Akkra

Wikipedia, Entziklopedia askea
Akkra
Nkran
hiria
Accra Montage.jpg
Administrazioa
Herrialdea Ghana
EskualdeaAkkra Handia
AlkateaMohammed Adjei Sowah (en) Itzuli
Izen ofizialaAccra
Jatorrizko izenaNkran
Geografia
Koordenatuak5°36′13″N 0°11′13″W / 5.6037°N 0.187°W / 5.6037; -0.1875°36′13″N 0°11′13″W / 5.6037°N 0.187°W / 5.6037; -0.187
Greater Accra Metro Area.jpg
Azalera173 km²
Altuera61 m
MugakideakEastern Region (en) Itzuli, Central Region (en) Itzuli eta Shai Osudoku District (en) Itzuli
Demografia
Biztanleria2.291.352 (2013)
Red Arrow Down.svg0 (2013)
Dentsitatea13.244,81 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia0302, 0302
Ordu eremuaUTC±00:00 eta Greenwich Meridianoko Ordua
Hiri senidetuakJohannesburg, Chicago, Washington, Columbia, Columbus eta Paynesville (en) Itzuli
Hizkuntza ofizialaingeles
http://www.ama.ghanadistricts.gov.gh/

Akkra[1] (ingelesez: Accra, əˈkrɑː ahoskatua) Ghanako hiriburua eta hiri nagusia da. Gineako golkoan dago, eta kultura, merkataritza eta industriagune garrantzitsua da. Komunikazio ugari ditu, burdinbidez eta errepidez, kostalde bereko beste hiriekin. Garrantzi handiko petrolio findegia du.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Akkra" izena "Nkran" hitzatik dator, Àkan hizkuntzetan "inurriak". Izenaren justifikazioa inguruan zeuden inurritegi ugaritasunean aurki nahi izan da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1500 eta 1578 artean egungo Akkraren inguruan Portugaldar Inperioak gotorleku bat sortu zuen. Tokia Afrikako lehengaiak eta esklabuekin komertzio egiteko egokia zen eta horiek ospea eman zioten, azken buruan europearrek Gineako golkoko mendebaldeko itsasalde horri Urre Kosta esan baitzioten.[2]. Esklabuak batez ere ga herriaren lurraldeetan harrapatzen zituzten, kokalekuaren inguruko mendietan. 1578an ga herriko talde batek portugaldarren gotorlekua txikitu zuen; XVII. mendearen hasieran, bestetik, ga herrikoek bertan hiri bat sortu zuten. 1642an Herbeheretar Inperioak potugaldarra ordezkatu zuen eta beste gotorleku komertziala sortu zuten. Halaber, Britaniar Inperioaren Royal African Companyak inguruetan kokatu ziren gatazka armatuak sortuz; arazoak, nolabait, 1672ko Bredako Itunaren bitartez konpondu ziren; horren arabera britainiarrek beste kokapena bilatu zuten. Aipatutako herriekin batera, inguruan ere, XVII. mendearen bukaeran, suediarrak eta danimarkarrak ibili ziren.

Christiansborg gaztelua.

Egungo hiria ga herriak sortutako inguruan garatu zen baina baita ere beste herrialdetako inbaditzaileen gotorlekuak hartuz:

Aipatutako lau alde hauek egungo hiriburuaren barrutiak dira.

1877an, britaniarren eta Ashanti Inperioa arteko gerren ondoren, Akkra Urre Kosta Britaniar koloniaren hiriburua izendatu zuten, horrela Cape Coast ordezkatuz. Halaber, poliki-poliki, lurraldean zeharrean burdinbidearen eraikuntzak hiria Ghanako benetako bihotz ekonomikoa bihurtu zuen.

1862an eta 1939an lurrikarek txikizio handiak eragin zituzten Akkran.

1948an Accra Riots erakundeak Erresuma Batuarekiko independentziaren aldeko kanpaina handia eragin zuen. 1957an estatu izaera eskuratu zuten eta Akkra hiriburua izendatua izan zen.

