Kakalardo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Kakalardoak
Fosilaren garaia: Pennsylvaniar-gaur egun

Hylobius abietis
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Arthropoda
Klasea: Insecta
Goiordena: Coleopterida
Ordena: Coleoptera
Linneaus, 1758
Azpiordenak

Kakalardoak (Coleoptera ordena) 360.000 espezie dituen intsektu ordena bat da. Animalia erreinuan dagoen ordenarik handiena da, Lepidoptera, Hymenoptera eta Dipteraren aurretik. Onddoak bezainbeste espezie daude edo ugaztunak baino 66 aldiz gehiago.

Coleopteraren barruan dibertsitate morfologiko handia dago. Kakarraldoak ia edozein lekutan bizi daitezke, bainta ur gezatan ere, nahiz eta ingurune itsastarretan oso gutxi diren. Coleoptera gehienak belarjaleak dira eta espezie asko izurritea izan daitezke landatutako eremuetan.

Aurreko hegoak oso gogorrak dira eta elitro izena ematen zaie. Hauek sortzen duten oskola toraxaren atzealdea babesten dute, baita bigarren hego parea eta abdomena ere. Aurreko hegoak ez dituzte erabiltzen hegaz egiteko baina altxatu behar dituzte espezie gehienetan atzeko hegoak erabili ahal izateko. Pausatzen direnean atzeko hegoak elitroen barruan gordetzen dira. Kakarraldo gehienek hegaz egin dezakete, baina oso gutxi dira gai euliek bezain ondo egiteko eta hegaldia bakarrik behar-beharrezkoa denean erabiltzen dute. Espezie batzuetan elitroak ezin dira ireki eta beraz ezin dute hegaz egin.

Euskaraz kakalardo izendapenaz gain, beste hauek ere erabiltzen dira: kakarraldo, kotxorro, arkulo edo arkamele.

Filogenia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira lau azpiordenen artean proposaturiko erlazio filogenetikoak[1]:

