Miguel León-Portilla

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Miguel León-Portilla
Miguel León-Portilla NotimexTV.jpg
Bizitza
Jaiotza Mexiko Hiria1926ko otsailaren  22a
Herrialdea  Mexiko
Lehen hizkuntza gaztelania
Heriotza Mexiko Hiria2019ko urriaren  1a (93 urte)
Familia
Ezkontidea(k) Ascensión Hernández Triviño Itzuli
Hezkuntza
Heziketa Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoa
Tesi zuzendaria Ángel María Garibay K. Itzuli
Hizkuntzak gaztelania
Jarduerak
Jarduerak antropologoa, historialaria, diplomazialaria, hizkuntzalaria, filosofoa eta dozentea
Enplegatzailea(k) Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoa
Jasotako sariak
Kidetza Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala
Colegio Nacional Itzuli
Academia Mexicana de la Lengua
Mexikoko Historiaren Akademia
Herritar gailenaren izendapena jaso zuen 2016an.

Miguel León-Portilla (Mexiko Hiria, 1926ko otsailaren 22 - Ibidem, 2019ko urriaren 1) mexikar filosofo eta historialaria izan zen, nahuatl literaturan espezialista zein ikerlari handienetakoa. 1988tik Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM) ikerlari emeritoa, 1995an Belisario Domínguez Domina jaso zuen. 1971ko martxoaren 23tik El Colegio Nacional instituzioaren partaidea izan zen.[1] 1987tik 1992 arte UNESCOn Mexikoko Enbaxadorea izan zen. Mexikoko intelektual handienetariko bat izan zen.

Datu biografikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Miguel León-Portilla Mexiko Hirian 1926an jaio zen. Miguel León Ortiz eta Luisa Portilla Nájeraren seme nagusia izan zen. Haren ondoren Maria Luisa eta Jorge jaio ziren. Lehen ikasketak Espainiako errepublikazaleek sortutako El Colegio de Méxicon ikastetxean egin zituen. Ikasketak Guadalajaran bukatu zituen. Los Angelesko Loyola Marymount Unibertsitatean Arteetako gradua lortu zuen 1951n. Bost urte geroago Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoaren Filosofia eta Letren Fakultatean doktoreago bukatu zuen; haren tesiaren izenburua La filosofía náhuatl estudiada en sus fuentes izan zen; lan hori egiteko Ángel María Garibay Kintanaren aholkularitza izan zuen. Lan hau unibertsitateak 1959an plazaratu zuen eta arrakasta handia izan zuen. Urte berean Visión de los vencidos argitaratu zuen, bere beste liburu ezagunetariko bat. Bigarren liburu horretan konkistaren aurrean nahuatl herriaren ikuspuntua jaso zuen nolabait. 1965an Ascensión Hernández Triviño hizkuntzalari espainiarrarekin ezkondu zen.

Liburu garrantzitsuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

León-Portilla instituzio desberdinentzako artikulu ugari argitaratu zituen eta berrogei liburu baino gehiago. Horien artean hauek izan daitezke garrantzitsuenak:

  • La filosofía náhuatl estudiada en sus fuentes (1956). Bere doktoreago tesia, hizkuntza askotara itzulita.
  • Siete ensayos sobre cultura náhuatl (1958)
  • Visión de los vencidos (1959). Bere lan ezagunena.
  • Los antiguos mexicanos a través de sus crónicas y cantares (1961)
  • El reverso de la conquista. Relaciones aztecas, mayas e incas (1964)
  • Tiempo y realidad en el pensamiento maya (1968)
  • México-Tenochtitlan, su espacio y tiempos sagrados (1979)
  • La multilingüe toponimia de México: sus estratos milenarios (1979)
  • Hernán Cortés y la Mar del Sur (1985)
  • Cartografía y crónicas de la Antigua California (1989)
  • Quince poetas del mundo náhuatl (1993)
  • La filosofía náhuatl estudiada en sus fuentes (1993)
  • Francisco Tenamaztle (1995)
  • La flecha en el blanco (1996)
  • Bernardino de Sahagún, pionero de la antropología (1999)
  • Erótica náhuatl (2019)

Ikerketa esparru nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Mexikoko erdialdeko prehispanikoak
  • Nahuatl hizkuntza eta literatura. Kodex indigenen ikerketa.
  • Indigenen eskubideen aldeko defentsa.
  • Mexikoko humanismoa.
  • Kalifornia Beherearen etnohistoria.
  • Mexikoko iparmendebaldeko eta Estatu Batuetako hegomendebaldeko harreman kulturalen inguruko ikerketak.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Miguel León-Portilla Aldatu lotura Wikidatan