Maria Gaetana Agnesi

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Maria Gaetana Agnesi
Maria Gaetana Agnesi.jpg
Bizitza
Jaiotza Milan1718ko maiatzaren 16a
Herrialdea  Italia
Heriotza Milan1799ko urtarrilaren 9a (80 urte)
Hobiratze lekua Cimitero Monumentale di Milano
Familia
Anai-arrebak
Hezkuntza
Hizkuntzak latina
italiera
Lanbidea
Lanbidea filosofoa, matematikaria, hizkuntzalaria, filantropoa, idazlea eta ez-fikzio idazlea

Maria Gaetana Agnesi (Milan, Italia, 1718ko maiatzaren 16a - 1799ko urtarrilaren 9a) matematikaria, hizkuntzalaria, teologoa eta filosofoa izan zen.

1748an, Instituzioni analítiche ad uso della gioventù italiana testu liburua argitaratu zuen. Liburu honetan, uste da, kalkulu diferentzial eta integralak lehenengoz elkarrekin tratatu zirela. Ingelesera eta frantsesera itzuli ondoren, ospetsu bihurtu zen irakaskuntzan oihartzun handia izan zuelako diskurtso bakarrean, aurreko matematikari batzuen material sakabanatu eta heterogeneoak batzen zituelako lehenengoz sekuentzia logiko eta didaktikoan, aljebratik ekuazio diferentzialetara.

1750 eta 1752 artean, Bolognako Unibertsitatean matematikan katedraduna (ohoredun gisa) izateaz gain, moja ere izan zen. Hurrengo berrogeita sei urtean, moja lanetan, bere bizitza eta ondasun guztiak txiroak zaintzeko eta laguntzeko eskaini zituen, berak sortutako babeslekuan bertan hil zen arte.

Bere izena geometria analitiko eta kalkulu liburuetan agertzen da sarritan, beti “Agnesiko sorgina” izeneko kurbari esker. Baina esaera honetako bi hitzek gezurrezkoak dira: Agnesik ez zuen kurba hura aurkitu, eta sorgin izen hura, ziurrenik, ingeleserako itzulpen txar batengatik izan litzateke. Baina bere irudia kurba horrekin erlazionatzeak, ez du bere meritu gorena (bere liburua) goraipatzen, tamalez.

Matematiken historian, kalkulu dibulgazioaren eraginagatik da Agnesi ospetsua.

Instituzioni analítiche liburua kontutan hartuz, matematikari emakume autore zaharrena da. Dirk Jan Struiken esanetan, Agnesi "Hipatiaren ondoren lehendabiziko emakume matematikari inportantea izan zen".


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Maria Gaetana Agnesi