Coleoptera

Archostemata




Adephaga




Myxophaga



Polyphaga






Familiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Familia Irudia
Acanthoceridae
Acanthocnemidae
Aclopidae
Ademosynidae
Aderidae
Scraptogetus cf.anthracinus.jpg
Aegialiidae
Aegialia arenaria.jpg
Agapythidae
Agapytho foveicollis Broun.jpg
Agyrtidae
Zeanecrophilus sp..jpg
Akalyptoischiidae
Alexiidae
Sphaerosoma.globosum.-.calwer.46.05.jpg
Allocorynidae
Alloioscarabaeidae
Amphizoidae
Dorsal Amphizoa insolens.jpg
Anamorphidae
Anthicidae
Ant beetle.jpg
Anthribidae
Platystomos albinus beentree.jpg
Aphodiidae
Acrossus rufipes01.jpg
Apionidae
Apion frumentarium (Linné, 1758) (3214659969).jpg
Araripegomphidae
Archeocrypticidae
Lucanidae
Golden stag beetle.jpg
Artematopodidae
Asiocoleidae
Aspidytidae
Aspidytes wrasei HabitusDors PT.jpg
Attalomimidae
Attelabidae
Giraffe Weevil Apoderus Longicollis.jpg
Aulonocnemidae
Belidae
Long nosed weevil edit.jpg
Belohinidae
Berendtimiridae
Biphyllidae
BiphyllidaeSpec.png
Boganiidae
Bolboceratidae
Bolbocerosoma tumefactum (Beauvois) diptych.jpg
Boleopsidae
Boridae
Boros schneideri.jpg
Bostrichidae
Starr 040606 0018 amphicerus cornutus.jpg
Bothrideridae
Anommatus.duodecimstriatus.-.calwer.14.35.jpg
Brachyceridae
Brachyceridae - Desmidophorus cumingi.jpg
Brachypsectridae
Brachypteridae
Brachyrrhinidae
Brenthidae
Brentidae
Weevil wynaad.jpg
Bruchidae
Buprestidae
Wytsman.Genera.Insectorum.Buprestidae.02.jpg
Byrrhidae
Byrrhus-pilula-08-VIII-2007-06.jpg
Byturidae
Himbeerkäfer (Byturus ochraceus (SCRIBA)) 3763.JPG
Callirhipidae
Leaf Rake-like Antennae Beetle (Callirhipis sp.) (15301964659).jpg
Cantharidae
Chauliognathus lugubris.jpg
Carabidae
Carabidae (2005-08).jpg
Caridae
Cavognathidae
Taphropiestes electa.jpg
Cebrionidae
Cerambycidae
Batus barbicornis MHNT femelle.jpg
Ceratocanthidae
Cerophytidae
Cerophytum.elateroides.-.calwer.24.22.jpg
Cerylonidae
Cerylon.histeroides.-.calwer.15.03.jpg
Cetoniidae
Scarabaeidae - Dilochrosis balteata.JPG
Chaetosomatidae
Chaetosoma scaritides.jpg
Chalcodryidae
Onysius anomalus.jpg
Chelonariidae
Brounia thoracica.jpg
Chrysomelidae
ChrysomelidaeSpec.png
Ciidae
Falsocis brasiliensis HOLOTYPUS lateral.jpg
Circaeidae
Clambidae
Clambus punctulum (Beck, 1817) (12924039694).png
Cleridae
Thanasimus formicarius 2 bialowieza forest beentree.jpg
Cneoglossidae
Coelocatiniidae
Coleopsidae
Colymbotethidae
Coprinisphaeridae
Coptoclavidae
Ditomoptera dubia Germar 1869.jpg
Corylophidae
Clypastraea pulchella.jpg
Crowsoniellidae
Cryptolaryngidae
Cryptophagidae
Picrotus thoracicus.jpg
Cucujidae
Cucujus cinnaberinus scan.jpg
Cupedidae
Tenomerga mucida01.jpg
Curculionidae
Weevil September 2008-1.jpg
Curculiopsidae
Cyathoceridae
Cybocephalidae
Cyclaxyridae
Cyclaxyra.jpg
Dascillidae
Dascillus cervinus01.jpg
Dasyceridae
Dasytidae
Melyridae - Enicopus pilosus.JPG
Decliniidae
Derodontidae
Laricobius.erichsoni.-.lindsey.jpg
Diphyllostomatidae
Discolomatidae
Disteniidae
Distenia.JPG
Drilidae
Drilidae - Drilus flavescens-1.JPG
Dryophthoridae
Morrut de les palmeres.JPG
Dryopidae
Parnida.jpg
Dynastidae
Dynastinae.jpg
Dytiscidae
Geelgerande01.jpg
