Koper

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Koper / Capodistria
Koper
Capodistria
 Eslovenia
View of Koper from Zusterna.JPG
Administrazioa
Herrialdea  Eslovenia
Eskualdea Kostaldea-Karst
Alkatea Boris Popovič
Izen ofiziala Koper
Jatorrizko izena Koper-Capodistria
Postakodea 6000
Geografia
Koordenatuak 45° 32′ 48″ N, 13° 43′ 46″ E / 45.546527777778°N,13.729444444444°E / 45.546527777778; 13.729444444444Koordenatuak: 45° 32′ 48″ N, 13° 43′ 46″ E / 45.546527777778°N,13.729444444444°E / 45.546527777778; 13.729444444444
Koper hemen kokatua: Eslovenia
Koper
Koper
Koper (Eslovenia)
Karte Koper si.png
Azalera 13 km²
Altuera 3
Mugakideak Muggia eta San Dorligo della Valle
Demografia
Biztanleria 53,037 bizt.
Dentsitatea 4,08 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia 05
Ordu eremua UTC+01:00
Hiri senidetuak Korfu, Muggia, Ferrara, San Dorligo della Valle, Buzet, Samara, Žilina, Jiujiang, Saint John eta Çeşme
http://www.koper.si www.koper.si

Koper (ˈkoːpəɾ ahoskatua, italieraz: Capodistria), Esloveniako seigarren hiria da, Kostaldea-Karst eskualdeko hiri handiena. 2012ko erroldaren arabera 53.037 biztanle ditu.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esloveniaren hego-mendebaldean kokaturik dago eta herriak Adriatikoaren ertzean dituen lau herrietatik handiena da, bere kaia beraz benetan garrantzitsua da. Udalerria oso txikia da eta Istria penintsularen iparraldean kokaturik dago. Koperrek Italiarekin egiten du muga eta Kroazia ere oso gertu dauka.

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koper ofizialki elebiduna da, esloveniera eta italiera hartzen ditu bere baitan, hortik Koper-Capodistria izena.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sorrera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koperreko golkoan zegoen uharte batean ezarri zen asentamenduan dauka jatorria. Greziarrek Aegida izena eman zioten "ahuntzen herria" eta erromatarrek latinizatu eta Capris deitu zuten. Honen aldaera da eslovenierazko Koper izena.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

568 urtean lonbardiarren inbasioaren ondorioz Triesteko biztanleek baimena eskatu zioten Justiniano II.a enperadore bizantziarrari Koperren ezartzeko eta haren omenen Justinopolis izena eman zitzaion. Azkenean lombardiarrek Koper ere hartu zuten. Frankoen eta avaroen erasoak eta okupazioak ere izan zituen hurrengo urteetan.

932 urtetik aurrera Koper eta Veneziaren artean harreman komertzialak sortu ziren baina Germaniako Erromatar Inperio Santuak Veneziarekin loturak hautsi zituenean eten egin ziren. Koperrek orduan herri eskubideak hartu zituen eta mugan egonik harresiak eraiki zituen. 1278an ordea Veneziaren esku gelditu zen eta harresiak eraitsi egin ziren. Hauek Istriako hiriburu bihurtu zuten eta Caput Histriae izendatu ("Istriako buru"), hortik bere italierazko izena.

Aro modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XVI mendean izandako izurriteek hiriaren populazioa nabarmen jeitsiarazi zuten eta 1719an Trieste kai askea bihurtu zenean Koperrek eremuko merkatal monopolioa galdu zuen.

XX mendea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1900 urteko erroldaren arabera hiriko populazioa 8.000 biztanle ingurukoa zen, hauetatik 7.205 italiarrak, 391 esloveniarrak, 167 kroaziarrak eta 67 alemaniarrak ziren. Lehen Mundu Gerra bukatzean Italiaren esku gelditu zen, Trieste hiriburu zuen lurraldean, baina Bigarren Mundu Gerraren ondoren Jugoslaviak hartu zuen. Hiriko italiar gehienek hiria utzi eta Italiara egin zuten alde.

1991ean Esloveniak independentzia lortzerakoan herrialdeko kai-hiri bakarra bihurtu zen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun esloveniarrak dira nagusi hirian, 2002ko erroldaren arabera honako hauek dira biztanleen jatorri etnikoak:

  • Esloveniarrak: 35.246 (%74'14)
  • Kroaziar, bosniar eta serbiarrak: 8.314 (%17'49)
  • Italiarrak: 1.059 (%2'23)

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

FC Koper futbol taldea eta RK Koper eskubaloi taldea dira aipagarrienak, bakoitzak Esloveniako liga bat eta hiru kopa irabazi ditu.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tito enparantzan kokatzen dira eraikin aipagarrienak:

  • Jauregi pretoriarra: XV mendeko jauregia gotiko veneziarra da.
  • Loggia jauregia: Koperreko udaletxea da, XV mendean eraikia, hau ere gotiko veneziar estiloan.
  • Mariaren Jasokundearen katedrala (Cerkev Marije Vnebovzete): XII mendeko eliza honetan Esloveniako kanpai zaharrenetakoa dago, 1333 urtekoa hain zuzen ere. Barruko Sacra conversazione margolana, 1516koa, benetan aipagarria da.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Koper Aldatu lotura Wikidatan