Fermin Lasala Collado

Fermin Lasala Collado
(1880) Irudi gehiago
Estatu kontseiluko presidentea 1913ko azaroaren 3a - 1915eko abenduaren 18a ← Juan Navarro Reverter - Eduardo Cobián → Espainiako enbaxadorea Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batuan 1900eko maiatzaren 4a - 1905eko urtarrilaren 25a ← Juan Antonio Rascón Navarro Seña y Redondo (en) - Luis Polo de Bernabé Pilón (en) → Espainiako enbaxadorea Frantzian 1895eko apirilaren 25a - 1897ko urriaren 31 ← Fernando León y Castillo - Fernando León y Castillo → Espainiako enbaxadorea Frantzian 1890eko uztailaren 13a - 1893ko urtarrilaren 21a ← Fernando León y Castillo - Fernando León y Castillo → Academic of the Royal Academy of Moral and Political Sciences (en) 1882ko martxoaren 10a - 1917ko abenduaren 17a ← Juan Martín Carramolino - Luis Redonet y López-Dóriga (en) → Sustapen ministroa 1879ko abenduaren 9a - 1881eko otsailaren 8a ← Francisco de Borja Queipo de Llano - José Luis Albareda y Sezde → Q60231679 1877ko apirilaren 10a - 1917ko abenduaren 17a Gorteetako diputatua 1876ko otsailaren 18a - 1876ko abenduaren 7a - Galo Aristizábal Saralegui (en) → Barrutia: Donostia Gorteetako diputatua 1871ko apirilaren 25a - 1873ko martxoaren 22a Barrutia: Donostia Gorteetako diputatua 1869ko otsailaren 16a - 1871ko urtarrilaren 2a Barrutia: Burgosko probintzia member of the Cortes during the reign of Isabel II (en) 1857ko maiatzaren 6a - 1866ko abenduaren 30a Barrutia: Donostia
Bizitza
Jaiotza	Donostia, 1832ko uztailaren 17a
Herrialdea	Gipuzkoa, Euskal Herria
Heriotza	Madril, 1918ko abenduaren 17a (86 urte)
Hobiratze lekua	Polloeko hilerria
Familia
Aita	Fermin Lasala Urbieta
Ama	Rita Collado y Parada
Ezkontidea(k)	María Cristina Fernanda Brunetti Gayoso de los Cobos  (1859ko ekainaren 27a -
Hezkuntza
Hizkuntzak	gaztelania
Jarduerak
Jarduerak	politikaria eta diplomazialaria
Lantokia(k)	Madril
Jasotako sariak	ikusi Urrezko Ardi-larruaren Ordenako zalduna  (1915) gentilhombre grande de España con ejercicio y servidumbre Karlos III.aren Ordenaren Gurutze Handia
Kidetza	Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademia
Ideologia eta sinesmenak
Alderdi politikoa	Alderdi Liberal-Kontserbadorea

Artikulu hau semeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Fermin Lasala».

Fermín Lasala Collado (Donostia, Gipuzkoa, 1832ko uztailaren 17a - Madril, Espainia, 1918ko abenduaren 17a) gipuzkoar politikaria eta historialaria izan zen. Mandas eta Villanuevako duke ezkontide titulua eskuratu zuen, Maria Cristina Fernanda Brunetti Gayoso de los Cobosekin ezkondu zenean, XIV Mandas eta Villanuevako Dukesa eta XVIII Belalcazarreko Kontesa. Ez zuten ondorengorik izan.

Donostiako Egia auzoan lurrak erosi zituen eta etxalde bat egin zuen. Emaztearen omenez Cristina Enea izena jarri zion. Bertan kokatzen da gaur egun Cristina Enea Ingurumen Baliabideen Etxea. Handik gertu, kale bat dago Mandasko Dukearen izenean, Egia kalea, Alkolea kalexka eta Mundaiz pasealekua elkartzen diren puntuan, Cristina Enea parkearen sarreran. Parte Zaharrean dagoen Lasala plazatxoak (erdian lehoi bat duena), ordea, ez omen darama bere izena, aitarena baizik: Fermin Lasala Urbieta. Hain zuzen ere, aita semeen artean bereizteko, semeari Mandasko duke deitzen zaio gehienetan.

Bizitza

Donostiako Puyuelo kalean jaio zen, gaur Fermín Calbetón kalea. Familia dirudun batean jaio zen. Fermin Lasala Urbieta zuen aita, Jean Lassalle izeneko merkatari frantziar baten eta bere emazte euskaldunaren semea, eta osaba, berriz, Jose Manuel Collado Parada, biak ere politikoak eta enpresariak eta Donostiako eta Gipuzkoako oligarkiako kide garrantzitsuenetakoak (batez ere, bigarrena).

Gaztetan zuzenbide ikasketak egin zituen eta laster politikan sartu zen. Madrilgo Gorteetan bi aldiz izan zen diputatu (1857 eta 1869an) eta, Crédito Mobiliariorekin, Norteko burdinbidea Gipuzkoan zehar egitea sinatu zuen Parisen aldundiaren izenean. XIV. Mandas eta Villanuevako dukesarekin ezkondu zen, eta ezkontza horren bitartez Mandaseko duke ezkontide bihurtu zen.

Liberala zen, jarrera iluna agertu zuen euskal foruen aurrean eta monarkiaren alde jokatu zuen beti. Cánovas del Castilloren adiskide eta laguntzailea izan zen foruen behin betiko abolizioaren garaian. Probintzia Baskongadoetako Ekonomia Ituna sortzeko zubi lana egin zuen. 1879-1881 urteen artean, ministroa izan zen Espainian, eta Espainiako enbaxadore Parisen (1890) eta Londresen (1895). Historiarako zaletasuna zuen eta hainbat liburu argitaratu zituen:

• Vicisitudes de la monarquía constitucional en Francia, 1878
• Discursos leídos ante la Real Academia de Ciencias Morales y Políticas en la recepción pública del Excmo. señor Fermín de Lasala y Collado el domingo 19 de Marzo de 1882, 1882.
• Una agrupación bascongada de 1820 a 1850, 1888
• La separación de Guipúzcoa y la paz de Basilea, 1895
• Última etapa de la unidad nacional: los Fueros vascongados en 1876, obra póstuma del excmo. Sr. D. Fermín de Lasala y Collado, 1924

Oso aberatsa, 85 urterekin hil zen 1918an. Hildakoan, Donostiako hiriari utzi zizkion Cristina Enea etxaldea eta parkea, baita liburutegia ere (18.000 liburukitik gora). Liburutegia Donostiako Liburutegi Nagusian, Konstituzio plazako Udal Liburutegi zaharrean dago, Mandas Dukearen Liburutegia izeneko aretoan. Artxiboa berriz, Foru Aldundiari utzi zion.

Kaleak

• Mandasko Dukearen pasealekua, Egia, Donostia.

Erreferentziak

Fermin Lasalaren omenezko zutarria Cristina Enean (Donostia)

Ikus, gainera

• Norteko Konpainia
• 1878ko Ekonomia Ituna
• Estanislao Urkixo Landaluze

• Datuak: Q1406440
• Multimedia: Fermín de Lasala y Collado / Q1406440