Foronda

Foronda
	Euskal Herria
	Foronda herria eta Zalla ibaia
Kokapena
Herrialdea	Araba
Udalerria	Gasteiz
Geografia
Koordenatuak	42°53′54″N 2°43′22″W / 42.89838°N 2.72276°W
Garaiera	517 m

Artikulu hau Arabako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Foronda (argipena)».

Foronda, Gasteizko udalerria osatzen duten herrietako bat da. Gasteizko udalerriaren iparraldean dago, aireportuaren alboan (kontu izan ez dela aireportuan bertan dagoen herria, hori Andetxa Foronda da).

Historia

Herriaren izena lehen aldiz X. mendean aipatzen da, gaur egun erabiltzen diren letra guztiekin: Foronda.^[1]

Gero, 1025. urteko datazioa duen dokumentu batean, Donemiliagako goldean, aldaera honetan agertuko da: Oronda.^[2]

Horonda (1282) aldaera ere topatu da dokumentazioan.^[3]

Antzina udalerri independente izan bazen ere, 1975ean Gasteizek anexionatu zuen. Anexioa burutu zenean, Forondako auzo guztiak Gasteizko nekazaritza guneko herrixka bihurtu ziren. Anexioa burutu zenean Forondak 700 biztanle inguru zituen.

Forondako udalerria honako herrixkek osatzen zuten: Andetxa (herriburua zena), Arangiz, Artatza, Aztegieta, Foronda, Gereña, Legarda, Lopida, Mandoiana, Mendiguren, Otatza (aireportua egiteko eraitsi zutena), Uribarri Dibiña eta Ihurre.

Udalerri zaharrak antzinako Badaiozko ermandadearen lur-eremua hartzen zuen; gaur egun Badaiotz (Badaia mendilerrotik eratorria) sokatiran ari den talde garrantzitsu baten izenean mantentzen da.

Demografia

Forondako biztanleria

Ondasun nabarmenak

Forondako markesaren jauregia. 2.220 m² eraikiak ditu, 2,78 hektareako lursail batean.
San Martin eliza.
Forondako pikota.^[4]

Forondako markesaren palazioa
San Martin eliza
Depositua
Eskola zaharra
Bolatokia

Erreferentziak

↑ «Foronda - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-10-11).
↑ «Foronda - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-10-11).
↑ (Gaztelaniaz) Salaberri Zaratiegi, Patxi. (2015). «Araba/Álava: Los nombres de nuestros pueblos» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-07-27).
↑ (Gaztelaniaz) «Urkamendiak Euskal Herrian» Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2024-10-22).

Ikus, gainera

Forondako aireportua

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa

Kanpo estekak

Datuak: Q620770
Multimedia: Foronda / Q620770

[1] «Foronda - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-10-11).

[2] «Foronda - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-10-11).

[3] (Gaztelaniaz) Salaberri Zaratiegi, Patxi. (2015). «Araba/Álava: Los nombres de nuestros pueblos» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-07-27).

[4] (Gaztelaniaz) «Urkamendiak Euskal Herrian» Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2024-10-22).

[1]

[2]

[3]

[4]