Karlsruhe

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Karlsruhe
Alemania Alemaniako udalerria
Karlsruhe town centre air.jpg
Coat of arms de-bw Karlsruhe.svg
Administrazioa
Herrialdea  Alemania
Estatua  Baden-Württemberg
Eskualdea Karlsruhe
Barrutia Karlsruhe
Udalerria Karlsruhe
Postakodea 76229, 76131, 76137, 76133, 76135, 76139, 76149, 76199, 76185, 76187, 76189, 76227, 76228
Udal kodea 08212000
Geografia
Koordenatuak 49° 00′ 50″ N, 8° 24′ 15″ E / 49.013888888889°N,8.4041666666667°E / 49.013888888889; 8.4041666666667Koordenatuak: 49° 00′ 50″ N, 8° 24′ 15″ E / 49.013888888889°N,8.4041666666667°E / 49.013888888889; 8.4041666666667
Baden-Württemberg KA (town).svg
Karlsruhe hemen kokatua: Alemania
Karlsruhe
Karlsruhe
Garaiera 115±1 Metro m.
Azalera 173,46 km²
Demografia
Biztanleria 299.103 biztanle
Dentsitatea 1.724,33 bizt/km²
Bestelako informazioa
Telefono aurrizkia 721
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Karlsruhe[1] Alemaniako Baden-Württemberg estatuan dagoen hiria da, Alemania eta Frantziaren arteko mugan dago. Karlsruhe eskualdeko hiriburua da. 2009. urtean 291.959 biztanle zituen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriaren planoa

Karlsruhe Rhin ibaiaren ekialdeko ertzean kokaturik dago, 100 metrotako garaieran. 49º paraleloak zeharkatzen du hiria. Frantziarekiko mugatik 15 kilometro eskasera dago.

Karlsruheko jauregia erdian dago eta 32 kale ateratzen dira bertatik, gurpil baten erradioen gisa. Gaur egun alde zaharrak antzinako planoari darraio, baina auzo berriek patroi praktikoagoari darraizkio.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karlsruhe izenak "Karlosen atsedena" esan nahi du alemanez, Karlos Gilen Baden-Durlacheko Mangraveak amets egin baitzuen bere burua alegiazko hiri hau fundatzen. Karlos bera izan zen Durlachko biztanleekin arazoak izan ondoren 1715ean Karlsruhe sortu zuena. Eraikitako jauregiaren inguruan sortu zen hiria Baden-Durlacheko hiriburu bihurtu zen 1771ean eta Badengo estatuaren hiriburu izaten jarraitu zuen 1945 arte.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Karlsruhe)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4 6 11 15 20 23 26 25 22 15 9 5 15.0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -1 -1 2 5 9 12 14 14 11 7 2 0 6.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 56 53 53 61 79 86 71 66 53 58 66 66 770
Iturria: [2]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Karlsruhe jauregia (Karlsruher Schloss): 1715ean Karlos Gilen Baden-Durlach Mangravekoak eraikitako jauregi barroko eta neoklasikoa. Lorategi ederrak ditu.
  • Merkatu plaza (Marktplatz): Jauregiaren hegoaldean kokaturik dago eta bertan daude udaletxea (Rathaus), Eliza luteranoa (Evangelische Stadtkirche) eta Karlos Gilenen hilobiaren gaineko piramidea.
  • Dukerri Handiko Hilerriko Kapera: 1889 eta 1896 artean eraikitako mausoleoa.

Zuzenbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri honetan Alemaniako Konstituzio Auzitegiaren egoitza kokatzen da.

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi futbol talde ditu, biak ere Alemaniako txapeldunak izanak. Karlsruher SC-k 1909ko txapelketa eta bi kopa irabaziak ditu eta Karlsruher FV-k 1910ko txapelketa. Gaur egun bietatik inor ez dabil Ligako lehen mailan.

Karlsruhetar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karlsruhe ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Karlsruhe Aldatu lotura Wikidatan