Ezkio

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ezkio
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Ezkio, Gipuzkoa, Euskal Herria.JPG
Ezkioren ikuspegia Kizkitza ingurutik.
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Urola Garaia
Izen ofiziala Ezkio
Alkatea Garikoitz Aiesta (Kudeaketa Batzordea)
Posta kodea 20XXX
INE kodea 20035
Herritarra ezkiotar
Kokapena
Koordenatuak 43° 05′ 00″ N, 2° 16′ 00″ W / 43.08333333°N,2.26666667°W / 43.08333333; -2.26666667Koordenatuak: 43° 05′ 00″ N, 2° 16′ 00″ W / 43.08333333°N,2.26666667°W / 43.08333333; -2.26666667
Ezkio hemen kokatua: Gipuzkoa
Ezkio
Ezkio
Ezkio (Gipuzkoa)
Azalera 12,38 km2
Garaiera 420 metro
Distantzia 54 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 622 (Itsasorekin batera) biztanle (2016)
Dentsitatea ERROREA: ezin izan da automatikoki kalkulatu, arazoa konpontzeko egin klik hemen biztanle/km²
Zahartze tasa[1] % 21,28
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 64,29
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 87,8 (2011)
Genero desoreka[1] % 1,75 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,27 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 78,32 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 53,4 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1385. urtea


Ezkio Gipuzkoako erdi-hegoaldeko udalerri bat da.[3] 2007an, 451 biztanle zituen. 1965etik 2017ra bitartean, Itsasorekin batera Ezkio-Itsaso udalerria osatzen zuten auzoetariko bat izan zen.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezkio leku-izena ezki zuhaitzari bide dagokio. Antzina, herriaren izena Ezkioga zen, -aga atzizkia leku-adierazlea izanik. Osaera bera du Ezkiaga izenak, gaur egun euskal abizena dena. Ezkioga, izan ere, Ezkiagaren aldaera hutsa da. Horrenbestez, Ezkiogak «ezkiak dauden lekua» esan nahiko luke. Ezkioga, gizaldien igaroaz, Ezkio bilakatu zen, jatorrizko izenaren molde sinkopatua. Ezkio izena, jatorriz molde herrikoi eta lagunartekoa, ofizial egin zuten 1981ean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezkiori buruzko lehenengo datuak 1385eko urriaren 29koak dira. Egun hartan Urretxuri batu zitzaion. Horren ondorioz, Segurarekin hainbat iskanbila izan zituen Urretxuk. Azkenean 1441. urtean Ezkio Segurari batu zitzaion.

1661eko martxoaren 13an Ezkio Areriako alkatetzatik banandu zen.

Ezkioko agerkundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezkioko Ama Birjinaren ustezko agerkundeak[4] bere sasoian entzute handia eduki zutela ere, geroago isilean gorde izan nahi zituzten. 1931ko ekainaren 30ean, Antonia eta Andres Bereziartua neba-arrebek lehen aldiz Ama Birjina ikusi ei zuten bertan. Albistea arin zabaldu zen eta milaka pertsona Birjina agertu zen larrera erromesaldian joaten hasi ziren. Agerkundeak biderkatu egin ziren, histerismo, espasmoak eta konorte galtzeak gertatu ziren jaiera grinatsuko giroan. Hala ere, lehen uneetatik, sasoiko elizkidegoaren zati handi batek zein gizarteko alderdi laizistak eszeptiko azaldu ziren Ezkioko agerkundeen aurrean.

Ustezko agerkundeen lekuan, jendetza bildurik (1931)

Walter Starkie hispanista katoliko irlandarra Ezkion egon zen, agerkundeak euren goreneko aldian zeudela, eta Ezkioko gertakariei bere Spanish Raggle-Taggle liburuan atalburu oso bat eman zien. Hari kontatutako pasarteak aztertu eta bertan jazotzen ziren gertaerak ikusi ostean, talde eskuindar eta ohiturazaleek jazoerak agerkundeen egun bi aurretik aldarrikatutako Espainiako Bigarren Errepublika laikoaren aurka egiteko erabiltzen ibili zirela ondorioztatu zuen. Ama Birjinak iragarleei emandako mezuetako batzuk gertuko guda bat iragartzen bide zuten.

Eliza katolikoa agerkundeen aurka arrazoi birengatik azaldu zen: alde batetik, agerkundeetan naturaz gaindiko gertakarien frogarik ez egoteagatik, eta bestetik, bere burua azpijoko politikoen baitan nahastuta ikustearen beldurragatik. 1933an Elizak Ezkion basilika baten eraikuntza galarazi zuen eta, azkenik, lehen agerkundetatik urte bi baino gehiago igaro zirela, gezurrezkoak izan zirela adierazi zuen. 1934tik aurrera, Elizaren ukatzea zela eta, Ezkioren inguruan sortutako mugimendua makaldu zen. Elizak zein Errepublikako agintariek mugimendua eten nahi zuten eta Ezkio eskas bisitatutako eta baztertu samartutako leku bihurtu zen. Edozelan ere, sinestun talde txikiek agerkundeen fedeari eutsi diote gaur egunera arte.

1932 Pío Barojak Los Visionarios (euskaraz, Begitaziodunak) eleberria idatzi zuen, Ezkioko agerkundeei buruz jardunez. 2001ean Manuel Gutiérrez Aragónek Ezkioko gertaeretan ere oinarritutako Visionarios filma arteztu zuen.[5]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ezkioko biztanleria
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007
132 134 139 137 144 147 143 155

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman Udalbiltza izeneko erreferentziarako
  2.   «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA) .
  3.   «2016ko abenduaren 20ko 27/2016 FORU DEKRETUA, Itsaso Ezkio-Itsaso udalerritik banandu eta udalerri independente gisa eratzea onartzekoa.» Gipuzkoako Aldizkari Ofiziala (Gipuzkoako Foru Aldundia) . Noiz kontsultatua: 2017-1-17 .
  4. (Gaztelaniaz) «Ezkioga: Las Apariciones», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
  5. (Gaztelaniaz) «Ezkio-Itsaso protege del TAV a la Virgen», Noticias de Gipuzkoa, 2011-12-22.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ezkio
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa
Geografia
Gipuzkoa
Artikulu hau Gipuzkoako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa