Edukira joan

Tosos

Wikipedia, Entziklopedia askea
Tosos
Aragoiko udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
Probintzia Zaragozako probintzia
AlkateaJosé Luis Ansón Gómez
Izen ofizialaTosos
Posta kodea50154
INEk ezarritako kodea50264
HerriburuaTosos
Geografia
Koordenatuak41°18′55″N 1°04′21″W / 41.3154°N 1.0726°W / 41.3154; -1.0726
Mapa
Azalera68,646595 km²
Altitudea585 m
MugakideakAguilón, Aladrén, Herrera de los Navarros, Paniza, Cariñena, Longares eta Villanueva de Huerva
Demografia
Biztanleria176 (2025)
alt_left 73 (%42,4) (%57,6) 99 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
MatrikulaZ
Hizkuntza ofizialagaztelania
tosos.org

Tosos Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. Azken erroldaren arabera 176 biztanle zituen 68,6 km²-ko azaleran. Campo de Cariñena eskualdean dago.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aguilón, Aladrén, Herrera de los Navarros, Paniza, Cariñena, Longares eta Villanueva de Huerva.

Mapa
Tosos eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea160180200220240260200020052010201520202025TososBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 99 gizon, 73 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
1.37
1.01
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
2.02
 
85-89
 
4.11
3.03
 
80-84
 
6.85
6.06
 
75-79
 
1.37
9.09
 
70-74
 
13.70
8.08
 
65-69
 
8.22
15.15
 
60-64
 
9.59
13.13
 
55-59
 
13.70
4.04
 
50-54
 
5.48
10.10
 
45-49
 
2.74
6.06
 
40-44
 
4.11
6.06
 
35-39
 
4.11
1.01
 
30-34
 
1.37
3.03
 
25-29
 
9.59
4.04
 
20-24
 
2.74
3.03
 
15-19
 
2.74
1.01
 
10-14
 
4.11
3.03
 
5-9
 
1.37
1.01
 
0-4
 
2.74
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 30,8 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 48,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 20,3 —probintzian % 19—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zaragozako mapa
Udal
Prob
Esta
Udalerri berean · % 30,8Probintzia berean · % 41,3Erkidegoan · % 1,2Beste erkidegoa · % 6,4Estatutik kanpo · % 20,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 35 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 82,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Maroko, Alemania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Afri
Amerika · % 5,7Europa · % 82,9Afrika · % 11,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
12
Errumania
14
2
Maroko
2
1
Alemania
1
1
Kolonbia
1
1
Frantzia
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 344 etxebizitza zeuden: 89 (% 25,9) nagusiak eta 255 (% 74,1) ez-nagusiak.[4]

344etxebizitza
89etxegune

Etxebizitza multzoa Zaragozako mapa

89
255
Etxebizitza nagusia (89)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (255)

Guztira 89 etxegune zeuden, eta horietatik 39 (% 43,8) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 139
2 pertsona24
3 pertsona17
4 pertsona7
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 163 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,0.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 22,6 zen 2021ean eta % 23,9 2024an; beraz, 1,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 26,2 izatetik % 19,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 18,5 ziren, eta gizonen artean % 27,6; 9,1 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,7 eta gizonen % 13,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

163biztanle 15 urte edo +, 2024
% 23,9goi-mailako ikasketak+1,3 puntu 2021etik mapa
% 19,0lehen hezkuntza edo gutxiago−7,2 puntu 2021etik mapa
% 19,0
% 33,1
% 23,9
% 23,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 19,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,9Goi-mailako ikasketak · % 23,9
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zaragozako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Tosos, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak39% 23,927% 27,612% 18,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa39% 23,924% 24,515% 23,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)54% 33,134% 34,720% 30,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago31% 19,013% 13,318% 27,7
Guztira163% 100,098% 100,065% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Tosos, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 22,6% 23,2% 28,0% 26,2168
2022% 22,2% 23,5% 29,4% 24,8153
2023% 25,6% 24,4% 30,6% 19,4160
2024% 23,9% 23,9% 33,1% 19,0163
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.110 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 30.040 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.650 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 18.076 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 53,3[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,1), beste diru-sarrerak (% 12,1), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 3,3).

