Bepsaera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bepsaera
vepsän kel'
Datu orokorrak
Hiztunak1.640 (2010)
UNESCO sailkapena4: arrisku larrian
AraugileaGovernment of the Republic of Karelia (en) Itzuli
Hizkuntza sailkapena
giza hizkuntza
uraldar hizkuntzak
Ugrofinlandiar hizkuntzak
Fino-permiar hizkuntzak
Fino-volgaitar hizkuntzak
hizkuntza fino-samiak
hizkuntza baltiar-finlandiarrak
Alfabetoalatindar alfabetoa eta Veps writing (en) Itzuli
Hizkuntza kodeak
ISO 639-3vep
Ethnologuevep
Glottologveps1250
Wikipediavep
UNESCO420
IETFvep
Endangered
Languages Project

3002
Bepsaera ikasten duen gizonak hitz egiten du; testua eta itzulpena ikusteko sakatu hemen
Mintzatzea bepsaeraz

Bepsaera (berezko izena vepsän kelʹ, vepsän keli edo vepsä duena) Errusiako hizkuntza bat da, bepsen herriko hizkuntza; uraldar hizkuntzen sendikoa. Bepsaeraren hizkuntza hurbilenak eta antzekoenak finlandiera, kareliera, estoniera eta beste batzuk dira.

Morfologiari dagokionez, hizkuntza eranskaria da, hau da, euskararen antzekoa. Lau denbora ditu, ez du ez artikulurik ez generorik; azterketa ezberdinen arabera, hizkuntzak 10-24 kasu ditu.

Hipotesi batek dioenez, bepsaera oso hizkuntza gaztea da karelieratik XVII. mendearen hasieran eratorri baitzen.

Hizkuntza hau nagusiki Kareliako Errepublikan mintzatzen da, baita Leningrad eta Vologda oblastetan ere. 2010an Errusian 3613 hiztun zeuden eta gaur egun hizkuntza arrisku larrian dago hiztun gehienak zaharrak direlako eta haurrek hizkuntza ia ez dutelako ikasten.

Denbora luzez ez zuen idazketarik izan eta idazketa bakarrik 1990 urteen hasieran lortu zuen; gaur egun Latindar alfabetoaren aldaeraz idazten da.

Bepsaerazko egunkari bakarrari «Kodima» («Sorterria») deritzo eta Petrozavodsk hirian argitaratzen da.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntzaren izena bepsen berezko izenatik eratorri zen; herri horren berezko izena vepsläižed da (singularreko forma vepsläine da). Bepsaeraren idazketa sortu aurretik hori herriaren izen bakarra zen; veps hitza (vepsad pluralean) errusieratik mailegatuta dago.

Veps hitzaren jatorria ez dago argi; agian, Mezhozerye-ko (Межозерье — Onega eta Ladoga aintziren arteko lurraldea) bepsen aurreko biztanleriarekin lotuta dago.

Idazketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haurrentzako bepsaerazko liburua

Gaur egun hizkuntza latindar alfabetoaren aldaeraz idazten da:

Hizkia Fonema
a /ɑ/
b /b/
c /t͡s/, /t͡sʲ/
/t͡sʲ/
č /t͡ʃ/
d /d/, /dʲ/
/dʲ/
e /e/
f /f/
g /ɡ/, /ɡʲ/
/ɡʲ/
h /h/, /hʲ/
/hʲ/
i /i/ (batzuetan [ɨ])
Hizkia Fonema
j /j/
k /k/, /kʲ/
/kʲ/
l /l/, /lʲ/
/lʲ/
m /m/, /mʲ/
/mʲ/
n /n/, /nʲ/
/nʲ/
o /o/
p /p/, /pʲ/
/pʲ/
r /r/, /rʲ/
/rʲ/
Hizkia Fonema
s /s/, /sʲ/
/sʲ/
š /ʃ/
z /z/, /zʲ/
/zʲ/
ž /ʒ/
t /t/, /tʲ/
/tʲ/
u /u/
v /v/, /vʲ/
/vʲ/
ü /y/
ä /æ/
ö /ø/

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]