Argien Garaia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Denis Diderot, Entziklopediaren sortzailea.

Argien Garaia edo Ilustrazioa XVII. eta XVIII. mendeen artean garatu zen garai filosofiko eta zientifiko aberatsa izan zen.

Europan gertatu zen, Frantzia, Alemania, Espainia eta Erresuma Batuan bereziki. Euskal Herrian, Euskalerriaren Adiskideen Elkartea da garai hartako emaitzarik nabarmenena.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ilustrazioak munduko misterio guztiak argitu nahi zituen arrazoiaren argiaren bidez, bai eta superstizioa eta ezjakintasuna deuseztu ere. Lau izan ziren mugimendu intelektual horren ezaugarriak:

  • Gizartea arrazoimena aplikatuz azter zitekeen. Gobernu-sistemek zentzuzkoena eta egokiena hartu behar zuten kontuan, eta ez tradizio hutsari besterik gabe eutsi. Arrazoimena aplikatzeak gizadiaren aurrerapen etengabea eragingo zuen.
  • Gizakia zen pentsalari ilustratuen teorien ardatz nagusia. Pertsonek eskubide naturalak dituztela defendatzen zuten. Botereak ezin zituen eskubide horiek deuseztu.
  • Aurkikuntza zientifikoak gauzatzea eta filosofoen ekarpenak gizartean eta politikan ezartzea.
  • Hezkuntza bultzatzea arrazoia hedatzeko bide moduan.

Ideologia berria zentro ofizialak -esate baterako unibertsitateak eta akademiak- alde batera utzita hedatu zen, haiek Elizaren kontrolpean zeudelako neurri handi batean. Ilustrazioak erabilitako zabalkunde bideak aretoak, masoneria, prentsa eta argitalpen mota oro izan ziren.

Pentsamendu politiko ilustratua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pentsalari ilustratuek ez zuten doktrina politiko homogeneorik egin eta ezin izan zituzten absolutismoaren oinarriak deuseztu. Hala ere, hiru egile gailendu ziren beren testu politikoek izandako eraginagatik:

Pertsonaia nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]