2010eko Txileko lurrikara

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

2010eko Txileko lurrikara

Lurrikararen epizentroa
Data 2010eko otsailaren 27
Sorrera 03:34:14 (UTC-3)
Magnitudea 8.8 Mw
Sakonera 35 km
Mota Tsunamia sortu zuen lurrikara
Kaltetutako herrialdeak  Txile
Intentsitate maximoa IX Mercalli Eskala
Tsunamia Bai
Kaltetutakoak 521 hildako baino gehiago

2010eko Txileko lurrikara 2010eko otsailaren 27ko goizaldean, goizeko 3:34etan Txilen egondako lurrikara izan zen. Epizentroa, itsasoan izan zen, Concepción hiritik hegoaldera 35°50′45.59″S 72°43′8.39″W / 35.8459972°S 72.7189972°W / -35.8459972; -72.7189972Koordenatuak: 35°50′45.59″S 72°43′8.39″W / 35.8459972°S 72.7189972°W / -35.8459972; -72.7189972koordenatuetan, eta Richter eskalan 8,8 gradukoa izan zen[1]

Ozeano Bareko tsunamien ikerketa zentroak alerta ezarri zuen Txile, Peru, Ekuador, Costa Rica eta Panaman lurrikarak eragin zezakeen tsunamia dela eta[2].

Kalteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

kalte material handiak eragin ditu Txileko Biobío eskualdean eta lehen orduetako zenbaketaren arabera, hildakoak 78 ziren[3], baina kopuru hori ondorengo orduetan hastea litekeena da. Eskualderik kaltetuenak Maule eta Biobío izan dira, bertan egon dira hildako gehienak eta hainbat eraikin behera etorri dira.

Santiagon, Vespucio Norte autobidearen zati bat hondatuta geratu da, eta hainbat gidari harrapatuta geratu dira bertan. Txileko Pazko uhartean eta Juán Fernández uhartean herritarrak gune garaietara jo dute lurrikarak eragindako bi metro inguruko tsunamitik ihes egiteko. Tsunamiak Valparaísoko kostaldean 1,4 metroko altuera izan du[4].

Eskualderik kaltetuenean Biobío eskualdean, hainbat eraikin eraitsi ditu lurrikarak, horien artean hamabost solairuko etxebizitza dorre bat, eta Concepción hiria itsasoaren gainetik inguratzen duen autobide zaharreko zubia.

Hildakoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txileko Michelle Bachelet presidenteak emandako datuen arabera, 708 dira hildakoak Txile osoan:[5]

Txileko lurrikarako hildakoak
Eskualdea Hildakoak
Araucanía eskualdea 5
Biobío eskualdea 64
Maule eskualdea 541
O'Higgings eskualdea 46
Santiagoko metropolitar eskualdea 36
Valparaíso eskualdea 16
GUZTIRA 708

Tsunamia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Tsunami

Taula honek, lurrikarak sortutako tsunamia Ozeano Barean zehar nola bidaiatu zuen erakusten du, kostaldeko gune desberdinetan altuera desberdineko olatuak sortuz:

Tsunamia heldu den ordua[6][7]
Kokagunea Herrialdea Latitudea Longitudea Ordua (UTC) Garaiera (m) Garaiera (ft)
DART Saipan JaponiaJaponia 19.1 N 155.8 E 03:55 0.08 0.3
Minamitorishima[8] JaponiaJaponia 24.1N 153.5E 03:43 0.1 0.3
Guam Guam Guam 13.4 N 144.7 E 03:07 0,16 0,5
Sitka, Alaska Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 57.1 N 135.3 W 00:11 0,08 0,3
Nawiliwili, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 22 N 159.4 W 23:23 0,37 1,2
Johnston Atoll Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 16.7 N 169.5 W 22:48 0,22 0,7
Vanuatu VanuatuVanuatu 17.8 S 168.3 E 22:46 0,15 0,5
Crescent City, California Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 41.7 N 124.2 W 22:13 0,37 1,2
Kawaihae, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 20 N 155.5 W 22:11 0,52 1,7
Honolulu, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 21.3 N 150.4 W 22:00 0,25 0,8
Barber's Point, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 21.3 N 158.1 W 21:57 0,12 0,4
Santa Barbara, California Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 34.4 N 119.7 W 21:50 0.53 1.7
Kahului, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 20.9 N 156.5 W 21:47 0,98 3,2
Kuamalapau, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 20.8 N 156.9 W 21:36 0,18 0,6
Hilo, Hawaii Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 19.7 N 154.9 W 21:20 0,86 2,8
San Francisco, California Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 37.8 N 122.5 W 21:20 0,26 0,8
San Diego, California Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 32.7 N 117.2 W 20:36 0,13 0,4
Monterey, California Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 36.6 N 121.9 W 20:31 0,28 1,1
Pago Pago Amerikar SamoaAmerikar Samoa 14.3 S 170.7 W 20:27 0,22 0,7
Nukualofa TongaTonga 21.1 S 175.2 W 20:24 0,1 0,3
Apia SamoaSamoa 13.8 S 171.8 W 20:18 0,13 0,4
DART Tonga TongaTonga 23 S 168.1 W 20:03 0,04 0,1
Lottin Point Zeelanda BerriaZelanda Berria 37.6 S 178.2 E 19:34 0,15 0,5
DART San Diego Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 32.2 N 120.7 W 19:31 0,06 0,2
Acapulco MexikoMexiko 16.8 N 99.9 W 19:31 0,62 2
Rarotonga Cook UharteakCook uharteak 21.2 S 159.8 W 19:07 0,15 0,5
Cabo San Lucas MexikoMexiko 22.9 N 109.9 W 18:33 0,36 1,2
Papeete Frantziar PolinesiaFrantziar Polinesia 17.5 N 149.6 W 18:10 0,16 0,5
Nuku Hiva Frantziar PolinesiaFrantziar Polinesia 8.9 S 140.1 W 17:45 0,95 3,1
Hiva Oa Frantziar PolinesiaFrantziar Polinesia 9.8 N 139.0 W 17:41 1,79 5,9
Manzanillo MexikoMexiko 19.1 N 104.3 W 17:05 0,32 1
DART Manzanillo MexikoMexiko 16.0 N 107 W 16:11 0,07 0,2
Rikitea Frantziar PolinesiaFrantziar Polinesia 23.1 S 134.9 W 15:59 0,15 0,5
DART Marquesas uharteak 8.5 S 125 W 15:31 0,18 0,6
Galapagos uharteak EkuadorEkuador 0.4 S 90.3 W 14:52 0,35 1,2
Quepos Costa RicaCosta Rica 14:16 0,24 0,8
Bazko uhartea TxileTxile 27.2 S 109.5 W 12:05 0,35 1,1
Callao PeruPerú 12.1 S 77.2 W 10:29 0,36 1,2
Arica TxileTxile 18.5 S 70.3 W 10:08 0,94 3,1
Antofagasta TxileTxile 23.2 S 70.4 W 09:41 0,49 1,6
DART Lima PeruPerú 18 S 86.4 W 09:41 0,24 0,8
Iquique TxileTxile 20.2 S 70.1 W 09:07 0,28 0,9
Coquimbo TxileTxile 30 S 71.3 W 08:52 1,32 4,3
Ancud TxileTxile 41.9 S 73.8 W 08:38 0,62 2
Caldera TxileTxile 27.1 S 70.8 W 08:34 0,45 1,5
San Felix TxileTxile 26.3 S 80.1 W 08:15 0,53 1,7
Corral TxileTxile 39.9 S 73.4 W 07:39 0,90 2,9
Valparaiso TxileTxile 33 S 71.6 W 07:08 1,29 4,2
Talcahuano TxileTxile 36.7 S 73.4 W 06:53 2,34 7,7

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8540289.stm Massive earthquake strikes Chile BBC telebista katearen webgunea.
  2. http://www.prh.noaa.gov/ptwc/messages/hawaii/2010/hawaii.2010.02.27.084523.txt
  3. http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1237959
  4. http://www.prh.noaa.gov/ptwc/messages/hawaii/2010/hawaii.2010.02.27.084523.txt
  5. (Ingelesez)  Bachelet decreta Estado Nacional de Catástrofe y eleva cifra de muertos a 708, La Tercera, http://www.latercera.com/contenido/680_229638_9.shtml. Noiz kontsultatua: 2010-02-28 .
  6. http://www.prh.noaa.gov/ptwc/messages/pacific/2010/pacific.2010.02.27.202736.txt
  7. http://wcatwc.arh.noaa.gov/2010/02/27/725245/15/message725245-15.htm
  8. 小笠原諸島の南鳥島に津波第一波、10cm

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: 2010eko Txileko lurrikara Aldatu lotura Wikidatan


Zirriborro Artikulu hau zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.