Eccoptarthridae
Elateridae
Dalopius marginatus2.jpg
Electrapatidae
Elmidae
Ancyronyx schillhammeri, adult.jpg
Elodiidae
Elodophthalmidae
Empelidae
Endecatomidae
Endecatomus.reticulatus.-.calwer.29.06.jpg
Endomychidae
Mycetina.cruciata.-.calwer.46.11.jpg
Eobelidae
Epimetopidae
Eremazidae
Erichschmidtiidae
Erirhinidae
Philacta testacea.jpg
Erotylidae
Triplax russica.jpg
Euchiridae
Propomacrus.bimucronatus.jpg
Eucinetidae
Eucinetus stewarti.jpg
Eucnemidae
Eucnemidae - Euryostus reichei.JPG
Eulichadidae
Eupsilobiidae
Eurhynchidae
Euxestidae
Pyrochroidae
Pyrochroa.coccinea.dorsal.jpg
Georissidae
Geotrupidae
Geotrupes egeriei.jpg
Gietellidae
Glaphyridae
Glaphyrus oxypterus2.png
Glaresidae
Gyrinoidea
Gyrinus natator.JPG
Haliplidae
Haliplidae.png
Haliploidea
Haliplus flavicollis.jpg
Haplochelidae
Helophoridae
Helotidae
Heteroceridae
Heterocerus marginatus.jpg
Histeridae
Hetaerius.ferrugineus.-.calwer.17.05.jpg
Hobartiidae
Homalisidae
Hybosoridae
Hybosorus illigeri.jpg
Hydraenidae
Hydraena riparia.jpg
Hydrochidae
Hydrochus.elongatus.-.calwer.08.26.jpg
Hydrophilidae
Großer Kolbenwasserkäfer Hydrous piceus 1.jpg
Hydroscaphidae
Hydroscapha natans01.jpg
Hygrobiidae
Hygrobia hermanni HabitusDors.jpg
Ipidae
Lampyridae
Firefly Nevit 02670 cr.jpg
Ischaliidae
Ithyceridae
Jacobsoniidae
Saphophagus.jpg
Jurodidae
Kaltanocoleidae
Karumiidae
Kateretidae
Kateretes pedicularius (Linné, 1758) (3578017131) vert.jpg
Labradorocoleidae
Laemophloeidae
Cryptolestes spartii.jpg
Lamingtoniidae
Placonotus.testaceus.-.calwer.15.11.jpg
Languriidae
AcropteroxysGracilis488.png
Lasiosynidae
Latridiidae
Latridiidae.jpg
Lebanophytidae
Leiodidae
Anisotoma humeralis.jpg
Lepiceridae
Lepicerus inaequalis.jpg
Liadytidae
Liaoximordellidae
Limnichidae
Limnichus.pygmaeus.-.calwer.16.24.jpg
Lithoscarabaeidae
Lophocateridae
Lutrochidae
Lycidae
Metriorrhynchus rhipidius02.jpg
Lyctidae
Lymexylidae
Lymexylon navale.jpg
Magnocoleidae
Malachiidae
Anthocomus.rufus.-.lindsey.jpg
Malacodermidae
Coccinellidae
Coccinella magnifica01.jpg
Mauroniscidae
Megalopodidae
Zeugophora.subspinosa.-.calwer.42.07.jpg
Melandryidae
Ctenoplectron vittatum.jpg
Meloidae
Hycleus lugens, Meloidae.jpg
Melolonthidae
Amphimallon solstitialis (2007-06-03) 01.jpg
Melyridae
Anthocomus rufus side.jpg
Meruidae
Mesocinetidae
Metaxinidae
Metaxina ornata.jpg
Micromalthidae
Micromalthus debilis.jpg
Microsporidae
Monommatidae
Monotomidae
Monotoma longicollis.jpg
Moravocoleidae
Mordellidae
Pintail beetle Family Mordellidae.jpg
Murmidiidae
Mycetaeidae
Mycetophagidae
Litargus.connexus.-.calwer.15.36.jpg
Mycteridae
Mycterus.curculioides.-.calwer.48.09.jpg
Myraboliidae
Nanophyidae
Nemonychidae
Doydirhynchus austriacus.jpeg
Nitidulidae
Ipidia binotata.jpg
Nosodendridae
Nosodendron.jpg
Noteridae
Noterus clavicornis.jpg
Oborocoleidae
Obrieniidae
Ochodaeidae
Codocera ferruginea.jpg
Oedemeridae
Oedemera lurida-4.jpg
Omalisidae
Omalisidae - Omalisus fontisbellaquaei.JPG
Omethidae
Blatchleya gracilis.png
Ommatidae
Omma stanleyi CCAL3.0.jpg
Orphnidae
Orsodacnidae
Orsodacne.cerasi.-.lindsey.jpg
Ostomatidae
Oxycorynidae
Oxypeltidae
Oxypeltidae - Cheloderus children.JPG