53%
30%
12%
Soldata · % 53,3Pentsioak · % 30,1Langabezia · % 1,2Beste prestazioak · % 3,3Beste sarrerak · % 12,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 37,8 da, probintziakoaren (29; Zaragozako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,5; Zaragozako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Tosos udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 78 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,1; gainerako % 51,9 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 54,1 zen eta emakumezkoena % 39,1; langabezia-tasa, aldiz, % 3,8 eta % 8,0 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 76 zen 2023ean, 2021eko 77etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 34,2 osatzen dute, eta gizonek % 65,8.

76okupatu, 2023−% 1,3 2021etik
% 34,2emakumeak okupatuen artean
% 48,1jarduera-tasa, 2024 mapa
% 5,1langabezia-tasa, 2024 mapa
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024) Zaragozako mapa
% 45,7
% 51,9
Okupatuak · % 45,7Langabeak · % 2,5Inaktiboak · % 51,9
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Tosos, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak74% 45,751% 52,023% 35,9
Langabeak4% 2,52% 2,02% 3,1
Inaktiboak84% 51,945% 45,939% 60,9
Guztira162% 100,098% 100,064% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 51,3), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 22,4), eraikuntza (% 13,2) eta industria (% 13,2).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zaragozako mapa
% 22,4
% 13,2
% 13,2
% 51,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 22,4Industria · % 13,2Eraikuntza · % 13,2Zerbitzuak · % 51,3

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,1), eta oinarrizko okupazioak % 13,2.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 48,0 eta emakumeen % 53,8).

% 21,1
% 50,0
% 13,2
% 15,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 21,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 50,0Oinarrizko okupazioak · % 13,2Ez dago jasota · % 15,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Tosos, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak16% 21,19% 18,07% 26,9
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak38% 50,024% 48,014% 53,8
Oinarrizko okupazioak10% 13,26% 12,04% 15,4
Ez dago jasota12% 15,811% 22,01% 3,8
Guztira76% 100,050% 100,026% 100,0

Okupatuen % 72,4 besteren konturako langileak dira, eta % 27,6 norberaren konturakoak.[13]

% 27,6
% 72,4
Norberaren kontura · % 27,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 72,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Tosos, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura21% 27,612% 24,09% 34,6
Besteren kontura55% 72,438% 76,017% 65,4
Guztira76% 100,050% 100,026% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 75 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.013 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 68,6 km² denez, NAE lurraldearen % 58,5 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 47,6 lur goldagarria (1.909 ha, 52 ustiategitan), % 30,6 larre iraunkorrak (1.229 ha, 7 ustiategitan), % 21,8 arbolak (874 ha, 63 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,32 ha, 10 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
58%
42%
NAE · 4.013 ha (% 58,5)Gainerako azalera · 2.852 ha (% 41,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
48%
31%
22%
Lur goldagarria · 1.909 ha (% 47,6)Larre iraunkorrak · 1.229 ha (% 30,6)Arbolak · 874 ha (% 21,8)Baratzeak · 0,32 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 67 gidari zeuden erroldatuta: 51 gizon (% 76,1) eta 16 emakume (% 23,9)[16]. Biztanleen % 39 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 191 ibilgailuk osatzen zuten: 105 turismo, 32 furgoneta, 20 motozikleta, 13 kamioi eta 13 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 610 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (443) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15 urtekoa zen; turismoen % 5,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 24,8k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 53,4 diesel zen eta % 43,4 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 40,7k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
23%
32%
41%
ECO · 8 (% 4,2)C etiketa · 44 (% 23,3)B etiketa · 60 (% 31,7)Etiketarik gabe · 77 (% 40,7)
Turismoak, adinaren arabera
18%
44%
25%
< 4 urte · 6 (% 5,7)4–8 urte · 8 (% 7,6)8–15 urte · 19 (% 18,1)15–25 urte · 46 (% 43,8)≥ 25 urte · 26 (% 24,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zaragoza.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zaragoza.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zaragoza.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zaragoza.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639161.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zaragoza.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Aragoi
 Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Tosos&oldid=11790320"(e)tik eskuratuta