Eoi arkaiko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Dolomeu kraterra, Reunion. Lurraren itxura Arkaikoan honen antzekoa izan zitekeen.

Eoi Arkaikoa, aurretik Arkeozoiko bezala ezaguna, denbora eskala geologikoaren banaketa bat da, aurrekanbriararen bigarren banaketa geologikoa. Duela 4.000 milioi urte hasi zen, Eoi Hadikoaren ondoren, eta duela 2.500 milioi urte amaitu, Proterozoikoa hasten denean, 1.500 milioi urteko iraupena izanez. Datak kronometrikoki ezartzen dira, estratigrafian oinarrituta egon beharrean. Behe muga (hasiera puntua) ez du ofizialki ezarri Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak. Antzinako literaturan Hadikoa Arkaikoaren zati bezala hartzen da. Arkaiko hitza antzinako grezierazko Αρχή hitzetik dator, jatorria edo sorrera esan nahi duena.

Periodo honetan lurrazalaren eboluzio bat gertatzen da, eta, beraz, plaken tektonika bat egon behar izan zuen (plaken mugimendua), baita gaur egun ezagutzen dugunaren antzeko barne egitura bat ere, ezberdintasuna gehiegizko beroa zelarik. Aktibitate tektoniko gehiago zegoela litosfera sortzen zen abiadura handiagoagatik kalkulatzen da, eta, ondorioz, ozeano dortsaletan aktibitate gehiago eta berauek askoz gehiago izatea ere espero daiteke, baita subdukzio guneetan aktibitate gehiago eta plaka gehiago eta, jakina txikiagoak ere.