Felix Maria Samaniego

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Felix Maria Samaniego
Felix Maria Samaniego
Datu pertsonalak
Jaio 1745eko urriaren 12a
Guardia (Araba)
Hil 1801eko abuztuaren 11a
Guardia (Araba)

Felix María Serafín Sánchez de Samaniego (Guardia, Araba, 1745eko urriaren 12a - 1801eko abuztuaren 11a) gaztelaniazko idazlea izan zen, alegiak idazteagatik ezaguna.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haren haurtzaro eta gaztaroari buruz ez da asko ezagutzen, baina haren bizitzari buruzko biografia nagusiena egin zuen Eustaquio Fernández de Navarrete autorearen arabera, Frantzian ikasi zuen, baina beste zehaztasunik gabe. Geroago, bi urtez legeei buruzko ikasketak egin zituen Valladolideko Unibertsitatean, baina ez zituen bukatu. Ondoren, Bergaran kokatu zen Peñafloridako kondearen babesean. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kide izan zen eta han irakurri zituen bere lehen alegiak.

Entziklopedisten zale handia zen, Frantzian jaso izandako heziketarengatik, agian; hori dela eta, politikaren eta erlijioaren kontrako kritikak ere oso gustuko zituen. Horretaz gain, abantailei burla egin zien eta Floridablancak eskainitako kargu bati uko egitera heldu zen. Hala ere, 1775ean Tolosako alkate izendatu zuten.

Alegilari lanagatik dugu ezaguna batik bat, 157 alegiaren egile baita. Fábulas morales lanaren bi liburukitan (1781 eta 1784an) bildu zituen denak. Lehenengo liburukia 5 ataletan banatuta dago eta bigarrena 4tan. Oso ezagunak dira La cigarra y la hormiga eta La lechera izenburukoa. Horietaz gain, Jean de La Fontaineren alegia erotikoen erara idatzitako beste testu erotiko batzuen egilea ere bada. Horiek direla kausa, eta elizaren aurka egin zituen beste testu batzuen ondorioz ere, arazoak izan zituen Inkisizioarekin. Logroñoko epaitegia komentu batean giltzapetzen saiatu zen 1793an, haren lanak Elizaren aurkakoak zirela esanez. Azkenik, Portugaleteko komentu batean giltzapetu zuten hainbat hilabetez. Geratzen zitzaizkion eragin handiko lagun batzuei esker atera ahal izan zen azkenik. Ezezagunak dira, hala ere, Inkisizioak ireki zion prozesuaren xehetasunak.

Idatzizko ika-mika batzuk izan zituen, orobat, zenbait kiderekin, Vicente García de la Huertarekin eta Fray Diego Gonzalezekin, adibidez. Baina, zalantzarik gabe, liskar ospetsuena Tomás Iriarte alegilariarekin izan zuena da; izan ere, denbora luzez lagunak izan ondoren, Samaniegok 1793an argitaratu zituen bere lehen alegiak, eta Iriartek hurrengo urtean, lehen alegi originalen bilduma zela esanez.

Urte batzuk geroago, Bizenta Mogel gipuzkoarrak Azkoitia inguruko euskaraz alegia-bilduma bat argitaratu zuen, Ipui onac izenekoa (1804), Samaniegoren ereduari jarraituz.

Arabako Foru Aldundiak argitaratuta, 2003. urtean Samaniegoren alegia-bilduma osoaren euskarazko lehen itzulpena argitaratu zen, Koldo Biguri itzultzailearen eskutik, argitalpen elebidun batean (ISBN 13: 978-84-7821-565-2).

Alegia ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • La cigarra y la hormiga.
  • La lechera.
  • La águila, la corneja y la tortuga.
  • La zorra y la gallina.
  • Congreso de los ratones.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]