Japoniako historia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Japoniako historia
Satsuma-samurai-during-boshin-war-period.jpg


Japoniako historia Japoniar uharteak eta japoniarrak barne hartzen dituen historia da, bertako antzinako historian hasi eta egungo Japoniaren historia modernoa nazio estatu gisa. Japoniaren lehen erreferentzia idatzia txinatar jatorriko Hogeita Lau Historietan agertzen den informazio laburra da, I. mendean. Hala ere, badakigu uharteetan Goi Paleolito garaitik jendea bizi zela. Tradizionalki, Japoniako historia arotan banatzen da, Jōmon Arotik hasi eta egungo Haisei arte. Horien artean ezagun eta garrantzitsuenak Nara Aroa (710-794), Edo Aroa (1603-1867) eta Meiji Aroa (1866-1869) dira.

Antzin eta Erdi Aroak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Japoniarrak korear eta txinatar jatorrikoak dira nagusiki. Kojiki kondairaren arabera, Jinmu enperadoreak sortu zuen Japonia K. a. VIII. mendean. V-VI. mendeetan, kaligrafia txinatarra eta budismoa sartu ziren Korean zehar edo Txinatik zuzenean, beste ohitura ugarirekin batera. Enperadoreak ziren ofizialki agintea zutenak, baina egiazko boterea jauntxo edo shogun gerlarien esku zegoen.

Aro modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Torii japoniarra, Itsukushima (Hiroshima).

XVI. mendean zehar, merkatari portugaldar, holandar, ingeles eta espainiarrak Japoniara iristen hasi ziren, misio kristauak sortuz. Horien artean Frantzisko Xabierkoa zegoen. Hala ere, XVII. mendean, shogun indartsuek misiolariak susmatzen hasi ziren, atzerriko indarren konkista militar baten aitzindaritzat jotzen baitzituzten. Babes neurri moduan, Japoniak eten egin zituen atzerriko herriekiko harreman oro, Nagasaki hirian merkatari txinatar eta holandar bakan batzuekin izan ezik.

Mendebalderatzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bakartze hura 251 urtez luzatu zen, 1854an Matthew Calbraith Perry estatubatuar komodoroak Mendebaldeari irekitzea behartu zuen arte, Kanagawako Ituna zela medio. Garai luze batez, irekitze honek aldaketa handiak eragin zuten Japoniako gizartean. Meiji berrezarkuntzak erreforma sakonak hasi zituen 1868tik aurrera. Sistema feudala ezeztu egin zen eta mendebaldeko instituzioak aukeratu, batez ere gobernu eta lege sistemak, baina baita ere ekonomikoak, sozialak eta militarrak. Horrela nazioarteko indar bihurtu zen oso epe laburrean. Txina eta Errusiaren aurkako gerretan Taiwan, Korea eta beste lurralde batzuk bereganatu zituen, inperioa hedatuz.

Bigarren Mundu Gerra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Japoniako Itsas Armadaren Bandera
Sakontzeko, irakurri: Bigarren Mundu Gerra

XX. mendean, Japonia Alemania eta Italiarekin bat egin zuen Bigarren Mundu Gerran, Pearl Harbor base militar estatubatuarra 1941ean erasoz. Gerraren amaiera bi bonba nuklear Hiroshima eta Nagasaki hirien gainean jaurti zituztenean izan zen, une batean 120.000 hildako eraginez.

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Japoniako historia Aldatu lotura Wikidatan