Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Euskal Herriko hobi mineralak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Euskal Herriko hobi mineralak hemen kokatua: Euskal Herria
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineralak
Euskal Herriko hobi mineral garrantzitsuenak.[1]
Purple pog.svg Pb, Zn, Mg, F, Fe, (Ag)
White pog.svg Pb, Zn
Red pog.svg Fe
Blue pog.svg Magnesita
Green pog.svg Mg, K gatzak
Black pog.svg Gas naturala
Map pointer.svg Cu[2][3]
Orange pog.svg Hg
MapPointer.svg Uranioa

Eskuineko mapan hobi mineral nagusiak agertzen dira. Ikus daitekenez 4 jatorri ezberdinetako hobi mineralak daude. Lehenengoa, bere antzinatasunaren arabera, Paleozoikoko mazizoetan dauden berun, zink, magnesio, fluor eta burdin hobiak dira. Hauek erromatarren garaian ustiatzen ziren, batez ere Aiako Harrian eta gero Oiassoko portuan garraiatu. Honetaz gain Aldude eta Bortzirietan ere agertzen dira mineral hauek. Hauetako askotan zilarra ere aurki daiteke. Ariben merkurioa ere esplotatu zen bere garaian.[4]

Kretazeoko mineralak bi mota ezberdinetan agertzen dira. Alde batetik Bilboko Antiklinalaren ardatzean burdinezko hobi oso garrantzitsuak daude. Burdina leku askotan atera badaiteke ere (burdinolak oso ugariak izan ziren garai batean) inon ez dago Euskal Herrian Meatzaldea eskualdean bezain beste. Triano mendia gaur egun guztiz zulatua dago, bertan zegoen minerala ateratzeko. Gallarta, Bilbo eta Otxandion ere ola garrantzitsuak egon dira. 1878tik 1898ra 80,5 milioi tona burdin atera ziren Triano ingurutik, 1899an 6,5 milioi tona atera ziren, hogei urte lehenago 1,3 ateratzen zirelarik[5].

Antiklinorioaren bi alpetan kareharria da nagusi, eta uharri ugari daude. Bertako askotan beruna eta zinka atera daiteke. Meatze hauek txikiak dira, baina ugariak. Bizkaiko sinklinorioaren iparraldeko alpean ere agertzen dira, hiru banda osatuz.

Hirugarrenik diapiroei lotutako gatz mineralak daude. Hauek gatzaga askotan esplotatu izan dira eta gaur egun Iruñea inguruan badute garrantzia. Nafarroan gatz arruntaren esplotazioak interes ekonomikoa du, 2004an 112.741 tona ekoiztu ziren.[6]

Azkenik hobi minerala izan ez arren bere balio ekonomikoa dela eta aipatzeko modukoa da Bermeotik iparraldera aurkitu zen gas natural boltsa. Bertan kokatu zen La Gaviota izeneko gas ustiatzailea. Gaur egun ez dago esplotatzeko haina gas.

Burdinaren garrantzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burdinolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industrializazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beste elementu batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beruna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zinka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Magnesioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Potasak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gatza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]