Detroit

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Detroit

—  Hiria  —
DEtroitRivericeflowscityview.jpg
Detroiteko bandera

Detroiteko armarria

Izen ofiziala City of Detroit
Herrialdea
Estatua
Konderria
 Ameriketako Estatu Batuak
MichiganMichigan
Wayne
Alkatea Dave Bing
Koordenatuak 42°19′00″N 83°02′00″W / 42.31667°N 83.03333°W / 42.31667; -83.03333Koordenatuak: 42°19′00″N 83°02′00″W / 42.31667°N 83.03333°W / 42.31667; -83.03333
Detroit non dagoen adierazten duen Ameriketako Estatu Batuak-ko/-go/-eko mapa
Detroit
Eremua 370,2 km2
Garaiera 183 m
Biztanleria 706.585 bizt.
Dentsitatea 1.908,66 bizt./km²
Sorrera 1701
http://www.detroitmi.gov/

Detroit (dɪˈtrɔɪt) (frantsesezko Détroit edo "itsasarte", [detʁwa], hitzetik ekarria) hiri estatubatuarra da, Michigango estatuan kokatuta dagoena.

Biztanle kopuruagatik Estatu Batuetako hamaikagarren hiri handiena da, eta Michigango handiena. Detroit Wayne konderriko hiriburua ere bada. 2012ko erroldaren arabera 701.475 biztanle ditu.

Hiriko industria nagusia automobilgintza da, izan ere, Estatu Batuetako kotxeen hiriburua bada.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Barrutiak

Bilbok zortzi barruti dauzka. Egungo banaketa administratiboa 1983an ezarri zen, Bilborenak izandako Txorierriko herriak banandutakoan.

  • Downtown: Bricktown · Broadway Ave. · Campus Martius · Capital Park · Downtown · Financial District · Greektown · Grand Circus · Griswold Street · West Jefferson Avenue · Lower Woodward Avenue · Monroe Avenue · Park Avenue · Randolph Street Commercial · Riverfront Condominiums · Washington Blvd. · Woodward Avenue
  • Midtown: Art Center · Brush Park · Cass Corridor · Cass-Davenport · Cass Park · Cultural Center · Medical Center · East Ferry Avenue · Jeffries · Midtown · Midtown Woodward Avenue · Sugar Hill · University-Cultural Center · Wayne State University · Warren-Prentis · West Canfield · Willis-Selden · Woodbridge · Woodward East · Woodward Avenue
  • New Center: Alden Park · Arden Park-East Boston · Atkinson Ave. · Boston-Edison · Henry Ford Hospital · New Amsterdam · New Center · Piquette Ave. · Virginia Park · Woodward Avenue
  • North: Chaldean Town · Detroit Golf Club · State Fairgrounds · Green Acres · Highland Park · Martin Park · Palmer Park · Palmer Woods · Sherwood Forest · University District · University of Detroit Mercy
  • East :
    • East Upper: Chandler Park · Conant Gardens · East English Village · Fox Creek · Greenbriar · Grixdale · Hamtramck · Highland Heights-Stevens' Sub. · Krainz Woods · Milwaukee Junction · La Salle College Park · Mohican Regent · Morningside · North End · Pulaski · Ravendale · Regent Park · Van Steuban
    • East Central: Eastern Market · Forest Park · Poletown East
    • East Lower: Barry Sub. · Belle Isle Park · Conner Creek · East Jefferson Ave. · East Village · Eastside Cemetery · Elmwood Park · English Village · Gold Coast · Indian Village · Islandview · Jefferson-Chalmers · Lafayette Park · McDougall-Hunt · Marina Park · Rivertown · St. John Hospital · Victoria Park · West Village
  • West:
    • West Upper: Bagley · Belmont · Berg-Lahser · Brightmoor · Blackstone Park · Castle Rouge · Eight Mile Wyoming · Eliza Howell · The Eye · Fitzgerald · Five Points · Grandmont # 1 · Grandmont - Rosedale · LaSalle Gardens · Minock Park · NW Goldberg · Oakman Boulevard · Old Redford · Petosky-Otsego · Riverdale · Russell Woods · Rosedale Park · Westwood Park
    • West Central: Aviation · Barton-McFarland · Briggs · Core City · Fiskhorn · Franklin Park · Grandale · Herman Gardens · Littlefield · Parkland · Hubbard-Richard · Warrendale · Weatherby
  • Southwest / Near West: Boynton · Carbon Works · Corktown · Delray · Hubbard Richard · North Corktown · Mexicantown · Michigan-Martin · Millennium Village · Oakwood Heights · West Vernor-Junction · West Vernor-Lawndale · West Vernor-Springwells · Westside Industrial

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1701ean Antoine Laumet de La Mothe Cadillaceko jaunak hiria eratu zuen Huron eta Erie lakuak lotzen dituen Detroit ibaiaren uhaldean. XVIII. mendean, Luis XIV.a erregeak lurrak eskaini zituen eta herriko biztanleria pixkanaka hazi zen, horrela 1765ean New Orleans eta Montreal bitartean zegoen herririk handiena zen. 1778an Detroitek 2144 biztanle zituen eta Quebeceko probintziako hirugarren hiririk handiena zen. 1760ko Frantzia eta Indiako gerran Erresuma Batuak Detroit bereganatu zuen eta azkenik 1796an Jayko tratatuaren bidez Ameriketako Estatu Batuetako hiri bihurtu zen.