Gaur egun Afrikako hiriburu aurreratuenetariko bat da.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Akkrak klima tropikala lehorra du ia erdielkorra. Bi euri garaiak ditu baina urte osoan ez du asko egiten, 730 mm. batezbesteko. Tenperatura aldetik ez dira aldaketa handiak ematen: 24,7°tik 28°tara. Abuztua hilabete hotzena da, martxoa beroena.

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Akkra)   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 34 38 38 34 35 33 32 32 32 32 33 34 38
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 31 31 31 31 31 29 27 27 27 29 31 31 30
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 23 24 24 24 24 23 23 22 23 23 24 24 23
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) 15 17 20 19 21 20 19 18 20 19 21 17 15
Euria (mm) 15 33 56 81 142 178 46 15 36 64 36 23 725
Euri egunak (≥ 1 mm) 1 2 4 6 9 10 4 3 4 6 3 2 54
Eguzki orduak 217 226 217 210 217 150 155 155 180 217 240 248 2432
Iturria: BBC Weather[3]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren bilakaera
Urtea Biztanleria
1931 61.000
1950 160.000
1960 390.000
1970 624.091
1984 969.195
2000 1.658.937
2001 1.661.400

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Akkrak bi hiri senidetu ditu:[4]

Hiria Herrialdea Urtea Erreferentziak
Ameriketako Estatu Batuak Chicago, Illinois Estatu Batuak 1989 [4]
Ameriketako Estatu Batuak Washington Hiria Estatu Batuak 2006 [5]

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • "Accra" . Encyclopædia Britannica. Vol. 1 (11th ed.). 1910. p. 125.
  • Accra City Handbook. Accra City Council. 1977.
  • Jones J. Tetteh; C.S. Botchwey, eds. (1989). Accra, capital of Ghana. ISBN 9964905041.
  • Katherine V. Gough; P. Yankson (2001). "Role of Civil Society in Urban Management in Accra, Ghana". In Arne Tostensen; et al. (eds.). Associational Life in African Cities: Popular Responses to the Urban Crisis. Sweden: Nordiska Afrikainstitutet. pp. 127+. ISBN 978-91-7106-465-3.
  • Agbenyega Adedze (2003). "Accra, Ghana". In Dickson Eyoh; Paul Tiyambe Zeleza (eds.). Encyclopedia of Twentieth-Century African History. Routledge. ISBN 0415234794.
  • Kwame Anthony Appiah; Henry Louis Gates, eds. (2005). "Accra". Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience (2nd ed.). Oxford University Press. p. 18. ISBN 978-0-19-517055-9.
  • Kevin Shillington, ed. (2005). "Accra". Encyclopedia of African History. Taylor & Francis. p. 15. ISBN 978-1-57958-245-6.
  • John R. Weeks; et al. (2007). "Can we spot a neighborhood from the air? Defining neighborhood structure in Accra, Ghana". GeoJournal. 69.
  • Alex Boakye Asiedu and Godwin Arku (2009). "The rise of gated housing estates in Ghana: Empirical insights from three communities in metropolitan Accra". Journal of Housing and the Built Environment. 24 (3): 227–247. doi:10.1007/s10901-009-9146-0. JSTOR 41107466.
  • David P. Johnson Jr. (2010). "Ga". In Kwame Anthony Appiah; Henry Louis Gates (eds.). Encyclopedia of Africa. Oxford University Press. ISBN 9780195337709.
  • Mobile City of Accra: Urban Families, Housing and Residential Practices, Dakar: Council for the Development of Social Science Research in Africa, 2012
  • Improving Participartory Water Governance in Accra, Ghana, Canada: Centre for International Governance Innovation, 2013 – via International Relations and Security Network
  • Ato Quayson (2014). Oxford Street, Accra: City Life and the Itineraries of Transnationalism. Duke University Press. ISBN 978-0-8223-7629-3.
  • Marleen de Witte (2016). "Encountering religion through Accra's urban soundscape". In Jonathan Darling; Helen F. Wilson (eds.). Encountering the City: Urban Encounters from Accra to New York. Routledge. pp. 133+. ISBN 978-1-317-14395-6.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]