Eritreako historia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Eritreako Historia Eritrea den egungo lurraldearen historia da. 1890 urterarte, Eritrea hitza Italiar itzulpena zen Greziar "Erythraia" hitzarena. Aintzinako Greziarrek Itsaso Gorriari ematen zioten izenegatik herrialdeari jarri zioten izen hori.

Antzinako historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Axumeko Erreinua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eritreak historia zati hau Etiopia iparraldearekin konpartitu zuen kristau herrialde boteretsuaren zati izanik. Mani profetak zioenez denbora hartako erreinu garrantsitsuenetakoa izan zen Txina, Erroma eta Persiarekin batera. Erreinua Jesukristoren jaiotzaren denbora antzekoan sortu zen. Haien hizkuntza Ge'ez hizkuntza zen gaur egun Eritrean hitz egiten den hizkuntzetako bat. 5. mendean seguruenik erreinua jada ez zen esistitzen baina datu gutxi daude hori baieztatzeko.

ST-Massowa.jpg

Italiar kolonizazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Italiako Erresuma berriak 1890. urtean berretsi zuen 1869an hasi zen kolonizazio prozesua. Rubattino ekintzaile eta kolonoaren enpresa batek Assab badia erosi zien sultan batzuei flota komertzial bat sustatzeko. 1882ko martxoaren 10ean italiar gobernuak lur horiek erosi zituen, eta italiar armada Eritreako kosta konkistaten hasi zen, Massawa hirira iristeraino.

Azkenean Italiar kolonizazioa 1890eko urtarrilaren 1ean ofizializatu zen. Asmara hiria hiriburu bihurtu zuten. Italiar Eritrea Italiaren lehen kolonia bihurtu zen Afrikako lurretan. 1939. urteko datuen arabera Eritreako 100.000 biztanle Italiarrak ziren, eta Eritreako biztanle guztiak 1.000.000 ziren.

Italiarrek katolizismoa ekarri zuten herrialde honetara. Italiarrek industria eta agrikultura gauzatu zuten errepide eta trenbide infraestrukturak sortzen ari ziren heinean. 1941ean, II. Mundu Gerra hasi eta gutxira, Erresuma Batuko zati bihurtu zen, eta Italiaren kolonia izateari utzi. Eritrea Erresuma Batuaren agintepean egon zen 4 urtez 1952ko irailaren 15 arte, ONUren eskaeraz.

Etiopiarekin bateratzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingelesak Eritrea utzi zutenetik 1961. urtera Eritrea Etiopiar inperiokoa izan zen. Independizatzeko protestak Eritrearen askatasunerako mugimenduarekin batera sortu zen. mugimendu honek Etiopiako armadaren aurka borrokatzen zuen. Mugimendu honek Etiopiar Parlamentuan zeuden Eritrear diptatu batzuk haien postua uztea eragin zuen. Etiopiako armadak Eritreako independendisten kontrako ofensiba bat jarrri zuen martxan SESBaren laguntzaz. Ofensiba honetan Etiopiar armadak Asmara hiriburua Etiopiar armadaren menpe gelditu zen. 50.000 Eritrearrek haien etxeak utzi behar izan zituzten Etiopiar armadak Napalma erabiltzen zuelako.

1977an NBEk kalkulatu zuen 20.000 hildako utzi zituela gatazkak eta 500.000 desplazatu. Etiopiarren atakeak SESBaren laguntzaz ez zuten lortu Eritrear milizianoak atzera botatzea.

1983 beste atake bat egin zuten Etiopiakoak, atakerik gogorrena, ala ere milizianoek haiek uxatzea lortu zuten. 1987 urtean autonomia izateko eskubidea lortu zuten nahiz eta ordurako Eritreako lurralde gehiena Eritrearen askatasunerako mugimenduak hartua eduki. 1991. urtean mugimendu honen liderrak gobernu probisional bat sortu zuen, Etiopiako erregimenarekin zerikusirik eduki gabe.


Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Eritreako historia Aldatu lotura Wikidatan