Amazigera

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Amazigera, berberera
Tamazight (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ)
Non mintzatzen den: Maroko eta Aljeria batez ere; hizkuntza komunitate txikiak: Tunisia, Libia, Egipto, Mauritania, Melilla, Niger eta Mali 
Eskualdea: Iparraldeko Afrika
Hiztunak: 42 milioi
Hizkuntza familia: Afroasiarra
 Amazigera, berberera
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: ez du
ISO 639-2: gehitzeko
ISO 639-3:

 

Berber-map.png
Berbere hizkuntzen hedapena.
 

Amazigera[1] edo berberera[2] (jatorrizko izena: tamazight, amazigeraz: ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ) berbereek mintzatzen dituzten afroasiar hizkuntza kamitikoei ematen zaien izena da.

Hizkuntzaren izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza izendatzeko berberera izan da ohiko forma. Berberera izena, hala ere, arabieraren hiztunek berbereen hizkuntza gutxiesteko erabiltzen zuten: "ber ber egiten dutenak" da izen honen jatorria, hau da, "hitz egiten ez dakitenak".

Baina egun tamazight ere erabiltzen da, hau da, amazigek beren hizkuntzari ematen dioten izena; edo —euskarara egokituta— amazigera. Tamazight amazigh hitzaren femeninoa da (amazigeraz, izenari t...t erantsiz femenino bihurtzen da), arabieraz bezala amazigeraz hizkuntzak femenino direlako.

Berberera Marokon eta Aljerian (Kabilia eskualdea) hitz egiten da batik bat, baina hizkuntza komunitate txikiagoak baditu Tunisia, Libia, Egipto, Mali, Mauritania, Melilla (Espainia) eta Nigeren ere. Antzinatean, arabiera Afrika iparraldera iritsi aurretik, kontinentearen iparralde guztian mintzatzen zen berberea, baita Kanarietan ere (guantxea).

Idazkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

STOP seinalea arabieraz eta amazigeraz.

Amazigeraren aldaerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Amazigera, gaur egun, elkarrengandik urrun eta hainbat lurraldetan banaturik dauden zenbait hizkuntz komunitatek erabiltzen dute.

Sakabanaketa horren eraginez, egun amazigerak lau aldaera nagusi hauek ditu, hiztun kopuru hauekin (Hayward 2000: 76):

  • Marokoko iparmendebaldean, Aljeriako iparraldean, Tunisian eta Libian: xluh edo taxelhit (3.000.000), tamazight aldaera (3.000.000) eta tarifit (2.000.000), hirurok Marokoko Rifean; eta kabiliarra edo taqbaylit (3.074.000) eta taxawit edo xawia, Aljerian.
  • Ekialdeko Libian (awjilah, 2.000) eta Egiptoko Siwa oasian (siwa, 5.000).
  • Mauritanian: zenaga (25.000).

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HAYWARD, R. J. (2000): “Afroasiatic”, in HEINE, B. i D. Nurse (2000): African languages. An introduction, Cambridge: Cambridge University Press, 74-98 orr.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Amazigera Aldatu lotura Wikidatan