Pachypodidae
Scarabaeidae - Pachypus caesus.JPG
Paelobiidae
Pallichnidae
Parahygrobiidae
Paralucanidae
Parandrexidae
Passalidae
Beetle-Bessbug.jpg
Passalopalpidae
Passandridae
Taphroscelidia linearisMontage2.jpg
Pelobiidae
Peltidae
Perimylopidae
Permocupedidae
Permosynidae
Phalacridae
PhalacridaeNZ.jpg
Phengodidae
Phengodes species, U, Right, U 2013-07-18-15.54.20 ZS PMax (9335901793).jpg
Phloeostichidae
Phloeostichus.denticollis.-.calwer.15.09.jpg
Phloiophilidae
Phloiophilus edwardsi Stephens, 1830 (3176606963).jpg
Phycosecidae
Anobiidae
Hedobia imperialis III.jpg
Plastoceridae
Platypodidae
Pleocomidae
Pleocoma.jpg
Podabrocephalidae
Praelateriidae
Praemordellidae
Priasilphidae
Priasilpha obscura.jpg
Prionoceridae
Lobonyx aeneus.JPG
Promecheilidae
Propalticidae
Prostomidae
Prostomis mandibularis sjh.jpg
Protocucujidae
Pseudonepidae
Pterogeniidae
Ptiliidae
Ptenidium pusillum.jpg
Ptilodactylidae
Ptilodactyla exotica Chapin, 1927 (22470503351).png
Ptinidae
Gibbium psylloides.jpg
Ptismidae
Pythidae
Pytho depressus.jpg
Raymondionymidae
Rhagophthalmidae
Rhinorhipidae
Rhipiceridae
Sandalus niger Knoch.jpg
Rhipiphoridae
Rhizophagidae
Rhombocoleidae
Rhynchitidae
Flickr - Lukjonis - Beetle - Byctiscus betulae (1).jpg
Rhysodidae
Kaveinga lusca.jpg
Ripiphoridae
Rhipiphorus diadasiae male.jpg
Rutelidae
Scarabaeidae - Parastasia ephippium.JPG
Salpingidae
Antarcticodomus new species.jpg
Sandalidae
Scarabaeidae
Fiddler beetle nov07.jpg
Schizocoleidae
Schizophoridae
Schizopodidae
Scirtidae
Cyphon.padi.jpg
Scolytidae
Scraptiidae
Anaspis.rufilabris.1.jpg
Scydmaenidae
Scydmaenus tersatus.jpg
Septiventeridae
Sikhotealiniidae
Silphidae
Nicrophorus.vespillo.jpg
Silvanidae
Plattkaefer01.jpg
Sinisilvanidae
Sinodryopitidae
Smicripidae
Sojanocoleidae
Spercheidae
Spercheus.emarginatus.-.calwer.08.24.jpg
Sphaeritidae
Sphaerites.glabratus.Reitter.jpg
Sphaeriusidae
Sphaerius.acaroides.Reitter.tafel64.jpg
Sphindidae
Britishentomologyvolume2Plate450.jpg
Staphylinidae
Ontholestes cingulatus .jpg
Stenotrachelidae
Cephaloon lepturides.jpg
Synchroidae
Synchroa punctata sjh.jpg
Synteliidae
Taldycupedidae
Tasmosalpingidae
Telegeusidae
Tenebrionidae
Darkling beetle.jpg
Teredidae
Tetrameropseidae
Tetratomidae
Hallomenus.axillaris.-.calwer.48.02.jpg
Thanerocleridae
Throscidae
Throscus dermestoides.jpg
Torridincolidae
Trachelostenidae
Trachypachidae
Trachypachus zetterstedtii.jpg
Triadocupedidae
Triaplidae
Tricoleidae
Trictenotomidae
Autocrates vitalisi Vuillet portrait 788x1200.jpg
Tritarsidae
Tritarsusidae
Trixagidae
Trogidae
Trox.sabulosus.Reitter.jpg
Trogossitidae
Rentoniine.jpg
Tshekardocoleidae
Ulodidae
Larva of Meryx rugosa (Coleoptera, Ulodidae).jpg
Ulyanidae
Uralocoleidae
Vaginicolidae
Vesperidae
Vesperus strepens01.jpg
Psephenidae
Water penny larva.JPG
Gyrinidae
Gyrinus natator.JPG
Dermestidae
Anthrenus verbasci 1 (aka).jpg
Zopheridae
Ironclad female sjh.JPG

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kakalardo Aldatu lotura Wikidatan
  1. Vanin, S.A. & Ide, S. 2002. Classificaçao comentada de Coleoptera. Monografías del Tercer Milenio, SEA, 2: 193-205. ISBN 84-922495-8-7