1805etik 1847ra Michigan estatuko hiriburua izan zen. 1904an Henry Fordek Ford Motor Company sortu zuen hiri honetan. Automobilgintza sektoreak milaka langile behar zituen herrialde osoan saltzen ziren milaka autoak erakitzeko eta biztanleria azkar hasi zen XX. mendearen hasieran. Biztanle berri haietako batzuk AEBetako hegoaldetik etorritako beltzak ziren. 1940eko hamarkadan hainbat istilu izan ziren zuri eta beltzen artean, izan ere, langile zuri gehienak beltzekin lan egitearen aurka zeuden. Istilurik larrienak 1943an Packard Motor lantegian gertatu ziren eta guztira 34 pertsona hil ziren.

1950eko hamarkadatik aurrera herrialde osoan eraikitako autobide sareak kotxearen erabilera asko handitu zuen Ameriketako Estatu Batuetan eta horrekin batera kotxeen produkzioa hamarkoiztu egin zen. 1950eko hamarkadaren hasieran Detroit Estatu Batuetako laugarren hiria zen eta Michigan estatuko biztanleriaren hiru heren bertan bizi zen. XX. mendearen bigarren zatia desberdina izan zen erabat, automobilgintza sektoreko enpresek pixkanaka produkzioa soldata merkeagoak eskaintzen zituzten herrialdeetara bideratu zuten eta produkzioa jaisten hasi zen Detroit inguruko lantegietan.

Ekonomiaren gainbehera honi lotuta berriz ere zuri eta beltzen arteko istilu etnikoek tentsioa eragin zuten herritarren artean. 1967an berriz ere 43 pertsona hil ziren eta poliziak milaka atxilotu zituen. Estatu Batuetako ipar-ekialdeko hiri gehienetan gertatu bezala, biztanle zuriak Detroit inguruko herrietara joan zen, hiriko indarkeria eta ezegonkortasun egoeratik ihesi. 50 urteko epean hiriko biztanleri zuria %95 jaitsi zen eta gutxiengo ziren beltzak gaur egun biztanleriaren %82 dira. Biztanleri galera horrek Detroiteko udalaren diru-sarrerak kaltetu ditu eta hiria berreraikitzeko hainbat ekimen egin arren, biztanleri galera areagotu egin zen.

2013ko uztailaren 18an udalak porrot egin zuen[1].

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Detroit)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19 21 29 32 35 40 41 40 38 33 27 21 41
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0 2 8 15 21 26 29 27 23 16 9 2 15
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -29 -29 -20 -13 -3 2 6 3 -2 -8 -18 -24 -29
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -8 -6 -2 4 9 15 17 17 12 6 1 -5 5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 50 51 58 74 86 89 86 76 83 64 71 62 848.6
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 13.1 10.6 11.7 12.2 12.1 10.2 10.4 9.6 9.5 9.8 11.6 13.7 134.5
Elur egunak (≥ 0.1 in) 10.6 8.3 5.5 1.6 0 0 0 0 0 0.2 2.3 8.4 36.9
Eguzki orduak 120.9 138.4 186.0 216.0 275.9 303.0 316.2 282.1 228.0 176.7 105.0 86.8 2435.0
Iturria: NOAA

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Detroiteko biztanleria[2]
Urtea Biztanleria Aldaketa Postua AEBetan
1820 1.422 - -
1830 2.222 %56,0 -
1840 9.102 %309,6 40
1850 21.019 %130,9 30
1860 45.619 %117,0 19
1870 79.577 %74,4 18
1880 116.340 %46,2 18
1890 205.876 %80,0 15
1900 285.704 %38,8 13
1910 465.766 %63,0 9
1920 993.678 %113,3 4
1930 1.568.662 %57,9 4
1940 1.623.452 %3,5 4
1950 1.849.568 %13,9 5
1960 1.670.144 %9,7 5
1970 1.514.063 %9,3 5
1980 1.203.368 %20,5 6
1990 1.027.974 %14,6 7
2000 951.270 %7,5 10
2010 713.777 %25,1 18

Detroitek hazkunde demografiko handia izan zuen XIX. mendean eta batez ere XX. mendearen lehen zatian. Hirian garatutako automobilgintza industriak milaka pertsona erakarri zituen eta 1950ean Ameriketako Estatu Batuetako laugarren hiririk jendetsuena zen. General Motors, Ford eta Chrysler enpresek autoen produkzioa pixkanaka atzerrira eramateak eta aldaketa demografikoek, ekonomian eragin nabarmena izan zuten eta XX. mendearen bigarren zatian hiriak biztanleriaren erdia baino gehiago galdu du.

AEBetako gobernuak hamar urtero eginiko erroldaren arabera, hiriko biztanleria honako arrazetan banatzen da:

  •  %82,7 beltzak
  •  %10,6 zuriak (%7,8 zuri ez hispanoak)
  •  %3,0 bestelako arrazak
  •  %1,1 asiarrak
  •  %2,2 bi arraza edo gehiago
  •  %0,4 amerikako indiarra
  •  %0,02 pazifikoko uharteetako biztanleak

Detroiteko gune metropolitarra sei konderrik osatzen dute eta 2010eko erroldaren arabera 4.296.250 biztanle bizi dira bertan, AEBetako hamairugarren gune metropolitarra. Kanadan dagoen Windsor hirian kontuan hartuta biztanleria 5.700.000 ingurukoa da.

Heriotzak jaiotzak baino txikiagoak izateak, galera demografikoa txikitzen laguntzen du.

Argazkiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Detroit ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Detroitar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Detroit