Trieste

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Trieste
Trieste
Italiako udalerria
Risiera di San Sabba 2.JPG
Free Territory Trieste Flag.svg Trieste-Stemma.svg
Administrazioa
Herrialdea Italia
Eskualdea Friuli-Venezia-Julia
ProbintziaTriesteko probintzia
Izen ofiziala Trieste
Jatorrizko izena Trieste
Posta kodea 34121, 34122, 34123, 34124, 34125, 34126, 34127, 34128, 34129, 34130, 34131, 34132, 34133, 34134, 34135, 34136, 34137, 34138, 34139, 34140, 34141, 34142, 34143, 34144, 34145, 34146, 34147, 34148, 34149, 34150 eta 34151
ISTAT kodea 032006
Geografia
Koordenatuak 45° 38′ 10″ N, 13° 48′ 15″ E / 45.636111111111°N,13.804166666667°E / 45.636111111111; 13.804166666667Koordenatuak: 45° 38′ 10″ N, 13° 48′ 15″ E / 45.636111111111°N,13.804166666667°E / 45.636111111111; 13.804166666667
Trieste hemen kokatua: Italia
Trieste
Trieste
Trieste (Italia)
Map of comune of Trieste (province of Trieste, region Friuli-Venezia Giulia, Italy).svg
Azalera 85.11 km²
Altuera 2 m
Mugakideak Duino-Aurisina, Monrupino, Muggia, San Dorligo della Valle, Sgonico, Hrpelje–Kozina Municipality eta Sežana
Demografia
Biztanleria 204.234 bizt. (2017ko urtarrilak 1)
Dentsitatea 2.399,65 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia 040
Ordu eremua UTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuak Beirut, Douala, Graz, Santos, Southampton, Le Havre, Venezia, Ljubljana, Milan eta Rostock
Katastro kodea L424
Sailkapen sismikoa 3 (Txikia)
Matrikula TS
http://www.comune.trieste.it

Trieste (Triest friulieraz) Italiako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Friuli-Venezia Giulia eskualdeko hiriburua. Esloveniako mugaren ondoan dago. Izan ere, hegoaldean Koper udalerri esloveniarra kokatuta dago, eta ekialdean Sežana eta Divača herrikideak.

2004an 207.069 biztanle zituen (2.479 biz./km2), eta 204.234 berriz 2017an. Herrialdeko 15. hiririk populatuena da.

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itsaso Adriatikoaren kostaldean, izen bereko golkoan, kokaturik dagoen hiria da. Ospo ibaia bertatik igarotzen da, Esloveniatik etorritakoa.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K.a. II. mendean Tergeste izena hartu zuen Erromatar Inperioaren garaian. Erromatarren kolonia izan zen K.a. 177. urtetik aurrera. K. a. 33. urtean Augusto enperadoreak portua eraikitzeko agindua eman zuen. Erromako Inperioa deuseztatu zenean Istriako eskualdean geratu zen.

788. urte arte Bizantzioren kontrolpean egon zen. 1202. urtean veneziarrek konkistatu zuten. 1382. urtean Leopoldo III.a Habsburgokoaren mende geratu zen, eta Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barnean gero. 1719. urtean merkataritza askerako portu egin zuten, Austria-Hungariako Inperioko portu frankoa. Inperioak Mediterraneorako zuen irteera nagusi bilakatu zen (156.000 biztanle zituen ordurako).

XX. mendearen hasieran italiarrak ziren biztanleen bi heren, eta esloveniarrak eta kroaziarrak gainerakoak. 1918. urtean Italiak inbaditu ondoren hasi zen portuko merkataritza jardueraren gainbehera. 1943. urtean alemaniarrek okupatu zuten eta, Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean, lurraldea banatzeko hitzarmena sinatu zuten Jugoslaviak eta Italiak.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Trieste Barcola)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 16.6 21.2 23.9 29.3 32.2 36.2 37.2 37.0 34.4 30.8 24.4 18.0 37.2
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 7.6 9.0 12.2 16.5 21.6 25.0 27.9 27.7 23.3 17.8 12.3 8.8 17.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -9.3 -14.6 -6.4 1.2 3.8 8.1 10.3 11.0 7.0 3.6 -1.5 -7.9 -14.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 3.8 4.3 6.6 10.0 14.5 17.8 20.3 20.4 16.8 12.7 8.1 4.0 11.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 58.0 56.9 63.4 82.8 84.2 100.4 62.1 84.5 103.4 111.4 107.4 88.5 1003
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 7.8 6.2 7.8 8.5 8.7 9.3 6.5 7.3 7.1 7.9 9.1 8.4 94.6
Eguzki orduak 96.1 118.7 142.6 177 226.3 243 288.3 260.4 210 167.4 99 83.7 2112.5
Hezetasuna (%) 67 64 62 64 64 65 62 62 66 68 67 68 65.5
Iturria: Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare, data 1951-2011

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Merkataritza (iharduera handiko portua da; 26.304.000 tona 1983. urtean) eta industria (ontziolak, petrolio findegiak, kimika industria, altzairugintza, metalurgia, janari industria, papergintza, ehungintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garai askotako monumentuak kontserbatu ditu. Aipagarriak dira erromatarren garaiko anfiteatro eta atearen hondakinak, XI-XIV. mendeetako San Giusto katedrala, 1343. urteko kanpandorrea, XV-XVI. mendeetako gaztelua eta XVIII-XIX. mendeetako etxe eta jauregi barroko eta neoklasiko ugariak.

Biografiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Trieste