Telugu

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Telugu
తెలుగు
Non mintzatzen den: India 
Eskualdea: Andhra Pradesh, Karnataka, Tamil Nadu, Orissa, Chattisgarh, Puducherry, Andaman eta Nicobar uharteak
Hiztunak: 74 milioi ama hizkuntza,[1]
Guztira 80 milioi[2] 
Rankina: 14 [3]
Hizkuntza familia: Hizkuntza dravidak 
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: India
Erakunde araugilea: Ez dago arauturik
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: te
ISO 639-2: tel
ISO 639-3: tel

 

Telugu[4][5] (తెలుగు) hego-erdialdeko dravidar hizkuntzen artean, zabalduenetariko bat da.

Estatusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hindi eta Bengalera eta gero, Indiako hirugarren hizkuntza erabiliena da[1], non gobernuak hizkuntza klasikotzat ezagutu du[6].

Telugu Indiako 22 hizkuntz ofizialetako bat da[7] Andhra Pradeshen zabalduta dago oso eta Tamil Nadun, Karnatakan, Orissan, eta Puducherryn erabilia da. Bere hiztunen hiri nagusiak Bengaluru eta Chennai dira. AEB, Malasia, Maurizio, Hegoafrika, Irlanda, Fiji, Reunion, Trinidad eta Erresuma Batuko indiar diasporan ere erabilia da.

Dialektoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teluguk dialekto asko ditu, hona hemen[8]:

  • Berad,
  • Dasari,
  • Dommara,
  • Golari,
  • Kamathi,
  • Komtao,
  • Konda-Reddi,
  • Salewari,
  • Telangana,
  • Telugu,
  • Vijayawada,
  • Vadaga,
  • Srikakula,
  • Visakhapatnam,
  • Toorpu (Ekialdeko) Godavari,
  • Paschima (Mendebaldeko) Godavari,
  • Kandula,
  • Rayalaseema,
  • Nellooru,
  • Prakasam,
  • Guntooru,
  • Tirupati,
  • Vadari
  • Yanadi (Yenadi)

Idazkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bokalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beste hizkuntza dravida nagusiak bezala, teluguk /e/ eta /o/ laburrak ditu Indo-ariar hizkuntzetako /eː/ eta /oː/ luzeez gain.

అం అః
/a/ /ɑː/ /ɪ/ /iː/ /u/ /uː/ /ru/ /ruː/ /lu/ /luː/ /e/ /eː/ /ai/ /o/ /oː/ /au/ /um/ /aha/

Kontsonanteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Letrak sanskritoarenak bezalakoak badira ere, ahoskera ezberdina da. Bi salbuespen baino ez daude: /r/ ఱ. eta ళ /ɭ/.

క ఖ గ ఘ ఙ
చ ఛ జ ఝ ఞ
ట ఠ డ ఢ ణ
త థ ద ధ న
ప ఫ బ భ మ
య ర ల వ శ ష స హ ళ క్ష ఱ

Zenbakiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
౧౦

Literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teluguzko literatura sei arotan banatuta dago:

-1020 Nannayya aurreko aroa
10201400 Puranas aroa
14001510 Srinatha aroa
15101600 Prabandhas aroa
16001820 Hegoaldeko aroa
1820–egun Aro modernoa

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Telugu Aldatu lotura Wikidatan