Harriet Tubman

Wikipedia, Entziklopedia askea
Harriet Tubman
Harriet Tubman.jpg
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakAraminta Ross
JaiotzaDorchester konderria (Maryland)1822ko martxoaren 6a
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
BizilekuaDorchester konderria (Maryland)
Auburn (New York)
Talde etnikoaafro-amerikarra
Ghanaian American (en) Itzuli
HeriotzaAuburn (New York)1913ko martxoaren 10a (91 urte)
Hobiratze lekuaFort Hill Cemetery (en) Itzuli
Harriet Tubman grave (en) Itzuli
Heriotza moduaberezko heriotza: pneumonia
Familia
Ezkontidea(k)John Tubman (en) Itzuli  (1844 -  1851)
Hezkuntza
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakidazlea, sufragista, erizaina, giza eskubideen aldeko ekintzailea eta abolitionist (en) Itzuli
Jasotako sariak
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioakristautasuna

IMDB: nm10669232 Find a Grave: 1247 Edit the value on Wikidata
Signature general affidavit of Harriet Tubman (1898), front.jpg

Harriet Tubman (Maryland, c.18221913ko martxoaren 10a), jaiotzean Araminta Ross gisa erregistratua, Moises Beltza, Amama Moises edo Bere jendearen Moises bezala ere ezaguna, Estatu Batuetan afroamerikarren askatasunerako borrokalari bat izan zen. Esklabotza jaio zenetik ezagutu zuen, baina egoera horretatik ihes egitea lortu zuen. Esklabotasunetik ihes egin ondoren, hamahiru erreskate-misio egin zituen, eta 700 esklabo inguru libratu zituen.[1] Horietarako, esklabotzaren aurkako sarea erabili zuen, Lurpeko burdinbidea. Ondoren, Harpers Ferryren armategia okupatu ondoren, John Browni lagundu zion, esklabotzaren aurkako ikono bat bihurtu zen. Gerraren ondoren emakumeen sufragioa lortzeko borrokatu zen. [2]

Dorchester konderriko esklabotzan jaio zen, Maryland. Haurtzaroan, hainbat jabek jipoitu zuten. Nerabea zela, zauri handia jasan zuen buruan, "jabeetako" batek, nahi gabe, beste esklabo baten aurka jaurtitako objektu astun batekin harrapatu zuenean. Zauriaren ondorioz, garun-hodietako arazoak, buruko minak, irudipenak eta hipersomnia izan zituen bizitza osoan.

John Brown.

1849an Filadelfiara ihes egin zuen Tubmanek. Ondoren, Marylandera itzuli zen berehala, familia erreskatatzera. Pixkanaka, hainbat senitarteko atera zituen estatutik, eta, batzuetan, dozenaka esklabo berak gidatu zituen askatasunera. Gauez eta ezkutuan bidaiatuz, Tubman (edo «Moises», deitzen zioten moduan) «inoiz ez zuen bidaiari bat galdu».[3] Urteetan zehar hainbat sari eskaini ziren ihes egindako esklaboak harrapatzeagatik, baina inoiz ez zen jakin Harriet bera ari zela laguntzen. Esklabo iheskorren aurkako Legea 1850ean onartu zenean, esklabo askori lagundu zion Kanada aldera ailegatzen. [4]

Rit, Harrieten ama, familia elkartuta mantentzeko borrokatu zen, baina esklabotzak eragotzi egin zion hori lortzea. Edgard Brodess-ek hiru ahizpak (Linah, Mariah Ritty y Soph) saldu zituen, eta, azkenean, betiko banandu ziren. Georgiako merkatari batek Edgard Brodess-i Riten seme txikia (Moises) erostea proposatu zionean, neskak beste esklabo batzuen laguntzaz ezkutatu zion.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Tubman Chronology» web.archive.org 2008-05-11 (Noiz kontsultatua: 2022-07-17).
  2. Urrutikoetxea, Urtzi. (2022-07-14). «Harriet Tubman, bere herriaren askatzaile, 200 urte geroago» www.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2022-07-17).
  3. «Harriet Tubman quotes» thinkexist.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-17).
  4. «Home» harriettubmanbiography.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-17).

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Anderson, E. M. (2005). Home, Miss Moses: A novel in the time of Harriet Tubman. Higganum, CT: Higganum Hill Books. ISBN 0-9776556-0-1.
  • Bradford, Sarah (1961). Harriet Tubman: The Moses of Her People. New York: Corinth Books. Txantiloi:LCCN.
  • Bradford, Sarah (1971). Scenes in the Life of Harriet Tubman. Freeport: Books for Libraries Press. ISBN 0-8369-8782-9.
  • Clinton, Catherine (2004). Harriet Tubman: The Road to Freedom. New York: Little, Brown and Company. ISBN 0-316-14492-4.
  • Conrad, Earl (1942). Harriet Tubman: Negro Soldier and Abolitionist. New York: International Publishers. Txantiloi:OCLC.
  • Douglass, Frederick (1969). Life and times of Frederick Douglass: his early life as a slave, his escape from bondage, and his complete history, written by himself. London: Collier-Macmillan. Txantiloi:OCLC.
  • Hobson, Janell (July 2014). "Between History and Fantasy: Harriet Tubman in the Artistic and Popular Imaginary". Meridians: Feminism, Race, Transnationalism. 12 (2): 50–77. doi:10.2979/meridians.12.2.50. S2CID 145721375.
  • Humez, Jean (2003). Harriet Tubman: The Life and Life Stories. Madison: University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-19120-6.
  • Larson, Kate Clifford (2004). Bound For the Promised Land: Harriet Tubman, Portrait of an American Hero. New York: Ballantine Books. ISBN 0-345-45627-0.
  • Oertel, Kristen T. (2015). Harriet Tubman: Slavery, the Civil War, and Civil Rights in the Nineteenth-century America. Routledge Historical Americans series. London: Routledge. ISBN 978-1-135-94897-9.
  • Pendle, Karin Anna (2001). Women and Music: A History. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0-253-11503-5.
  • Sernett, Milton C. (2007). Harriet Tubman: Myth, Memory, and History. Durham and London: Duke University Press. ISBN 978-0-8223-4073-7.

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

AlabamaAlaskaArizonaArkansasKaliforniaColoradoConnecticutDelawareFloridaGeorgiaHawaiiIdahoIllinoisIndianaIowaKansasKentuckyLouisianaMaineMarylandMassachusettsMichiganMinnesotaMisisipiMissouriMontanaNebraskaNevadaNew HampshireNew JerseyMexiko BerriaNew YorkIpar CarolinaIpar DakotaOhioOklahomaOregonPennsylvaniaRhode IslandHego CarolinaHego DakotaTennesseeTexasUtahVermontVirginiaWashingtonMendebaldeko VirginiaWisconsinWyomingDelawareMarylandNew HampshireNew JerseyMassachusettsConnecticutMendebaldeko VirginiaVermontRhode IslandMap of USA with state names eu.svg
Irudi honen inguruan


Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Harriet Tubman Aldatu lotura Wikidatan