Limousin

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Limousin
Frantziako eskualdea
Ikurra
Armarria
Prefektura Limoges
Departamenduak Corrèze
Creuse
Haute-Vienne
Agintariak
 -  Presidentea
 -  Prefeta
Geografia
 -  Guztira 16,942 km2
Biztanleria
 -  2007 zenbatespena 727.000 bizt.
 -  Dentsitatea 42.9 bizt./km2
Webgunea
Kontseilu Orokorra

Limousin (okzitanieraz Lemosin) Frantzia erdialdeko eskualdea izan zen eta Okzitaniako probintzia tradizionala da. 2016 urtetik Akitania Berria eskualdearen zati da.

Corrèze (19), Creuse (23) eta Haute-Vienne (87) departamenduek osatzen dute. Prefektura Limoges hirian dago.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vienne ibaiaren bidegurutzea, non Limousingo hiru departamenduek bat egiten duten.

Eskualde mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Centreko lurraldea iparraldean; Auverniako eskualdea, ekialdean; Akitania eta Midi-Pyrénées, hegoaldean, eta Poitou-Charentes, mendebaldean.

Datu orokorrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

16.942 km2-ko azalera du, eta, 2010ean, 727.000 biztanle. Hiriburua Limoges da. Hiri nagusiak: Brive-la-Gaillarde, Guéret eta Tulle.

Orografia eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Massif Central mendien ondoko lautadak eta mendi apalak zabaltzen dira ekialdean (Gentoux, 950 m; Millevaches, 978 m, eta Monédières, 920 m) eta zabaldi apalagoak mendebaldean. Hegoaldean daude lur beherenak (Brive, 142 m). Mendebaldean arroila sakon bihurriak daude (Creuse, Vienne, Vézère et Corrèze).

Klima Mediterraneo aldekoa da oro har: uda beroak eta negu freskoak. 700-1.000 mm euri izaten da urtean.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Limoges hiria da lurraldeko ekonomiagune nagusia. Ospe handiko portzelanarekin batera (azken hamarkadetan guztiz berritu dute Limogesko portzelanarako industria), industria tradizionalak bizirik dirau (larrukiak, papera, altzariak) eta industria berria sortu da azkenaldi honetan (metalgintza, industria elektrikoa, eta beste).

Limousin osoko industriaren erdia Limoges hirian dago. Corrèzeko departamenduan Brive-la-Gaillarde da industria-hiri nagusia, eta Creusekoan Guéret.

Industria, dena den, bigarren mailakoa da, oro har (% 30,6). Nekazaritza da nagusi Limousingo lurraldean (% 33,6) eta abere-hazkuntzak hartzen du jarduera horien % 80 (behi- eta ardi-azienda).

Gero eta garrantzitsuagoa da zerbitzuen alorra (% 35).

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ménardeixko zutarri eta trikuharria (Pionnat, Creuse departamendua).

Historiaurreko garaietako giza arrastoak aurkitu dira Limousinen. Neolito Arotik aurrera bizigune egonkor ugari eratu ziren, eta herri zeltak eta ligurrak izan ziren bertan. K. a. 51. urtean erromatarrek konkistatu zutenean galiarrak ziren nagusi.

III. mendean hasi zen kristautzea Martzial santuaren eskutik. IV. mendearen bukaeratik aurrera bisigodoen mendean egon zen.

VII. mendean Akitaniako dukeen eraginpeko lurralde bihurtu zen.

XII. mendean, Eleonor Akitaniakoa Henrike II.a Ingalaterrako erregearekin ezkondu ondoren, Ingalaterrako koroari lotu zitzaion, eta Erdi Aro guztian Frantziako erresumaren eta Akitaniako lurren arteko muga zen.

XVII. mendean Frantziako erresumako lurralde bihurtu zen, eta Limoges hiria bihurtu zen bertako hiriburu. Frantziako iraultzaren ondoren hiru departamendutan banatu zen Limousingo lurraldea: Corrèze, Creuze eta Haute-Vienne.

XIX. mendean, hazkunde txiki bat izan zuen bertako biztanleriak burdinbideak zabaldu ondoren (900.000 biztanle 1861ean eta 986.000 1891n), baina hurrengo 70 urtean biztanleriaren laurdena galdu zuen.

Limousindar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Limousin Aldatu lotura Wikidatan