari buruz hitz egitren du , irakurketak ezberdinak izan dituela eta irakurketa ugari egiten zaizkiola.

Xariaz hitz egiten denean, jendea ikaratzen da eta pentsatzen du eskuak mozteko eta emakumeak harrikatzeko kode penal batean. Baina, xaria ez dago testu sakratuan. Koranek hitz egiten du araua, bai orientazioa bezala xariaz. Literalki, hitz xariak «bidea» esan nahi du. Koranen mezu espiritualak dio eskaintzen dut bidea». Bidea bide bat da, jarraitzeko etika eta ezer ez dago Koran guztian gorputzaren zigorrez diharduen|kontatzen xaria dei dadila. Koranen % 3k soilik hitz egiten du zigorretako soilik, baina ondo irakurri behar dira. Koranen agertzen dira soilik lapurrarentzako eskua moztea eta gizona|gizakia edo emakume adulteriogilea zigortzea, harrikatzea ez dago, islamaren, tradizio juduaren, aurreko tradizioa da. Baina, esan dudanez gero, ondo irakurri behar da, eskua mozteko lapurrarengan gizarte|sozietate idealean egon behar dugu tokian lapurtu behar duten behartsurik ez dagoen eta. Azken finean, txatal honen helburua justizia, lapurtu behar duten behartsuak ez dagoena, egon dadila da.Zigorraldiari dagokionez, delitua izango balitz bezala hura tratatuz, garrantzitsua da gizona|gizakia edo emakumea zigortu behar dugula esateko egintza|ekitaldi sexualera joan diren lau lekuko behar ditugula. Zer esan nahi du hau? Bada adulterioa frogatzea ezinezkoa dela. Koranen, hau pedagogia zen gainerakoen intimitatea errespetatzera herri arabiarra -lehen mailako herri tribala zen- hezteko. Baina, irakurketa|irakurgai patriarkala egin ohi da eta erakundeek Koran guztia % 3 hori izan dadila erabaki dute. Hau dator wahhabi-a kulturatik, Saudi Arabiako ideologia denetik. Ideologia erradikal erlijioso guztia herri honetatik dator. Imanak eta ulemak hitz egiten dute islama eta herri arabiar musulmanak, eskuarki, oso analfabetoa denak, hauek baliabideak zein komunikabideak baita bere mezua zabaltzeko dirua dutelako nahi dutena sor dezakete, aita santua bezala dira. Hau arazo handia da. Haiek ez dute feminismo islamiarra aitortzen eta traidoretzat eta mendebaldartzat salatzen gaituzte

Ablazioa

Ablazioa ez da islamaren praktika, aurrekoa da, erlijio honen aurreko ohitura patriarkalak dira, eta ezin da islamarekin harremanetan egon zuzenki, Nilo altuko tradizio faraonikoa dela frogatu da, eta ez da islameko jatorrizko tradizioa, ere Kolonbiako beste komunitate indigena batzuetan praktikatzen denez gero.

Poligamia

Poligamiaren kasuan orokortzen da ere eta islamarekin erlazionatzen da, herri askotan Koranen irakurketa|irakurgai patriarkala emanda poligamia inposatzen dela esan behar da baina, beste herri batzuetan adibidez Senegal denez gero, zaila da herri honetan urteak atzean praktikatuz eramaten denez gero hura ukatzea eta emakumeek hartzen dute haien arteko halako solidaritatea bezala duten laneko karga itzela denez gero. Beraz, hitz egin behar izango litzateke herri bakoitzeko emakumeekin, komunitatearekin edo kontzeptu hauek definitu ahal izateko herriarekin hemen mendebalean ditugu erlijio honen estereotipo bezala.

Feminista islamikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Feminista islamiko garrantzitsuen zerrenda kronologikoki (Zerrenda ingelesez)[6]


El feminismo islámico está presente en diferentes países, desde el Maghreb, el Máshreq y Asia, hasta Europa y Estados Unidos, movilizándose contra el patriarcado a partir de referencias musulmanas.2​ Un Congreso Internacional sobre el Feminismo Musulmán se llevó a cabo en Barcelona del 27 al 29 de octubre de 2005.3​ 22-23-24 octubre 2010 madrid

El feminismo musulmán se funda en el ijtihad, o interpretación del Corán, para cuestionar el lugar de las mujeres en los países musulmanes y en el Islam. Otorga un papel central a la educación como elemento de autonomía de las mujeres.2​

El concepto de "feminismo islámico" fue elaborado después de 1990 principalmente por las mujeres iraníes, laicas que se interesaron en el surgimiento del movimiento feminista después de 1980 y reformularon la problemática del feminismo en el interior del paradigma islámico. Las tesis de las iraníes circularon en Sudáfrica, Egipto, Turquía, Europa y Estados Unidos.4​

Este movimiento convergió en la revista Zanan (Mujeres), fundada por Shahla Sherkat, que planteó el debate sobre las relaciones de género al interior del Islam, y la compatibilidad entre Islam y feminismo.1​ La revista Zanan enfatizó el origen social y político de la inequidad de género, y criticó el derecho musulmán como fundado en una interpretación patriarcal del Corán,1​ levantando así la cuestión del ijtihad en cuanto derecho de las mujeres a reinterpretar la fiqh, la jurisprudencia musulmana.1​ En Irán, Egipto, Marruecos y Yemen, las feministas musulmanas han atacado al derecho de familia patriarcal.1​ En la República Islámica de Irán algunas feministas se reivindican partidarias del fundamentalismo islámico en el plano político, en tanto que otras rechazan cualquier apelación a esa doctrina.1​

El movimiento se apoya en los cuestionamientos hechos por los intelectuales musulmanes, con respecto a las relaciones entre el Islam, la democracia y los derechos humanos, por ejemplo, Abdulkarim Soroush, Mohsen Kadivar, Hassan Yousefi–Eshkevari y otros conocidos como Nueva Intelectualidad Religiosa en Irán; el difunto Mahmoud Taha en Sudán; Hassan Hanafi en Egipto y el exiliado Zeid Abu Nasr; Mohammed Arkoun de Argelia, profesor de la Sorbona; Chandra Muzzafar de Malasia, Fathi Osman, entre otros.​

Erreferentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. "Exploring Islamic Feminism" Archived 2005-04-16 at the Wayback Machine by Margot Badran, Center for Muslim-Christian Understanding, Georgetown University, November 30, 2000.
  2. "Islamic feminism: what's in a name?" Archived 2015-03-20 at the Wayback Machine Archived 2015-03-20 at the Wayback Machine by Margot Badran, Al-Ahram, January 17–23, 2002.
  3. Lindsey, Ursula (11 April 2018). "Can Muslim Feminism Find a Third Way?". New York Times. Archived from the original on 2018-04-12. Retrieved 11 April 2018.
  4. (Ingelesez)  Talpade Mohanty, Chandra (2007) Under western eyes: feminist scholarships and colonial discourses jstor 333-358. orrialdeak .
  5.   [(https://www.academia.edu/30224571/_La_c%C3%A1rcel_del_feminismo..._info_Tal_Cual «La carcel del feminismo»], El Pais .
  6. (Ingelesez)  List of Muslim feminists 2019-02-03 . Noiz kontsultatua: 2019-04-11 .