Telugu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Telugu
తెలుగు
Telugu speakers in India.png
Datu orokorrak
Lurralde eremua India
Hiztunak 74 milioi ama hizkuntza,[1]
Guztira 80 milioi[2]
Rankinga 14 [3]
Ofizialtasuna India
Eskualdea Andhra Pradesh, Karnataka, Tamil Nadu, Orissa, Chattisgarh, Puducherry, Andaman eta Nicobar uharteak
Araugilea Ez dago arauturik
Hizkuntza familia
giza hizkuntzak
dravidiar hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia SOV hizkuntza eta hizkuntza eranskari
Kasu gramatikalak causative case
Alfabetoa Telugu script
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 te
ISO 639-2 tel
ISO 639-3 tel
Ethnologue tel
Wikipedia te

Telugu[4][5] (తెలుగు) hego-erdialdeko dravidar hizkuntzen artean, zabalduenetariko bat da.

Estatusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hindi eta Bengalera eta gero, Indiako hirugarren hizkuntza erabiliena da[1], non gobernuak hizkuntza klasikotzat ezagutu du[6].

Telugu Indiako 22 hizkuntz ofizialetako bat da[7] Andhra Pradeshen zabalduta dago oso eta Tamil Nadun, Karnatakan, Orissan, eta Puducherryn erabilia da. Bere hiztunen hiri nagusiak Bengaluru eta Chennai dira. AEB, Malasia, Maurizio, Hegoafrika, Irlanda, Fiji, Reunion, Trinidad eta Erresuma Batuko indiar diasporan ere erabilia da.

Dialektoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teluguk dialekto asko ditu, hona hemen[8]:

  • Berad,
  • Dasari,
  • Dommara,
  • Golari,
  • Kamathi,
  • Komtao,
  • Konda-Reddi,
  • Salewari,
  • Telangana,
  • Telugu,
  • Vijayawada,
  • Vadaga,
  • Srikakula,
  • Visakhapatnam,
  • Toorpu (Ekialdeko) Godavari,
  • Paschima (Mendebaldeko) Godavari,
  • Kandula,
  • Rayalaseema,
  • Nellooru,
  • Prakasam,
  • Guntooru,
  • Tirupati,
  • Vadari
  • Yanadi (Yenadi)

Idazkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bokalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beste hizkuntza dravida nagusiak bezala, teluguk /e/ eta /o/ laburrak ditu Indo-ariar hizkuntzetako /eː/ eta /oː/ luzeez gain.

అం అః
/a/ /ɑː/ /ɪ/ /iː/ /u/ /uː/ /ru/ /ruː/ /lu/ /luː/ /e/ /eː/ /ai/ /o/ /oː/ /au/ /um/ /aha/

Kontsonanteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Letrak sanskritoarenak bezalakoak badira ere, ahoskera ezberdina da. Bi salbuespen baino ez daude: /r/ ఱ. eta ళ /ɭ/.

క ఖ గ ఘ ఙ
చ ఛ జ ఝ ఞ
ట ఠ డ ఢ ణ
త థ ద ధ న
ప ఫ బ భ మ
య ర ల వ శ ష స హ ళ క్ష ఱ

Zenbakiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
౧౦

Literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teluguzko literatura sei arotan banatuta dago:

-1020 Nannayya aurreko aroa
10201400 Puranas aroa
14001510 Srinatha aroa
15101600 Prabandhas aroa
16001820 Hegoaldeko aroa
1820–egun Aro modernoa

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Telugu Aldatu lotura Wikidatan