Kolera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Kolera

Cholera bacteria SEM.jpg

Vibrio choleraeren irudia, mikroskopio elektroniko baten bidez
Deskribapena
Mota intestinal infectious disease Itzuli, Major Waterborne diseases Itzuli, neglected tropical disease Itzuli, primary bacterial infectious disease Itzuli, anthroponotic disease Itzuli, bacterial infectious disease Itzuli
Vibrio infectious disease Itzuli
Espezialitatea infektologia
Arrazoia(k) Vibrio cholerae
Sintoma(k) Beherakoa, Oka, deshidratazioa, giltzurrun-gutxiegitasun akutua
circulatory shocka Itzuli
Sortzen du third cholera pandemica Itzuli, Londresko 1854ko koleraldia, first cholera pandemica Itzuli, second cholera pandemica Itzuli, fifth cholera pandemica Itzuli, fourth cholera pandemica Itzuli, sixth cholera pandemica Itzuli
seventh cholera pandemica Itzuli
Identifikatzaileak
GNS-10-MK A00
GNS-9-MK 001
GNS-10 A00
GNS-9 001
DiseasesDB 29089
MedlinePlus 000303
eMedicine med/351
MeSH D002771D002771 eta D002771
Disease Ontology ID DOID:1498 eta DOID:1498
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen

Kolera Vibrio cholerae izeneko bakterio gram-negatiboak eragindako gaixotasuna da. Robert Koch medikuak aurkitu zuen bakterio hori, kolerak jotako gaixoen gorozkiak mikroskopioan aztertuz (1884an).

Vibrio cholerae uretan bizi da, gehienetan ur geza kutsatuetan eta hondakin uretan. Mikrobio honen gordailua gizakia da. Horrek esan nahi du kutsapena gaixoen gorotzen bitartez gauzatzen dela, hauek milioika bakterio patogeno baitituzte, uretara iristean ur horiek kutsatzen dituztenak.

Gaitzaren hedapena munduan zehar.
Gorriz eremu endemikoa.

Kolera endemikoa da garapen bidean dauden zenbait lurraldetan. Bertan, higiene baldintzak eskasak dira. Edateko ura, adibidez, ez da behar bezala arazten, ezta hondakin urak ere. Baldintza horietan edateko ura bakterioz kutsatuta egotea posible da, eta Afrika zein Asiako toki askotan hori da gaixotasunaren sorburua.

Infekzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vibrio cholerae gorozki-aho bidetik sartzen da gorputzean, ur kutsatuta edaterakoan. Infekzioa uretatik transmititzen denean izurri handiak gertatzen dira. Janarien bitartez transmititzen denean (esnea, arrainak edo itsaskiak jaterakoan) noizbehinkako kasuak agertzen dira.

Erasobidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdailera iristerakoan bibrioi asko hiltzen dira, urdaileko azidotasunak jota. Bizirik irauten dutenak heste meharrera ailegatu eta bertako mukosara atxikitzen dira. Vibrio cholerae-k sortzen duen enterotoxina indartsuak bakterioaren birulentzia areagotzen du: toxina horrek hesteetatik ura eta elektrolitoak kanporatzen ditu, beherako bortitzak eraginez.

Sintoma klinikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaitz honen inkubazio epea 1 eta 5 egun artekoa da. Sintoma nagusiak okadak, beherakoak eta sabeleko mina dira. Ez dago sukarrik, gaitza toxina batek eragiten duelako.

Beherakoak ugari dira (40-50 egun batean), eta oso urtsuak. Kolerak deshidratazio bortitza sortzen du, eta tratatu gabeko gaixoak horren ondorioz hiltzen dira 3-4 egunetan.

Prebentzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koleraren aurkako txertoa dago, baina ez du betiko immunitatea ematen eta babesa kasuen erdian bakarrik ematen du. Txertoa jarri ohi da kolera endemikoa duten herrialdeetara abiatu aurretik.

Prebentziorik onena neurri higienikoak hartzean datza, batez ere edateko uraren arazketan. Eremu endemikoetara joaten diren turistek botilako ura besterik ez dute edan behar, eta janari gordinak ez dituzte jango.

Kolera aitortu beharreko gaixotasuna da Euskal Herrian.

Tratamendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bikoitza da: alde batetik, deshidratazioari aurre egiteko likido eta elektrolito asko eman behar zaio gaixoari (aho bidetik eta zain bidetik); bestetik, bakterioaren aurkako tratamendu antibiotikoa ezarri behar da. Tetraziklinak eta kinolonak dira erabilgarrienak.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kolera Aldatu lotura Wikidatan