Bergarako Errege Mintegia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Bergarako Errege Mintegia
Bergara seminarioa 2005-04-24.JPG
Bergarako Errege Mintegia aurrealdea.
Kokapena
kokapenmapa
Helbidea Plaza Nagusia, Bergarako Alde Zaharra
Koordenatuak 43° 07′ 03″ N, 2° 24′ 49″ W / 43.11762222°N,2.41364722°W / 43.11762222; -2.41364722Koordenatuak: 43° 07′ 03″ N, 2° 24′ 49″ W / 43.11762222°N,2.41364722°W / 43.11762222; -2.41364722
Historia eta erabilera
Irekiera 1776
Arkitektura

Bergarako Errege Mintegia Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak 1776an sortu zuen, Real Seminario Patriótico Bascongado de Bergara izenarekin. Mintegia jesuiten ikastetxea izandako eraikuntzan kokatu zuten. Gaur egungo Plaza Nagusian kokatua dago, Jauregi etxearen eta Izagirre Moiua jauregiaren artean, eta Bergarako udaletxearen aurrean, Bergarako Alde Zaharran.

Hezkuntza eta ikerketa zientifikoaren esparruan ikastegi garrantzitsua izan zen Europa mailan. Frantzisko Xabier Munibe, Peñafloridako kondea, izan zuen zuzendari. Motibo hori zela medio, Munibe Bergaran bizitzen jarri zen. Mintegiko kimika-laborategian Elhuyar anaiek wolframioa bakartu zuten 1783an. Ilustrazioak Euskal Herrian izan zuen eraginaren erakusgarri garbia da, Euskalerriaren Adiskideen Elkartearekin batera. San Martin Plazan erakusten duen fatxada XIX. mendearen erdialdekoa da. Gaur egun UNEDen eta Aranzadi ikastolaren egoitza da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1776. urtean Euskal Herriaren Adiskideen Erret Elkarteak Bergaran sortu zuen irakaskuntza eta ikerketarako erakunde moduan. Frantzisko Xabier Munibe Idiakez Peñafloridako Kondea eta Euskal Herriko Adiskideen Elkarteko lehendakaria izan zen erakunde horren bultzatzaile nagusia. 1769. urtean, jesuitak Espainiatik egotzi ondoren (1767),Karlos III.a Espainiako erregeak 1593. urtean Oñatitik etorri ziren jesuitentzat egokituriko eraikuntza eman zion Euskal Herriko Adiskideen Elkarteari, eta honek egoitza nagusia Bergaran ezartzea erabaki zuen 1775ean. Asmo handinahi haien arabera, gai klasikoez gainera (Latina, Erlijioa, Hizkuntzak, Matematika, Filosofia), Kimika, Mineralogia, Fisika, Natur Zientziak, Metalurgia, Marrazkia eta Musika ere irakasten hasi ziren Mintegian eta, horrela, Bergarakoa lehen mailako ikasketa eta ikerketa zentro bihurtu zen Espainiako Estatuan. Atzerriko irakasle eta ikerlari ospetsuak ekarri zituzten eta fisika eta kimika arloak landu ziren bereziki, Euskal Herriko burdin eta altzairugintza eraberritu asmoz.

Bergarako Errege Mintegia.

1783. urtean, Elhuyar anaiek wolframioa aurkitu zuten bertan. Kanpotik ekarritako teknologia berriak eta bertan eginiko saio baliotsuek ez zioten, ordea, nekazaritzari halako berrikuntzarik ekarri. Natur Zientzietako eta Hezkuntzako ikusmolde berriek lehen lekuan ezarri zuten Bergarako Mintegia Espainiako Estatuko Irakaskuntzan. Mintegia Gipuzkoako aitonen-semeen ikastegia izan zen batez ere. 1794an frantses gudarosteak Gipuzkoan sartu ondoren Mintegia Gasteiza eraman zuten eta 1798an berriz ere Bergaran egokitu zen. Gainbeheraren abiada izan zen hura. 1804. urtean Estatuak hartu zuen Erret Mintegiaren gidaritza eta Real Seminario de Nobles izena eman zion. 1822an Bigarren Irakaskuntzako Unibertsitate bihurtu zuten eta hurrengo urtean, Fernando VII.a Espainiakoa errege zela, Real Seminario de Nobles egin zuten berriro ere. XIX. mendean Mintegiak ez zuen hasierako garrantzi hura eskuratzerik izan: Gipuzkoako Bigarren Irakaskuntzako Goi Mailako Institutua izan zen (1845). 1851-1860 urte bitartean Real Seminario Científico Industrial izena eman zioten eta, Espainiako Estatuko lehen industria eskola bilakatu zen. 1880an domingotarrek zuzendutako Lanbide Eskola bihurtu zen. 1938 eta 1944aren artean apaiz seminarioa izan zen eta 1975etik aurrera Urruneko Unibertsitatearen (UNED espainieraz) egoitza da.

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]